Helgarpósturinn - 14.04.1988, Page 25

Líflegt vor
íslensk bókaútgáfa könnuö
Það er satt að segja töluvert ad
gerast í bókaútgáfu sem stendur.
Það er að segja, stórhugur á nokkr-
um bœjum. Þeir eru að vísu fáir
enda verður reyndin kannski sú að
i íslenskri bókaútgáfu standi eftir fá-
ir stórir aöilar eftir nokkur ár.
Þegar HP leitaði frétta hjá forlög-
unum kom í ljós að mismikið er að
gerast. Svart á hvítu hefur sem
kunnugt er komið frá sér Sturlungu
fyrir skömmu og tekur sér hlé til að
undirbúa sig fyrir næstu átök. Sturl-
ungu hefur reyndar verið mjög vel
tekið og virðist sem áhugi lands-
manna á fornbókmenntunum sé
mikill, hvort sem þær fara í hillurnar
geymslugóðu eða ekki, hvort sem
þær eru til fermingargjafa eða ekki.
Hjá Máli og menningu fengust
þær fréttir að ýmislegt væri á döf-
inni varðandi vor og sumar. Nýkom-
in er frá forlaginu Stórbók með
verkum Þórarins Eldjárn, hvar í eru
fimm fyrstu bækur höfundarins.
Naest á dagskrá er svo bók sem heit-
ir íslensk orðsnilld og hefur hún að
geyma spakmæli úr íslenskum bók-
menntum í 1000 ár, allt frá land-
námsmönnum til Megasar. Það er
Ingibjörg Haraldsdóttir þýðandi
sem hefur séð um útgáfuna og safn-
að saman efninu. Að auki má nefna
saumabók eftir Sigrúnu Guðmunds-
dóttur, en það er þriðja saumabókin
sem Mál og menning gefur út eftir
hana. Af Kiljuklúbbnum er það svo
helst að frétta að von er á Vesaling-
um Victors Hugo hjá klúbbnum.
Almenna bókafélagið gefur um
þessar mundir út bókina Bilun eftir
Svisslendinginn Friedrich Durren-
matt og á næstunni kemur síðan út
hjá forlaginu Ironweed eftir William
Kennedy í þýðingu Guðbergs Bergs-
sonar. Bókin, sem enn hefur ekki
fengið íslenskan titil, tryggði höf-
undi sínum Pulitzer-verðlaunin og
sagan hefur verið kvikmynduð með
þeim Jack Nicholson og Meryl
Streep í aðalhlutverkum. Þau reynd-
ar bæði tilnefnd til Óskarsverðlauna
fyrir leik sinn í myndinni. Frá AB
kemur einnig bók um gönguleiðir í
Hvalfirði og nágrenni eftir Einar Þ.
Guðjohnsen. Af væntanlegu efni má
nefna að von er á nýrri bók eftir
helsta tromp AB-manna, Einar Má
Guðmundsson. Þess má og geta í
framhjáhaldi að um þessar mundir
eru bækur Einars að koma út víða
um Evrópu — Riddarar hringstigans
á þýsku, Vængjasláttur í þakrenn-
um á sænsku og Eftirmáli regn-
dropanna á dönsku. Auk þess er
væntanleg bók sem heitir Mamma
hvað á ég að gera og er eftir Jón
Karl Helgason. Bók þessi er allsér-
stæð, hún er jeiðarvísir fyrir ungt
fólk sem er að flytja að heiman og
dekkar víst nokkuð rækilega allt
sem upp getur komið, frá gardínu-
saumi til eldamennsku. Almenna
bókafélagið mun einnig minnast
100 ára afmælis Guðmundar Kamb-
an með útgáfu verka hans í sumar.
KK
Einar Már kemur með nýja bók á þessu ári. Jafnframt er verið að gefa fyrri
bækur hans út erlendis.
Svart-hvítt nægir mer
segir Valgeröur Bergsdóttir, sem sýnir í Gallerí Svörtu á hvítu nœsta
hálfan mánuö.
Valgerður Bergsdóttir opnar á
laugardaginn, 16. apríl, sýningu á
verkum sínum í Gallerí Svörtu á
hvítu við Laufásveg. Hún sýnir þar
blýantsteikningar sem hún hefur
unnið á síðastliðnu hausti og þessu
ári. HP hitti hana að máli og innti
hana eftir því hvað hún œtlaði að
sýna.
,,Eg hef í sjálfu sér ekki mikið um
mínar myndir aö segja. Ég hef til-
hneigingu til að halda því fram að
þær tali best fyrir sig sjálfar. Ég Iit
þannig á að það sé eins og hvert
annað starf að vinna að myndlist-
inni. Maður vinnur úr þeirri reynslu
og kunnáttu sem maður hefur öðl-
ast og gerir eins vel og maður get-
ur.“
„Þetta er eins og Ijúka áfanga sem
maður svo vex frá. Skilur eftir sig
minningu um það hvernig maður
var. Og það er eiginlega þannig að
myndirnar sem maður er búinn
með skipta ekki svo miklu máli. Það
sem er framundan skiptir meira
máli. Já, þetta eru svona eins konar
tímabundnir áfangar."
,,Ég er mjög lengi að vinna hverja
mynd. Byrja kannski á mynd, legg
hana frá mér og byrja á annarri,
vinn þær jafnhliða og tek þær ýmist
fram eða set til hliðar. Það má segja
að myndirnar vaxi frá mér og þær
gjörbreytast stundum í meðförum.
Nei, það eru engar gjörbreytingar á
myndunum mínum frá því ég sýndi
síðast. Maður hefur sinn raunveru-
leika og flýr hann ekki. Hvort sem
það er sem betur fer eða því miður,
ég veit það ekki.“
„Gegnum tíðina hef ég unnið mik-
ið í grafík auk teikningarinnar. Eg
hef eingöngu verið í svart/hvítu. Af
hverju? /Etli ég sé ekki bara svona
varkár. Þetta nægir mér."
KK
TIMANNA TAKN
KAOS
I þessum greinum þykist ég
horfa á hlutina úr ákveðinni fjar-
lægð. Ég reyni að vera óhlut-
drægur. En það er erfitt að halda
þessari fjarlægð þegar nefið á
manni hefur dögum saman ver-
ið ofan í klósettgólfi og alla pásk-
ana var ég að vinna í gömlu húsi.
Gömul hús... Þegar ég tala um
þau vildi ég gjarna vera meira ég
sjálfur, sýna ögn meiri tilfinn-
ingasemi, en ég held aftur af
mér. Af hverju? Eg veit það ekki
alveg.
Fyrir þrjátíu árum var nauð-
synlegt að Jón Sigurðarson
hefði dags daglega drukkið kaffi
í húsi til að ástæða teldist til að
varðveita það. Fyrir tuttugu ár-
um nægði að húsiö væri í góðu
ástandi. Fyrir tíu árum þótti at-
hugandi að bjarga illa förnu húsi.
Þetta á þó aðeins við um íbúðar-
húsnæði, því gamalt iðnaðar-
húsnæði vekur ennþá ekki
áhuga neins. Það myndi samt
gefa ótæmandi möguleika væri
því breytt eftir aöstæðum. Það
verður sennilega of seint þegar
menn vakna til lífsins. Gamla ís-
húsið við Fríkirkjuveg er undan-
tekningin sem sannar regluna.
Sagnfræðingar munu kannski
einhvern tímann útskýra af
hverju húsavernd á Islandi hefur
ekki veriö tekin alvarlega eins og
í öðrum Evrópulöndum. Það aö
landið upplifði ekki eyðileggingu
stríðsins er kannski skýring, en
Færeyingar upplifðu hana ekki
heldur. Ónnur skýring er kannski
sú að tilfinningin fyrir því að
vernda gömul hús hafi vaknað á
sama tíma og vinstri meirihlut-
inn í Reykjavík en sömuleiðis
sofnað um leið og hann. En það
finnast vissulega fleiri haldbær-
ar skýringar.
Hinar ýmsu tillögur sem kom-
ið hafa fram um skipulag Grjóta-
þorps í gegnum tíðina er ekki
eingöngu hægt að að skoða sem
dæmi um barbarisma og smekk-
leysi. Bakvið fáránleikann felst
alltaf ákveðin ímynd borgarinnar
og þjóðfélagsins.
Fyrsta tillagan ætlaði risa-
stóru hóteli, í hreinum sovésk-
um stíl, að rísa við Aðalstræti.
Stórmennskubrjálæði þjóðar
sem var að undirbúa sig fyrir
sjálfstæði sitt. Ekkert var jafn-
áríðandi og að rífa niður leifar ís-
lenskrar menningar til að byggja
stalínska byggingu.
Tillagan sem kom fram um
1970fórnaði líka íbúunum, versl-
un og skrifstofum í hag. Þetta
var á árunum þegar Bandaríkin
og Evrópulöndin höfðu gert sér
grein fyrir því hversu mikil vit-
leysa væri að reka alla íbúa úr
miðborgum til þess að byggja
skrifstofuhúsnæði. Verslunin
hefur síðar fengið annað höfuð-
verk við að etja, það var líka ann-
að tímabil. Þá fannst manni enn-
þá hægt að labba hundrað metra
til að kaupa 500 g af kjötfarsi.
Um 1980 kom fram sú tillaga
sem enn gildir. Á skissunni sér
maður vegfarendur spásséra
glaðlega á hellulögðum stígum.
A teikningunni kemur hins vegar
í Ijós að eitt eða fleiri bílastæði
eru við hvert hús. Draumur smá-
borgarans er fluttur úr Garða-
bænum í miðbæinn.
Það er nýbúið að fjarlægja síð-
asta grjótið úr Grjótaþorpinu.
Grjótið hverfur reyndar alls stað-
ar úr Reykjavík. Sem betur fer
bætast alltaf við fleiri hraða-
hindranir til að endurvekja smá-
óreglu í borgarlandinu.
Miðbær Reykjavíkur er kaos.
Þar eru dvergsmá hús í bland við
risastóra banka, falleg höfn sem
verður þeim mun fallegri sem
hún virðist ómeðvitaðri um feg-
urðina. Þar er alþingishús sem er
fjórum sinnum minna en hótelið
við hliöina á. Reykjavík er stór
nútímaborg en hún er líka þorp,
staður sem spornar gegn blekk-
ingu tískuarkitektúrsins. Þetta
kaos á að vera áfram. Menn
verða að sætta sig við það og og
viðurkenna sem slíkt. Með því
aö rjúfa jafnvægið, þótt það sé í
raun ekkert, verður öllu útrýmt
sem gamalt er. Mér líkar þetta
kaos. Þaö er trúverðug endur-
speglun af íslensku þjóðfélagi.
Gerard Lemarquis
HELGARPÓSTURINN 25