Helgafell - 01.01.1943, Page 114

Helgafell - 01.01.1943, Page 114
100 HELGAFELL kerfið eftir styrjöldina. Fyrst voru talin fyrirtæki til almenningsþarfa, sem skyldi þjóðnýta að stríðinu loknu, en á öllum sviðum væntu menn þess, að eftirlit ríkisins mundi aukast að mikl- um mun : Nálega 40% kjósenda bjugg- ust við ríkiseftirliti járnbrautanna, 36% við ríkiseftirliti með bönkum og 33% við ríkiseftirliti með mjólkursölu. Og atkvæðagreiðslan leiddi fleira í ljós en þessa einkaspásagnir. Milli 61 % og 71 % kjósenda áleit æskilegt, að ,,fyrir- tæki til almenningsþarfa“ yrðu þjóð- nýtt, milli 56% og 71% töldu það gott og blessað, að því er varðaði járnbraut- irnar, milli 52% og 84% sögðu slíkt hið sama um bankana og milli 68% og 78% höfðu sama álit um mjólkur- söluna, og meira að segja greiddu milli 59% og 79% atkvæði með ríkiseftirliti bifreiðaframleiðslunnar. (Hundraðstölurnar eru reiknaðar út eftir atkvæðum allra þeirra mismun- andi flokka, sem álitu, að ríkiseftirlitið skyldi vera áfram á sömu lund og nú er, eða aukast). Amertska þjóSin er, að því er skoðanir hennar varðar, al- búin til róttœkra breytinga á hinu arj- helga hagkerji. Hvers vegna láta nú þjóðfulltrúarnir ekki að vilja og skoðunum þjóðarinn- ar ? Það er þó kunnugt, að amerískir þjóðþingsmenn eru öllum öðrum lög- gjöfum næmari á aðhald kjördæm- anna. Hér komum við að máli, sem er mjög athyglisvert, bæði' að því er varðar fræðileg stjórnmál og sálfræði almenn- ings. Skipulag einmenningskjördæma hefur sér það til málsbóta gagnvart hlutfallskosningaskipulaginu, að því er talið er, að þjóðfulltrúarnir eigi ekki beint að endurspegla skoðanir fólksins. Þjóðfulltrúarnir eigi öllu heldur að gerast stjórnhæfir með því að vera ein- göngu oddvitar meirihlutans (enda þótt meirihlutinn sé mismunandi í hverju kjördæmi), en meirihluti þessi er hins vegar talinn hófsamari í stefnu sinni vegna tveggjaflokkafyrirkomu- lagsins en hinir flokksbundnu kjós- endahópar, sem fram koma, þegar kos- ið er hlutfallskosningum. Menn neita því opinberlega, að skylt sé, að taka tillit til þjóðarviljans í öllum blæbrigð- um hans. En árangurinn er samt allur annar en búizt var við, því að í reynd- inni eru amerísk stjórnmál háðari öfga- flokkunum en hinum rólynda meiri- hluta. Það stafar af því, að þingmenn- irnir eru vanir að hafa gætur á ,,póst- pokanum“, þar sem bréfaflóðið 'frá reiðum eða hrifnum kjósendum segir þeim, hvað til þeirra friðar heyri. Þing- maðurinn er einnig mjög næmur fyrir hinum skipulögðu áróðurshópum, sem reka grenjaskyttupólitík innan löggjaf- arsamkundanna. En af þessu leiðir, að þingmaðurinn lætur að vilja þeirra manna, sem ákaf- astir eru, hann lætur að vilja öfga- mannanna. Það, sem skoðanakönnun- in hefur hins vegar leitt í ljós, er út- breiðsla sundurleitra skoðana og þó sérstaklega ákveðnar meirihlutaniður- stöður. Ofgakenndar skoðanir skipa ó- æðri sess í hagfræðiskýrslum, en í sjálfu stjórnmálaþjarkinu láta þær meira til sín taka en almennt er við- urkennt. Þetta er sem sagt áþreifanleg mótsögn. í hverju máli láta stjórnmála- mennirnir einmitt undan þeim öfgum, sem þeir hafa þótzt ætla að losna við með kjördæmaskipulaginu og verða þannig alls ekki fulltrúar þeirrar ó- sviknu heilbrigði og orkumikla athafna- vilja, sem þjóðarmeirihlutinn er búinn. í þessu efni er skoðanakönnunin í beinni andstöðu við þá aðferð, sem á- hrifamest hefur verið til þessa: hún
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164

x

Helgafell

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Helgafell
https://timarit.is/publication/1076

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.