Helgarpósturinn - 14.04.1988, Qupperneq 29

MYNDLIST
Sissú sveifla og
Mummi popp
í síðasta pistli gat ég um hina hálu
hraðbraut nýmæðinnar sem sið-
prúðir hraðlistamenn eru móðir og
másandi að reyna að tolla inná. Til
þess verða þeir að halda sig innan
hraðamarka og hlíta reglunum:
Finna sinn stíl en vera samt ekki
öðruvísi en aðrir; mála sætar sölu-
myndir án þess að neinn selji upp;
mála persónulega en samt ekki
nærgöngult. Þessi stefna hefur nú á
örskömmum tíma getið af sér klisju-
safn sem virðist í þann veginn að
verða að opinberri stofnun. Lista-
mennirnir aka inná klisjusafnið
einsog hverja aðra bensínstöð og fá
tankfylli af úlfamönnum, fugla-
mönnum, spírölum og flúorlitum
madonnum, svo eitthvað sé nefnt.
Og svo er um að gera að mála hratt
en innan hraðamarka og gróft án
þess að vera álitinn ölvaður. Sárafá-
ir, ef nokkrir, gefa sér tíma til að æja
og hugleiða gang hins klisjuknúna
myndverks. Hið grátbroslega, en
jafnframt andmannlega, við þetta
afstöðuleysi listamannanna er það
að þeir virðast afgreiða sjálfa sig fyr-
irfram sem gagnrýnislausa kits- eða
klisjumiðstöð. Sótthreinsuðu stofn-
anaflekarnir sem Guðbergur
Auðunsson sýndi um daginn í Gall-
erí Grjóti eru hrjótandi vottur þess.
Slík vanvirða við ímyndunaraflið er
sem betur fer fátíð, en þó eru þeir
myndlistarmenn líklega fátíðari
sem ekki eru orðnir svo samdauna
eigin klisjuhaug að þeir halda að
hann sé frá þeim sjálfum runninn.
Flestir trúa þeir á mátt sinn og meg-
in innan verndaðs móðurkviðs
galleríanna, en nýir orkugjafar eru
sárasjaldan á dagskrá. Hér verður
þó getið tveggja myndlistarmanna
sem gera virðingarverða tilraun,
hvor á sinn hátt, til að vera úr takt
við alla hraðamæla og stöðumæla.
Sýningar þeirra beggja eru nú á
Kjarvalsstöðum og þeim lýkur báð-
um nk. sunnudag.
Sissú, Sigþrúður Pálsdóttir, þarf
greinilega ekki að treysta á fallvalta
utanaðkomandi orkugjafa, því
myndir hennar bera vitni mikilli
innri orku. Myndirnar „Sálargos",
„Tog", „Spegili trúar" og „Draum-
braut C" eru ólíkar í efnistökum —■
og gætu jafnvel verið höfundarverk
fjögurra einstaklinga. Ekkert þess-
ara verka getur talist klisjukennt.
Efnistökin og táknmálið koma
greinilega innanað og ytra borðið er
lítið meira en snertipunktur við
áhorfandann. Slík verk eru hreinir
orkugjafar og olíublöndungur af
þessari gerð er örugglega endingar-
betri en bensín. Annað atriði, og
ekki síður mikilvægt, er það að of-
antaldar fjórar myndir virðast
styðja þá kenningu að því marg-
brotnari sem þær stíltegundir og
tækni eru, sem listamaðurinn til-
einkar sér, þeim mun betri heildar-
svip fái sýningar hans. Hið klassíska
akademíusjónarmið er þveröfugt:
Því fábreyttari og staðlaðri sem list-
in er, þess betur er hún gjaldgeng á
markaði gallería og fjölmiðla. Það
er löngu kominn tími til að mynd-
listargagnrýnendur reki af sér það
slyðruorð að þeir vilji sjá sem allra
mest af klisjuheftri sjálfsendurtekn-
ingu og makaðsbundnum gungu-
skap í galleríum þessarar háborgar.
Margar mynda Sissúar bera vott um
hugrekki, en aðrar, einsog t.d. röðin
frá 31 til 35, eru á mótum Klisju-
brautar og Hermikrákustígs. Styrk-
ur Sissúar felst í því hve ósmeyk hún
er við að grauta í ólíkum stílbrigð-
um og miðlum. Heildarsvipur sýn-
ingar hennar fær þannig ósjálfrátt
yfirbragð galdurs og undirvitundar-
flæðis. Hendur hraðlistamanna eiga
það líka til að sveiflast ósjálfrátt og
af gömlum vana. Handahreyfingin
ein sér getur þannig orðið að klisju.
Ofantalin myndröð Sissúar ber
mörg einkenni hraðrar klisjusveiflu,
en myndir einsog „Tog“ og „Sveifla"
sýna að hún á sér undankomu auðið
af hraðbrautinni.
Það tekur Guðmund Björgvinsson
þrjú ár að túlka eina kvöldstund
með Liszt og Martin Berkovsky —
og er það vel á tímum þegar flestir
listamenn súpa hveljur í stað þess að
upplifa andartakið. Hitt er annað
mál hvort sýning Guðmundar hefði
glatað nokkru þótt umfangið hefði
minnkað. Sýningin ber nokkurn
svip af teiknimyndasögu og spurn-
ing er hvort það form hefði ekki
hentað hugmyndinni betur. En
teiknimyndasagan er lítils metin
hér á landi og markaðurinn segir að
það borgi sig betur að mála sjálflýs-
andi sveiflufleka í sófahlutföllum
heldur en að vanda til verks í smáu
formi. Því nefni ég þetta hér að Guð-
mundur er öðru fremur maður
teikningar og frásagnar. Það kemur
vel í Ijós í fyrstu 22 myndum sýning-
ar hans. Þar er á ferð hugvitssam-
lega útfærð myndröð með góðri
„römmun". Myndirnar njóta sín best
sem hluti af myndröðinni og er þar
aftur komið að gatnamótum teikni-
myndasögu og málverks. Myndirn-
ar frá 23 til 49 finnst mér standa
þeim 22 fyrstu að baki bæði tækni-
lega og hugmyndalega. Guðmundi
hættir til að nostra einum of við
teikninguna og dregur þar með úr
slagkrafti málverksins. Þessar
myndir minna um margt á sýru-
kennt sækópopp áranna uppúr ’67,
en mér er til efs að Liszt hafi verið
sækópoppari þó hann sé síðhærður
á myndum. Tótemstrangarnir núm-
er 31 til 39 virkuðu einsog örvænt-
ingarfull andlitslyfting á myndröð-
inni frá 23 og uppúr sem virtist
drekkhlaðin teikninostri og glýjulit-
um. Númer 44 til 46 verða þó að telj-
ast undantekning. Mynd 44 er
skemmtileg karíkatúra af áheyr-
endaskaranum og hefði Guðmund-
ur að ósekju mátt hafa fleiri slíkar á
sýningunni. Myndir 45 og 46 eru
síðan með einföldu og vafninga-
lausu sniði. Þær eru reyndar að því
leyti úr takt við myndröðina og
gætu vel staðið stakar. Annars er
hugmyndin að sýningunni
skemmtileg og nótnablöðin brutu á
afgerandi hátt upp hið staðlaða
form málverkasýninga. Þessutan er
sýning Guðmundar gott innlegg í
umræðu um samruna listgreina og
fordómaleysi gagnvart nýjum upp-
sprettum.
Ólafur Engilbertsson
BYGGINGAVÖRUR
Stórhöfða, Sími 671100
ÖKUM EINS OG MENN!
Drögum úr hraða
- ökum af skynsemi!
yUMFERÐAR
RÁÐ
Tökum hunda
í gœslu til
lengri eöa
skemmri dvalar
Hundagæsluheimili
Hundavinafélags íslands og
Hundaræktarfélags íslands
Arnarstöðum, Hraungerðishreppi
801 Selfoss — Símar: 99-1031 og 99-1030
næst þegar þú ferðast innanlands
Tíminn er takmörkuð auðlind. Flugið sparar
tíma og þar með peninga.
Flugleiðir og samstarfsaðilar í lofti og á láði
tengja yfir 40 þéttbýliskjarna innbyrðis
og við Reykjavík.
Með þaulskipulagðri og nákvæmri áætlun
leggjum við okkur fram um að farþegum okkar
nýtist tíminn vel.
Þannig tekur ferð landshorna á milli
aðeins stutta stund efþú hugsar hátt.
HELGARPÓSTURINN 29