Morgunblaðið - 06.09.1980, Page 20

Morgunblaðið - 06.09.1980, Page 20
20 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 6. SEPTEMBER 1980 Starfsaldurslisti flugmaima Greinargerð fyrir hönd flugmanna á F-27 og B-727 Eins og alþjóð er kunnugt standa F’lugleiðir h/f nú frammi fyrir meiri örðugleikum í flugrekstri sinum en nokkru sinni fyrr. Stórfelldur sam- dráttur blasir við og fjöldauppsagn- ir hafa þegar átt sér stað. Þetta er allt saman kunnara en svo að þörf sé á að lýsa því frekar. En í öllu því róti yfirlýsinga, umræðna og upp- lýsinga, sem fram hafa komið í fjölmiðlum undanfarið, stendur upp úr eitt sérstakt mál, sem varðar eina stétt félagsins, þ.e. flugmenn. Hér ræðir um hinn margnefnda starfsaldurslista flugmanna Flug- leiða h/f. Eins og flestum mun kunnugt þá eru enn í gildi tveir starfsaldurslist- ar flugmanna, annars vegar fyrr- verandi Loftleiðaflugmanna og hins vegar fyrrverandi flugmanna Flug- félags Islands. Um þessa staðreynd hefur verið fjallað í blöðum, útvarpi og sjónvarpi undanfarið á þann hátt að nánari skýringar eru óhjákvæmi- legar. Þessar ógöngur, sem Flugleiðir hafa nú ratað í, snerta svo mjög hagsmuni allra landsmanna að þeir eiga skýlausa kröfu til þess að fá að fylgjast með framgangi mála. Sú einstæða ákvörðun Flugleiða að segja upp öllu flugliði sínu hefur eðlilega vakið upp ýmsar spurn- ingar. Svar forráðamanna Flugleiða við þessu er, að þar sem flugmenn hafi ekki enn sameinaö starfsald- urslista sína hafi þetta verið nauð- synlegt. Nánari skýring þeirra er sú, að upp gæti komið sú staða við endurráðningu flugliða að vegna ágreinings flugmanna legðist flug niður og þá sætu þeir uppi með aðra flugliða (þ.e. flugfreyjur og vél- stjóra) á launum. Hér mætti nú raunar spyrja, miðað við sömu rök, af hverju öllu starfsliði Flugleiða hafi þá ekki verið sagt upp. Þannig er ágreiningur flugmanna um sam- eiginlega lista sína gerður að höfuð- ástæðu fyrir uppsögnum alls flug- liðs. Það er að sjálfsögðu illt fyrir flugmenn að liggja undir þessum ámælum. Þá hefur forstjóri Flug- leiða nú í sjónvarpsþætti nýverið lýst því yfir, að það hafi verið „kórvilla" hjá félaginu að gangast ekki fyrir sameiningu þessara tveggja starfsaldurslista þegar við sameiningu Loftleiða og Flugfélags Islands. I viðbót við þetta hefur verið látið i það skína að þessi sérstaki ágreiningur flugmanna hafi að meira eða minna leyti verið orsök þeirrar erfiðu stöðu sem Flugleiðir eru í nú. Þetta er nátt- úrulega eins og hver önnur bábilja. Erfiðleikar Flugleiða eru af allt öðrum toga spunnir. Það er vegna stórkostlegra fjárhagsörðugleika í rekstri á hinni svonefndu „Norður- Atlantshafsleið" félagsins að nú er komið í óefni. Og í þetta óefni hefði alveg eins farið hvort sem þessir tveir listar hefðu verið sameinaðir eða ekki. Það er fyrst og fremst vegna þeirra endurráðninga til fé- lagsins, sem framundan eru, að nú er nauðsynlegt, allrar sanngirni vegna, að rifja upp fáeinar stað- reyndir í sögu þessa starfsaldurs- listamáls. Þegar við sameiningu félaganna tveggja í Flugleiðir kom fram sú sjálfsagða hugmynd að sameina starfsaldurslista flugmanna í einn. Skýringin á því hvers vegna þetta var þá ekki gert, og eins afstaða forráðamanna Flugleiða til málsins, skýrist bezt með tilvitnun í bréf til FÍA dags. 16. marz 1978, þar sem fyrst er fyrir alvöru farið fram á, að flugmenn sameinuðust á einn lista. Þar segir m.a.: „Þegar Flugfélag íslands h/f og Loftleiðir h/f voru sameinuð undir yfirstjórn Flugleiða h/f árið 1973, var fyrirhugað að flugfélögin störfuðu áfram, að minnsta kosti fyrst um sinn, en að Flugleiðir annaðist allan rekstur þeirra annan en rekstur flugvél- anna. I ljósi þess var ákveðið að bjóða starfsmönnum flugfélaganna, sem í starfi voru hinn 31. júlí 1974, ráðningu hjá Flugleiðum h/f frá 1. ágúst 1974 að flugmðnnum undan- skildum, sem teldust áfram starfs- menn viðkomandi flugfélags. Var það ágreiningslaust af hálfu beggja aðilja, enda voru og eru enn í gildi „starfsaldursreglur flugmanna Flugfélags íslands h/f og Loftleiða h/f“. Hefði hins vegar orðið af ráðningu til Flugleiða h/f, hefði nauðsyn borið til þess að samræma reglur þessar, sem þótti viðurhluta- meira mál en svo, að auðnast mætti að leysa við sameiningu félaganna, þótt um veigamikið sameiginlegt hagsmunamál flugmanna og flugfé- laganna væri að ræða, sem hlyti að kalla á lausn, er fram liðu tímar" ... „Stjórn Flugleiða h/f hefur því ákveðið að frá og með 1. október 1978 taki Flugleiðir h/f við öllum rekstri flugvéla Flugfélags íslands h/f og Loftíeiða h/f, og að nú þegar verði hafist handa um sameiningu starfsaldurslista flugmanna, enda verði öllum starfandi flugmönnum beggja flugfélaganna gefinn kostur á starfi hjá Flugleiðum h/f.“ Þessu bréfi Flugleiða svaraði FIA 19. marz 1978 þar sem þeir sam- þykktu fyrir sitt leyti þær hug- myndir sem fram komu í bréfi Flugleiða frá 16. marz. 1. júní 1978 undirritaði FÍA kjarasamning við Flugleiðir og var þá fyrrnefnd afstaða FÍA til starfsaldurslista- málsins óbreytt. 20. júní 1978 undir- ritaði FLF (Félag Loftleiðaflug- manna, en sem kunnugt er stofnuðu þeir sitt eigið stéttarfélag á árinu 1976), kjarasamning við Flugleiðir, en hafna hugmyndum um sameigin- legan lista fyrir 1. október 1978, enda lá þá fyrir, að keypt yrði DC-10 breiðþota sem afhendast átti í byrjun ársins 1979. Haustið 1978 fóru fram ýmsar þreifingar um hvernig áhafnaskip- an yrði á þessa DC-10 þotu sem væntanleg var. Hefðu nú þessir listar Fl-manna og LL-manna verið sameinaðir fyrir 1. október 1978, eins og FÍA var búið að samþykkja að reyna að framkvæma, hefðu ráðningar á vélina orðið þannig, að af 18 flugmönnum hefðu 7 komið frá Flugfélagi íslands og 11 frá Loft- leiðum. Eftir miklar umræður og þref kom að lokum þann 3. nóvem- ber 1978 skriflegt tilboð til FÍA frá svjórn Flugleiða um að áhafna- skipan yrði 2 menn frá FÍ og 16 frá LL, sem FIA samþykkti fyrir sitt leyti. Enn höfnuðu LL-flugmenn og kröfðust þess að fá allar stöður á breiðþotuna og rökstuddu það með því, að hér væri um að ræða flug á þeirra hefðbundnu leiðum og þess vegna ættu þeir óskoraðan rétt á þessum stöðum. Meðan stóð í þessu stappi, birtust greinar í blöðum frá viðkomandi aðilum og er ástæða til þess að rifja upp ákveðin ummæli þeirra LL-flugmanna af þessu tilefni. I Morgunblaðinu 14. nóv. 1978 lýsa LL-flugmenn yfir furðu sinni á því, að stjórn Flugleiða hafi ákveðið að fresta komu DC-10 vélarinnar (vegna ágreinings um stöður á hana, þ.e. 2 menn frá FÍ og 16 frá LL og 1 aðstoðarflugmanni LL boðin flug- stjórastaða á F-27 innanlands sem hann hafnaði) og segja að þeir hafi gildandi kjarasamning til 1. febrúar 1980 og þeir: „telji ekki fært að tala um sameiginlegan starfsaldurslista fyrr en sá samningur rennur út“, þ.e. 1. febrúar 1980! Svo langt gengu þeir LL-menn í Kjartan Norðdahl þessu offorsi sínu gegn því að 2 menn frá Flugfélagi íslands fengju stöður á „þeirra vél“ og á „þeirra rútu“, að heldur en að láta sig og opna þar með greiða leið til að leysa starfsaldurslistamálið, neyddu þeir stjórn Flugleiða til að fresta komu vélarinnar um 2 mánuði svo að hún sá sig tilneydda til að ráða erlenda flugmenn, á hærri launum, til að fljúga henni þennan tíma og auk þess þurfti að hætta við þjálfunar- námskeið sem búið var að ganga frá erlendis. Og allt var þetta út af þessum 2 mönnum, sem hefði samt ekki leitt af sér stöðumissi hjá neinum flugmanni. Það er annað en nú er uppi á teningnum. Nú heyrast raddir og sjást greinar, sem ekki fjalla um 2 menn, heldur eru nefndar tölur og aðferðir sem yrðu til þess að næstum allir aðstoðar- flugmenn frá Flugfélagi íslands, fyrrverandi, misstu sína vinnu, eða a.m.k. stór hluti þeirra. Ennfremur lýsa þeir yfir í fyrrnefndri blaða- grein viðhorfum sínum til innan- landsflugsins, og hér er nauðsynlegt að vekja alveg sérstaka athygli á orðum þeirra vegna þeirra hug- mynda, sem nú er farið að minnast á í blöðum, sbr. forsíðufregn í Tímanum 4/9 sl. „Á að þjálfa DC-8 flugmenn á F-27?“, en í grein þeirra segir: „Félag Loftleiðaflugmanna telur, að með því að bjóða einum flugmanni DC-8 þotu að gerast flugstjóri á Fokker-vél í innan- landsflugi sé öryggi farþega stefnt í hættu (leturbr. höf.), þar sem störf á þessum tveimur flugvélategundum eru svo ólík að forkastanlegt er að blanda þeim saman. Flug innan- lands krefst annars konar þekk- ingar á veðri, staðháttum, tækjum og hefði það í för með sér að teknir yrðu óvanir menn í úthafsflug, en flestir Loftleiðaflugmanna hafa 10, 15 og allt upp í 20 ára reynslu í úthafsflugi. Töluverðan tíma tekur fyrir mann, sem hefur e.t.v. 18 ára reynslu í úthafsflugi, að venjast flugi á Fokker-vél, allt að nokkrum árum, og benda má á, að þar eru fyrir yngstu menn í aðstoðarflug- mannssæti og er því vafasamt að bjóða farþegum upp á slíkt öryggis- leysi“. Næst gerist það í málínu, að 30. des. 1978 berst FÍ A í hendur bréf frá stjórn Flugleiða með yfirskriftinni „Stefnuyfirlýsing Flugleiða um framgang sameiginlegs starfsald- urslista og nýrra starfsaldursreglna flugmanna", og var þá svo komið að stjórn Flugleiða hafði samþykkt kröfur LL-manna um að fá allar stöður á DC-10 þotu félagsins. Ekki var þetta þó nóg, því sama daginn (um kvöldið) berst í hendur FÍA bréf frá stjórn Flugleiða og er þar komin sama „stefnuyfirlýsing...“ en nú með handskrifuðum breyt- ingartillögum LL-flugmanna inn á plaggið! og þetta vottað af formanni stjórnar Flugleiða. Fyrir utan nú hvað þetta var leiður framgangsmáti stjórnar Flugleiða gagnvart FÍA, þá kom í ljós, að aðalbreytingin sem þeir LL-menn höfðu gert við „stefnuyf- irlýsingu" Flugleiða var að setja orðið „aðlögunartími", þannig að orðalagið var nú: „Flugleiðir h/f hafa markað hér með þá stefnu, að lokið skuli við sameiningu starfsald- urslista og gengið frá aðlögunar- tíma og starfsaldursreglum fyrir 1. okt. 1979“. Hugmynd LL-manna um „aðlögunartíma" til fulls gildis væntanlegs sameiginlegs starfsald- urslista var öll á þá leið að tryggja sér væntanlegar stöðuhækkanir (vegna komu 1 eða jafnvel 2 DC-10 þotna), en jafnframt að lenda vægi- lega í því kæmi til samdráttar. Það ber að hafa í huga, að á þessum tíma var mikið rætt um það að festa kaup á annarri DC-10 þotu og sáu LL- menn því í anda, að þeir fengju einnig flestallar stöður á þá vél. Þessi óbilgjarna framkoma þeirra LL-manna og undanlátssemi stjórn- ar Flugleiða við þá hafði nú gengið svo langt, að FlA menn misstu þolinmæðina og sögðust ekki hafa áhuga á að ræða um þennan lista í náinni framtíð. Þannig urðu mála- Dr. Magni Guðmundsson: Raunvextir kalla á raungengi Ég hefi á liðnum árum skrifað talsvert í Morgunblaðið um pen- ingamál og jafnframt vikið að þeim málum í að minnsta kosti tveim útvarpsþáttum. Með þessári stuttu grein hyggst ég slá botninn í þau skrif, nema alveg sérstakt tilefni gefist. Gagnrýni mín á meðferð vaxta- mála síðan á miðju ári 1977 hefir reynzt rétt, enda hefir svo farið um verðlagsþróun sem ég ætlaði. Þarf í rauninni ekki frekar vitn- anna við. Nú er ekki svo að skilja, að ég sé andvígur raunvöxtum sem slíkum. Árangur er að öllu leyti undir framkvæmdinni kominn. Þannig hefi ég margsinnis bent á það, að um tvo kosti er að velja aðeins: að verðtryggja allt eða ekkert. Eðli- legustu viðbrögðin gagnvart óða- verðbólgu, eins og hér hefir geisað, er að hamla gegn hækkunum á öllum sviðum tekjumyndunar og beita jafnframt aðhaldi í ríkis- útgjöldum og peningaframboði. Framboð peninga er unnt að hefta með ýmsum aðgerðum öðrum en vaxtahækkunum. Ef þetta viðnám bregst, er hinn kosturinn að draga úr verstu ágöllum verðbólgunnar, ranglæt- inu og tekjumisræminu, sem hún skapar. Það verður einungis gert með alhliða verðstuðla- og verð- bótakerfi, sem tryggir, að enginn tapi á verðbólgunni og enginn græði á henni. Mætti þá halda, að verðbólgan tæki að réna, þegar einstakir hópar hafa ekki lengur hag af viðhaldi hennar. Reynslan er þó ekki á þá lund. Þannig var verðbólga t.d., þegar síðast fréttist (júní/ 1980), rétt við 100% — mörkin í Brazilíu, sem hefir haft slíkt kerfi í nál. hálfan annan áratug. Ef á hinn bógin tekinn er út einn þáttur, verðtrygging fjár- skuldbindinga, og reynt að halda öðrum niðri, svo sem vinnulaunum og gengi, byrja erfiðleikarnir fyrir alvöru. Það er þessi leið, sem við höfum farið. Hún á sök á falli síðustu þriggja ríkisstjórna og mun, nema breyting verði, koma þeirri, er nú situr, í sams konar klípu. Lítum á þetta nokkru nán- ar. Vitað er, að sjávarútvegur, veið- ar og vinnsla, sem hagkerfi okkar bókstaflega hvílir á, er fjármagns- frekur. Vaxtapósturinn í þeim rekstri er gjarnan þyngri en sjálft kaupgjaldið. Þegar vextir eru hækkaðir í takt við verðbólgu, segjum um 5—10 prósentustig, gerir fjárþröng óðar vart við sig. Hún verður mjög tilfinnanleg, ef afurðir seljast treglega og birgðir hlaðast upp. Þegar vextir, sem fylgja verðbólgu, eru komnir á bilið 50—70% á ári, liggur í augum uppi, hvílík eignaskerðing er samfara langtíma birgðahaldi. Einnig er ljóst, hversu erfitt er fyrir bátaflota og frystihús með slíkan kostnaðarbagga að keppa við aðrar þjóðir, svo sem Norð- menn og Kanadamenn, sem njóta 8—12% vaxta. Hverr.ig geta þessi fyrirtæki rétt úr kútnum? Þau geta ekki hækkað verð eða á neinn hátt ráðið verði framleiðsluvör- unnar, því að það ákvarðast af markaðsöflum erlendis. Eina að- ferðin, sem megnar að forða þeim frá gjaldþroti, er að lækka gengið, láta þeim í té fleiri krónur fyrir hverja einingu í útlendri mynt, sem þau fá fyrir seldar afurðir, — fleiri krónur til að borga hina háu vexti og kostnaðarauka, sem fer í kjölfarið. Ef slík gengisleiðrétting er ekki framkvæmd með reglulegu millibili, mánaðarlega eða a.m.k. ársfjórðungslega (nema gengissigi sé beitt), er sjávarútvegur og önnur útflutningsframleiðsla sett í spennitreyju. Rekstrarerfiðleikar segja fljótt til sín á fleiri sviðum. Svonefnd Ólafslög mæla svo fyrir, að vanda lántakenda skuli leysa með því að veita þeim meiri lán til lengri tíma, en það eykur peningaframboðið, sem er olía á eld óðaverðbólgu. Það var m.a. þess vegna, sem ég hefi lagt til, að lög þessi verði afnumin, en fá- sinna er að kenna þau við nafn eins manns. Hvernig kemur gengislækkun eða gengissig við hinn almenna launþega? Verð innfluttra vara hækkar, og framfærslukostnaður eykst. Þegar við bætist aukin vaxtabyrði launþegans af íbúðar- lánum, þrengist hagur hans enn frekar og til muna. Svar hans er krafa um hærra kaupgjald. Hann vill halda í horfinu. Okyrrð verður á vinnumarkaðinum og átök við ríkisstjórn. Við vitum, hvernig þeim átökum hefir lyktað. Hvað þá um sparifjáreigendur, hafa þeir hagnazt á vaxtahækkun- unum? Nei, gjaldmiðillinn hefir ævinlega verið þynntur út að sama skapi með gengissigi og/ eða beinum gengislækkunum ásamt þeim vöruverðs- og kaupgjalds- hækkunum, er jafnan fylgja geng- isbreytingunum. Hagur sparifjár- eigenda er nú verri en nokkru sinni. Það getur verið, að ýmsir hag- fræðingar skilji þetta ekki og e.t.v. ekki heldur sumir lögfræðingar eða endurskoðendur, en allur al- Dr. Magni Guðmundsson. menningur skilur þetta ofur vel — og þó allra bezt þeir, sem hafa atvinnurekstur með höndum. Bandaríkin og Kanada ráku sig á þá óþægilegu staðreynd í vaxta- skrúfu 1979, að verðbólgustig fylgdi skrúfunni fast á eftir. En þessar þjóðir voru fljótar að snúa við blaðinu á þessu ári. Þær eru minnugar þess, að á 7. áratugnum, þegar almennt los varð á vöxtum, breyttust tímabundnar hagsveifl- ur í króníska verðbólgu á vestur- löndum. Sumir, er skrifa um vaxtamál meira af kappi en forsjá, gæla talsvert við raunvaxtahugtakið, eins og þeir hafi fundið eitthvað nýtt, einhvern sannleika eða for- múlu, er leyst geti efnahagsvand- ann. Þeir vilja skyndihækka vexti upp fyrir verðbólguna, enda þótt slíkt kalli yfir okkur rekstrarstöðv- anir, greiðsluþrot almennings og hrun, sem öll fjármála-pólitík

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.