Helgarpósturinn - 22.10.1982, Qupperneq 6

6
Föstudagur 22. október 1982 sSSsturínn.
hver er að skjóta á hvern
- segir Halldor
Hiimarsson, se
vinnur fynr
\\ð Sameinuou
þjóöanna í
Ubanon
sem m.a.s. hafði einhvern tíma lýst það sjálfstætt ríki, Frjálst
Líbanon."
- Haddad majór, já. Maðurinn sem er talinn hafa verið
foringi morðsveitanna í flóttamannabúðunum í Beirút í
haust. Hvernig kemur hann fyrir - löðrandi í blóði með
morðglampa í augum?
„Nei nei.“ Halldór hlær. „Hann kemur ágætlega fyrir sá
maður. Annars er mér eiginlega ómögulegt að tala mikið um
þetta ástand og aðilana fyrir sig. Okkur, starfsmönnum Sam-
einuðu þjóðanna, er uppálagt mjög ákveðið að tala ekki
opinberlega um fólk þarna eða ástandið og bianda okkur
ekki í málin. Þetta er slíkur suðupottur..."
- En hvernig er með heimamenn?Vinna þeir með ykkur
og hverning gengur sambúðin við þá?
„Pað vinna heimamenn þarna með okkur í stöðinni og
fólk þar umgöngumst við daglega. Það gengur allt vel. Svo
ferðast maður um allt landið og þarf að umgangast alla hópa
og fylkingar, sem þar eru. Við förum nær daglega af einu
yfirráðasvæði á annað. Við erum til dæmis á svokölluðu
yfirráðasvæði Haddads en til að komast til Beirút þurfum við
að fara í gegnum PLO-svæðið sem var fyrir innrásina."
Sef rólegur
- Þarna hafa verið styrjaldarátök í nokkur ár. Hvernig
virkar það á íbúana til lengdar - verður fólk sljótt fyrir þessu
eða hvað?
„Það er erfitt að segja. Þetta ástand er eiginlega daglegt
brauð hjá þessu fólki. Auðvitað á maður erfitt með að skilja
hvernig það hugsar. Samt eru Líbanir opinskátt fólk og ræðir
máiin af fullri hreinskilni. En hver hefur sína sögu að segja
og oft sýnist manni að skoðanirnar séu jafn margar og fólkið.
Svo er þetta vitaskuld hörmulegt líf. Eftir innrásina í sumar
flúði fólk úr syðsta hluta Líbanons norður á bóginn til
Beirút. Þegar átökin fóru að harðna þar flýði það aftur suður
og enn fleira fólk með því. Þannig urðu hús, sem höfðu verið
hálftóm og altóm í lengri tíma, allt í einu full af fólki."
- Ertu ekki skíthræddur?
„Nei, ekki segi ég það. Eftir að maður hefur verið þarna í
nokkurn tíma veit maður nokkurn veginn hver er að skjóta á
hvern. Svo forðumst við náttúrlega að vera í borgum og
„Mér hefur alltai gerigio ma ao SKiija astanaio parna
til hlítar og efast um aö ég eigi eftir að gera það,“ segir
Halldór Hilmarsson 33 ára loftskeytamaður, um um-
hverfi sitt undanfarin fimm ár. Það umhverfi er Líbanon
og ísrael, þar sem Halldór hefur verið starfandi á
vegum Sameinuðu þjóðanna síðan í árslok 1977.
Hann hefur verið heima undanfarnar vikur í stuttu leyfi
en heldur aftur utan um helgina.
Það var snemma árs 1977 að Halldór rakst á
auglýsingu í blaði. Óskað var eftir fólki til starfa fyrir
gæslu- og eftirlitslið SÞ í ísrael og Líbanon. Af hreinni
ævintýraþrá sótti hann um og hugsaði með sér, að
það gæti verið gaman að hvíla sig í eitt ár á vinnunni
hjá Hafnarradíó á Hornafirði. Hann var ráðinn.
„Fyrst voru alls konar læknisskoðanir, bólusetningar og
ýmisskonar próf, sem maður þurfti að ganga í gegnum,“
sagði Halldór í samtali við Helgarpóstinn. „Svo fórum við út
í desember, ég og konan með tvö börn. Fyrst var ég í Jerúsal-
em í tíu mánuði og vann þar við fjarskipti hjá UNTSO, sem
er sú deild Sameinuðu þjóðanna er hefur eftirlit með
vopnahléssamningum ríkjanna á þessu svæði. Það var að
vissu leyti kúltúrsjokk að koma þangað út, umhverfið var
manni allt nýtt og framandi og talsverð breyting einnig í því
fólgin að vinna með fólki af mörgum þjóðernum."
Flutt í kjölfar innrásarinnar ’78
Halldór og fjölskylda hans kunnu sæmilega við sig í Jerú-
salem. Eldra barn jreirra, strákur sem þá var fimm ára, fór
fljótlega í skóla fyrir enskumælandi. En um vorið 1978 gerðu
ísraelsmenn innrás í Líbanon og fljótlega eftir það var Hall-
dór fluttur til í starfi. Við tók fjarskipta vinna fyrir UNIFIL,
sem er gæslulið SÞ í Líbanon. „Þá voru UNIFIL-sveitir
sendar inn í Líbanon í kjölfar ísraelska hersins, sem hafði
flæmt PLO-sveitir norður í landið, eða norður fyrir Litani-
fljótið. Við settumst að í 30-40 þúsund íbúa strandbæ
skammt frá líbönsku landamærunum, ísraelsmegin, sem
heitir Naharia. Þaðan fer ég núna daglega yfir landamærin til
Líbanon og er að vinna á eftirlitsstöð við þorpið Nakoura.“
- Er mikill munur á því og Jerúsalem?
„Já, talsverður, því verður ekki neitað Nakoura er öllu
skemmtilegri bær en hefur þann ókost, að þar er enginn
möguleiki fyrir krakkana að vera f skóla, því það er ekki um
að ræða annað en hebreska skóla. Sjálf vinnan er líka tal-
svert öðruvísi, maður fer meira um.“
- Gengur vandræðalaust að komast yfir landamærin dag-
lega?
„Já, það hefur aldrei verið neittvandamál.Það hefur verið
hert aðeins á eftirlitinu eftir innrásina í Líbanon í sumar en
ekki svo, að maður finni fyrir neinum sérstökum vandræð-
um. Við förum með rútu fráNahariaað landamærunum. Þar
kemur venjulega ísraelskur hermaður inn í bílinn, kannar
skilríki manna gaumgæfilega og svo höldum við áfram. Nak-
oura er ekki nema fjóra eða fimm kílómetra norðan við
landamærin og sjálft þorpið stendur raunar ofan viðstöðina
sem erihöfuðstöðvar UNIFIL.
Á svæði Haddads
- Hafa verið bardagar þarna í kringúm ykkur?
„Ekki eftir að ég kom. PLO hafði þetta svæði á valdi sínu
fyrir innrásina ’78 og talsverð skothríð hafði geisað áður en
SÞ kom inn. Hús eru þarna sundurskotin. Annars er mestur
hluti syðsta hluta Líbanons á áhrifasvæði Haddads majórs,
viðtal: Ómar Valdimarsson
—, ,,--------------„.j..____b.„____..fa„r eru. Mestmegnis
er beitt þungavopnum, langdrægum fallbyssum svo maður
verður ekki svo mikið var við bardagana. Og svo eru
fjarlægðirnar það miklar, jafnvel þótt landið sé lítið og kíl-
ómetrarnir milli aðila ekki margir, að átökin verða fjarlæg
manni. Ég sef yfirleitt alveg rólegur. Það er oft, að maður
heyrir fréttir af ástandinu í útvarpi og les um það í blöðum
frekar en að maður verði þess var sjálfur. Kannski verður
maður bara ónæmur..
Leyniskytta í Beirút
- Hvað með Beirút? Ástandið þar er væntanlega grimmi-
legt.
„Já, vafalaust. Ég hef ekki komið þangað sjálfur eftir
innrásina í sumar svo ég á erfitt með að segja um það núna.
Félagar mínir af stöðinni hafa verið þar og sumir upplifað
slæma hluti. Þannig var, að í vesturhluta Beirút, skammt frá
flugvellinum, var UNIFIL með hús, sem notað var sem
einskonar birgðastöð og miðstöð. Eftir að mestu bardagarn-
ir þar voru um garð gengnir fór tíu manna flokkur frá okkur,
undir forystu fransks höfuðsmanns í friðargæsluliðinu, inn í
borgina til að kanna ástand hússins - hvort hægt væri að nota
það áfram. Það kom á daginn, að búið var að fjarlægja alla
hluti úr því- meira að segja gluggakistur. Menn voru svo að
ganga um húsið fram og aftur, út á svalir og svo framvegis.
Allt í einu heyrðist skothríð og þegar að var gáð lá þessi
franski höfuðsmaður í valnum á svölunum. Þá hafði leynis-
skytta verið einhvers staðar í nágrenninu og skotið á hannr
- Það hefur væntanlega farið um félaga hans?
„Þú getur rétt ímyndað þér. Þeir voru sjálfir búnir að vera
úti á þessum svölum. Já, þetta hefur náttúrlega verið ömur-
leg reynsla og áreiðanlega geigur í mönnum þegar þeir fóru
aftur út úr borginni. En það varð engin frekari skothríð í
þetta skiptið.“
Kennarar vopnaðir
- Hvernig er það fyrir íslending að vera innan um öll þessi
vopn og djöfulgang alla daga?
„Eftir vissan tíma hættir maður að verða hræddur við
byssurnar. Auðvitað er maður alltaf var um sig - sérstaklega
á ferðalagi um suðurhluta Líbanons. En ef maður veit hvað
máoghvað máekki, þá er mannióhætt. í ísrael erfólk mikið
vopnað. Hvort sem maður fer í bíó eða strætó- alls staðar er
fólk með vopn. Meira að segja kennarar. Það er ekki óal-
geng sjón að sjábarnakennarafara með strollu af krökkum í
gönguferð og þá er kennarinn með riffil eða hríðskotabyssu
um öxl.“
- En börnin ykkar - hvernig hafa þau kunnað við sig?
„Misjafnlega. Við áttum tvö börn þegar við fórum fyrst til
Jerúsalem en nú eru þau orðin þrjú, tíu, fimm og tveggja ára.
Það elsta, sem er drengur, hefur aldrei kunnað almennilega
við sig. Fimm ára stelpan hefur alltaf verið ánægð, enda
hefur hún aðlagast vel, talar reiprennandi hebresku, á
leikfélaga og svo framvegis. Yngsta barnið er ánægt hvar
sem er eins og gefur að skilja.“
- Og þú ætlar aftur í þennan suðupott?
„Já, strax um helgina. Konan verður heima á Höfn í vetur
með börnin, enda erfitt um skólagöngu fyrir þau ytra. Ég er
sjálfur í líflegu og skemmtilegu starfi, maður er ekki alltaf á
sama stað. Hvað ég verð lengi veit ég hins vegar ekki -
samningstími gæsluliðanna er framlengdur í tvo og þrjá mán-
uði í senn. Svo veit maður ekkert hvað gerist að þeim tíma
liðnum. Það er mikið verið að spyrja mann hvenær maður
ætli að koma heim. Upphaflega ætlaði ég bara að vera í eitt
ár. Sá tími hefur verið að lengjast smám saman og ég er alveg
hættur að velta fyrir mér hvenær maður kemur aftur hingaö
alkominn til að vinna á Hafnarradíói."
mynd: Jim Smart