Framkvæmdafréttir Vegagerðarinnar - 10.10.2022, Blaðsíða 19

18 Framkvæmdafréttir nr. 721
6. tbl. 30. árg.
Framkvæmdafréttir nr. 721
6. tbl. 30. árg.
19
Allt frá því Siglufjarðarvegur um Almenninga var lagður
árið 1967 hafa skapast töluverð vandræði vegna
sigs í kringum vegstæði hans á 5-6 km löngum kafla
frá Hraunum og norður að Almenningsnöf (mynd 1).
Umfangsmikil kortlagning og rannsóknir hafa verið
gerðar á svæðinu á undanförnum árum og áratugum til
að finna umfang og orsakir sigsins. Þrjú stór og nokkur
minni berghlaup hafa verið kortlögð á svæðinu. Nyrst er
Tjarnardalaberghlaupið, svo Þúfnavallaberghlaupið og
Hraunaberghlaupið syðst (mynd 1). Sameiginlegt með
öllum þessum berghlaupum er að töluverð hreyfing
er á efnismössum þeirra í dag, bæði við vegstæðið og
eins utan þess. Mestar eru hreyfingarnar í Hrauna-
og Tjarnardalaberghlaupunum þar sem hreyfingar
nálgast um 1 m á ári samkvæmt langtímamælingum
Vegagerðarinnar. Vísbendingar eru um að samband
sé á milli veðurfars, þ.e. úrkomu og leysinga, og
sighreyfinga í berghlaupum almennt. Hreyfing
berghlaupanna við vegstæði Siglufjarðarvegar er
nokkuð vel þekkt, en frá árinu 1977 hafa farið fram
punktmælingar á allnokkrum stöðum við vegstæðið,
fyrst með hæðarmælingum, en svo með nákvæmum
landmælingum sem nota staðsetningargervihnetti
(GNSS). GNSS er samheiti yfir nokkur staðsetningakerfi
sem nota gervihnetti og er GPS kerfið velþekkta eitt
þessara kerfa. Snjallsímar nota til að mynda GNSS
kerfi til leiðsögu, en til að nægileg nákvæmni náist
til að mæla hreyfingar sem nema millimetrum til
sentimetrum þarf sérstök landmælingatæki.
Mælingar á færslum við vegstæðið hafa verið árvissar
um árabil. Lítið hefur hins vegar verið vitað um
hraðabreytingar á stuttum tímaskölum (mínútur, dagar,
vikur) sem og hreyfingar utan vegstæðis. Í maí á þessu
ári var hrundið af stað margvíslegum rannsóknum á
svæðinu á vegum Háskóla Íslands og Vegagerðarinnar.
Meðal annars voru settar upp síritandi GNSS stöðvar
við vegstæðið en það er í fyrsta sinn sem það er gert
á þessu svæði. Einnig voru sett á laggirnar verkefni
sem annars vegar snúa að greiningu hreyfinga
berghlaupanna með svokallaðri feril greiningu eða
„feature tracking“ aðferð og hins vegar greining
sem var gerð á samspili veðurfars og sögu þekktra
hreyfinga á vegstæðinu. Að auki var gert nákvæmt
hæðarlíkan af svæðinu sem unnið er úr myndatökum
úr flygildi.
↑ Mynd 1: Landmótunarkort í kringum
vegstæði Siglufjarðarvegar um Almenninga
ásamt staðsetningum GNSS stöðva (kort
byggt á grunni Halldórs G. Péturssonar).