Helgarpósturinn - 18.02.1988, Blaðsíða 16

Helgarpósturinn - 18.02.1988, Blaðsíða 16
FRÉTTASKÝRING Uppbodsmarkaöur á fiski Uppboðsmarkadir fyrir sjávarafla eru það nýjasta í ís- lenskum sjávarútvegi og í raun enn á tilraunastigi. Það er þess vegna eðlilegt að menn velti hagkvæmni þeirra fyr- ir sér, hvort með þeim sé stigið spor fram á við eða víxl- spor. Rekstur fiskmarkaðanna hefur þegar haft ýmisleg áhrif á útgerð og fiskvinnslu og benda má á kosti þeirra og galla. r EFTIRJÓN GEIRÞORMAR MYND JIM SMART Það var með lögum nr. 19, frá 24. mars 1987, sem starfsemi uppboðs- markaða fyrir sjávarafla var heimil- uð. í raun má segja að um eins konar „tilraunalög" sé að ræða, vegna þess að þau falla úr gildi í árslok 1989 samkvæmt ákvæði i þeim sjálfum. Fyrir þann tíma verður Al- þingi því, í ljósi fenginnar reynslu, að taka ákvörðun um hvort fram- hajd verður á. í lögunum felst það helst, að sjáv- arútvegsráðherra veitir leyfi til rekstrar uppboðsmarkaða fyrir sjávarafla til eins árs í senn, að bæði einstaklingar og hlutafélðg geta sótt um rekstrarleyfi og síðast en ekki síst, að ákvæði laga um Verð/agsráð sjávarútvegsins, þar sem kveðið er á um lágmarksverð sjávarafla, gilda ekki um fiskmarkaðina. MIKILL ÁHUGI Áhuginn á fiskmörkuðunum var hreinlega svo mikill að menn voru ekkert að bíða eftir því hvort laga- frumvarpið hlyti samþykki Alþingis, heldur hófust mun fyrr handa um undirbúning að þessari starfsemi. í nóvember '86 var fyrsta hlutafélag- ið um fiskmarkað stofnað, Fisk- markaburinn hf. í Hafnarfirði, og brátt fylgdu fleiri í kjölfarið, næstur var Faxamarkaðurinn hf. í Reykja- vík. Fiskmarkaðurinn hf. fékk rekstr- arleyfi fyrstur, í mars '87, og hóf starfsemina í júní. Nú eru starfandi fimm fiskmarkaðir í landinu, þeir tveir sem þegar eru nefndir ásamt Fiskmarkaði Nordurlands hf., Fisk- markaði Suðurnesja hf. og Fisk- markaði Vestmannaeyja hf. Sá sjötti mun vera á leiðinni á Vesturlandi. Hafa verður í huga þegar rætt er um fiskmarkaði að starfsemi þeirra allra er ekki eins háttað. í raun er hægt að tala um tvær tegundir: Beina uppboðsmarkaði (gólfmark- aði), þar sem fiskurinn er boðinn upp á staðnum, og fjarskiptamark- aði, þar sem fiskurinn er boðinn upp óséður úr skipunum, áður en þau koma að landi, jafnvel í gegnum tölvunet. Markaðirnir eru flestir einhvers konar sambland af þessum tveimur tegundum með mismunandi hlut- föllum þó. Þannig eru Faxamarkað- urinn og Fiskmarkaðurinn aðallega gólfmarkaðir en Fiskmarkaður Norðurlands aðallega fjarskipta- markaður. Síðan má nefna til samanburðar Fiskmiðlun Norðurlands á Dalvík sem er miðlunarmarkaður, en til- gangur hans er að annast í umboði útgerða og framleiðenda kaup og sölu á hvers konar ferskum og unn- um sjávarafurðum, innanlands sem erlendis. Fiskmiðlanir eru í raun ekki fiskmarkaðir eins og það hug- tak er notað hér. Það sem þar er um að ræða er að menn gera tilboð í fiskinn en ekki fer fram beint upp- boð, fiskinum er miðlað þangað sem hans er þörf. Þetta hefur við- gengist árum saman og hefur ekki þurft sérstakt leyfi til, enda falla fisk- miðlanirnar ekíci undir lög um upp- boðsmarkaði. 16 HELGARPÓSTURINN 17MILLJÓNIRÍ UMBOÐSLAUN Markaðir þeir sem tekið hafa til starfa eru allir hlutafélög. Þeir eru í eigu bæði einstaklinga og fyrir- tækja, þó hlutur fyrirtækja í sjávar- útvegi sé yfirgnæfandi. Mesta hluta- féð liggur í Fiskmarkaðinum hf. í Hafnarfirði, samtals 13 milljónir. Hluthafar eru 90 og athygli vekur að meðal þeirra eru útvegsfyrirtæki víða að, s.s. frá Grundarfirði, Vest- mannaeyjum og Keflavík. Hlutafé Faxamarkaðarins er 10,5 milljónir og eru hluthafar 45. Af þeim má nefna Davíö Oddsson í eigin per- sónu, Granda hf, Sjómannafélag Reykjavíkur, Dagsbrún, Kassagerð Reykjavíkur og Eimskipafélag Is- lands. Hlutafé annarra markaða er á bilinu 2—5 milljónir. í gegnum fiskmarkaðina fóru samtals 25.000 tonn á síðasta ári eða um 1,5% af heildarafla lands- manna. Verðmæti þessa fisks var um 750 milljónir króna. Mestur fisk- ur var boðinn upp á Fiskmarkaðin- um hf. eða tæplega 14.000 tonn fyr- ir um 418 milljónir. Faxamarkaður- inn bauð upp tæp 7.000 tonn fyrir tæpar 200 milljónir, Fiskmarkaður Suðurnesja 3.500 tonn fyrir 127 milljónir svo það mesta sé talið. Hafa verður í huga þegar tölurnar eru skoðaðar að fiskmarkaðirnir hafa starfað mislengi, starfstími þess elsta er 6 mánuðir. Þær segja þó sína sögu. Gólfmarkaðirnir fá 4% af brúttó- söluverði markaðanna í umboðs- laun, fyrir utan afgreiðsluþóknun og ískostnað. Hjá stærsta fiskmark- aðinum eru umboðstekjurnar því 17 milljónir á síðasta ári. Þarna er um verulegar fjárhæðir að ræða. Einar Sveinsson, framkvæmdastjóri Fisk- markaðarins hf, sagði að ekki væri búið að gera upp árið en dýrara væri að reka gólfmarkað en menn gerðu sér grein fyrir. Hann sagði markaðinn standa undir sér, en ekki miklu meira. KAUPENDUR ALLA LEIÐ FRÁ SNÆFELLSNESI Það lá eiginlega beint við að fá að vera viðstaddur fiskuppboð. Fisk- markaðurinn hf. í Hafnarfirði varð fyrir valinu. Svo hittist á að þar var stórt uppboð, boðin voru upp yfir 200 tonn af fiski þennan morgun, mest ufsi og karfi en þó einnig ólík- legustu tegundir s.s. regnbogasil- ungur og skötuselur. Það væri ekki rétt að segja að það sem fram fór hafi komið á óvart. Auk uppboðs- haldara og starfsmanna voru þarna um 40 manns þegar mest lét sem ýmist héldu spjöldum sínum upp eða niður til merkis um hvort þeir byðu í fiskinn. Mennirnir báru það með sér að vera þungt hugsi yfir uppboðsverðinu, svo og því magni sem þeir vildu kaupa. Kaupendurn- ir voru bæði frá stórum fiskvinnslu- húsum og venjulegir fisksalar. Eftir þrjá stundarfjórðunga var allur fisk- urinn seldur og kaupendurnir byrj- aðir að flytja hann á brott. í samtali við blaðamann sagði Einar Sveinsson framkvæmdastjóri að uppboðsmarkaðurinn hefði gengið vel og bæði kaupendur og seljendur væru ánægðir með hann. Kaupin færu fram á staðnum, það ríkti ákveðin spenna — þarna keyptu menn ekki eftir á. Um hrein skipti væri að ræða og greiðslur kæmu reglulega. Til þess að grund- völlur væri fyrir markaðinum þyrfti þó verulegan afla og þátttöku. Það hefði ráðið miklu fyrir gengi mark- aðarins að þegar í upphafi hefðu út-

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.