Morgunblaðið - 09.01.2014, Qupperneq 25

Morgunblaðið - 09.01.2014, Qupperneq 25
25 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 9. JANÚAR 2014 Áð í brekkunni Það er afskaplega gott að geta sest og hvílt lúin bein þegar gengið er um götur borgarinnar í hálkunni. Golli Verkið lofar meist- arann er sagt um það sem er faglega unnið. Byggðin í Úlfarsárdal er metnaðarfull og dal- urinn er sannarlega fal- legur staður. Þar var ákveðið í Aðalskipuagi Reykjavíkur 2001-2024 að byggja glæsilegt íbúðarhverfi og öflugt atvinnusvæði með góðri tengingu við stofnbrautir höfuðborg- arsvæðisins. Hverfið tengist við og styrkir íbúðarbyggðina í Grafarholti og var hugsað sem byggð handan við atvinnusvæðin við Vesturlandsveg ná- lægt Bauhaus. Umhverfi dalsins er fallegt frá náttúrunnar hendi, byggð- in snýr á móti suðri með glæsilegu útsýni yfir Grafarholtið til Heiðmerk- ur, Bláfjalla og allt til Suðurnesja. Í miðjum dalnum rennur laxveiðiáin Korpa með brúm yfir í Grafarholt. Vestast í hlíðinni eru starfræktar gróðrarstöðvar þar sem gróðurinn hefur vaxið og eflst og veitir byggð- inni bæði fegurð og skjól. Byggðin er vel tengd samgöngukerfi borgarinnar og sem dæmi má nefna eru fyrstu umferðarljós frá Úlfarsárdal við Grensásveg. Þetta fallega landsvæði getur tekið við miklu magni bygg- inga, bæði fyrir íbúðir og fyrirtæki, og hefur borgin möguleika á að út- hluta margskonar byggingarlóðum á þessu svæði. Þrátt fyrir landgæði og staðfest skipulag hefur borgarstjórn ákveðið að ekkert verði af fyrirhug- aðri uppbyggingu í dalnum. Þessi órökstudda og óábyrga ákvörðun hef- ur farið ótrúlega hljótt í fjölmiðlum eins og margt annað miður gáfulegt sem komið hefur frá borgarstjórn Reykjavíkur á undanförnum fjórum árum. Fólk fjárfesti á grundvelli skipulags Í nýsamþykktu aðalskipulagi Reykjavíkur 2010-2030 er staðfest að hætt verði við fyrirhugaða byggð í Úlfarsárdal. Enginn rökstuðningur er fyrir þessari stefnubreytingu og ekk- ert nýtt byggingarsvæði tekur við, nema þá helst þéttingarreitir í mið- borginni sem flestir eru í eigu banka og bygging- arfyrirtækja. Það er eins og borgarfulltrúar í dag láti sér í léttu rúmi liggja þá fjárhagslegu ábyrgð sem einstaklingar og fyr- irtæki hafa lagt í á grund- velli skipulagsákvarðana sem almenningur hefur fram að þessu getið reitt sig á. Eins er ábyrgð borgarfulltrúa gagnvart sameiginlegum sjóðum Reykvíkinga mikil þar sem búið er að leggja í gríðarlegan kostnað við hönnun, veitukerfi og gatnagerð sem var hugsuð áratugi fram í tímann, en verður ekki nýtt nema að litlu leyti. Fyrirhugaðar tekjur af þeim fjárfestingum sem fyr- ir liggja munu ekki skila sér eins og ráð var fyrir gert. Lítið hefur farið fyrir umræðu og engin fyrirspurn komið fram um sokkinn kostnað borgarinnar vegna stefnubreytingar sem hreinsar hundruð byggingarlóða út af borðinu. Pólitísk ákvörðun á faglegum forsendum Í síbylju umræðunnar glymur það æ oftar að það sem er pólitískt sé ófaglegt og það sem er ópólitískt sé faglegt. Besti flokkurinn skilgreinir sig sem ópólitískt afl og reynir að láta líta út fyrir að þau tengist meira því faglega og skemmtilega. Þessi trumbusláttur hefur glumið nokkuð lengi og aðrir flokkar í borgarstjórn virðast vera komnir með hlustarverk af þessu, jafnvel slegnir pólitískri skákblindu því þeir virðast ekki þora að taka slaginn þótt staðreyndirnar blasi við. Ef vinnubrögðin við ákvarð- anatökurnar í Úlfarsárdalnum eru eingöngu skoðuð faglega og án allrar pólitíkur þá blasa við ófagleg vinnu- brögð: Fjárfesting borgarinnar í hönnun, gatnagerð og veitukerfi á grundvelli rammaskipulags er ekki lögð til grundvallar við stefnubreyt- inguna. Forsendubrestur þeirra sem fjárfestu í fyrstu áföngum nýs hverfis virðist ekki skipta máli. Fyrirhugað heildarumfang byggðar Reykjavíkur sem keypt var dýru verði til upp- byggingar virðist ekki skipta máli. Knattspyrnufélagið Fram, sem lagði framtíð sína undir þegar ákvörðun um skipulag þessa hverfis var tekin, situr uppi með meira en helmingi minna hverfi en reiknað var með í upphafi. Engin efnisleg rök virðast liggja til grundvallar þessari ákvörð- un, sem hefur umtalsverð áhrif á fjárhag allra þeirra sem að málinu hafa komið. Borgarstjórnin, sem gef- ur sig út fyrir að vera ópólitísk, er sannarlega ekki fagleg, svo mikið er víst. Ef grannt er skoðað virðist upp- haf þess að hætta við byggð í dalnum liggja í prívatskoðunum þeirra sem sitja í borgarstjórn um þessar mund- ir, búa flest í sama hverfinu og vilja að næsta íbúðarhverfi Reykjavíkur rísi þar sem miðstöð innanlandsflugs- ins er nú. Miklu á að fórna til að draumsýn þeirra nái fram að ganga. Það blasir við í þessu máli, eins og fleiri skipulagsmálum í borginni, að þessari ákvörðun þarf að breyta. Hér þarf pólitíska ákvörðun byggða á fag- legum forsendum. Það verður að taka upp aðalskipulagið og leiðrétta þann forsendubrest sem íbúar og hags- munaaðilar í Úlfarsárdal hafa orðið fyrir. Það eru ekki bara hags- munaaðilar í Úlfarsárdal sem orðið hafa fyrir forsendubresti, því Reyk- víkingar allir bera skaðann af því að sú fjárfesting sem ráðist var í verði ekki nýtt eins og til stóð. Nýtum fal- legt land til uppbyggingar, gefum íbúunum staðfestingu á því að hverfið þeirra muni byggjast upp og klárum það verk sem hafið er í Úlfars- árdalnum. Eftir Óskar Bergsson » Það eru ekki bara hagsmunaaðilar í Úlfarsárdal sem orðið hafa fyrir forsendu- bresti, því Reykvíkingar allir bera skaðann af því að sú fjárfesting sem ráðist var í verði ekki nýtt eins og til stóð. Óskar Bergsson Höfundur er oddviti Framsóknar- flokksins fyrir borgarstjórnarkosning- arnar. Byggjum Úlfarsárdalinn Ólögmæt dreif- ing á höfund- arréttarvörðu efni er sívaxandi brotastarfsemi í heiminum og fer Ísland ekki var- hluta af. Á hverj- um degi dreifir fólk sín í milli í gegnum skráar- skiptasíðuna „deildu.net“ kvik- myndum, tónlist, leikjum og fleira efni af slíku tagi sem hef- ur það sammerkt að vera höf- undarréttarvarið og vera dreift í óþökk rétthafa sem er að sjálf- sögðu ólögmætt samkvæmt höfundalögum. Í lögum eru hugverkaréttindi viðurkennd sem hver önnur eignaréttindi og njóta því verndar sem slík í orði. Hins vegar skortir veru- lega á að hugverkaréttindi njóti hér raunverulegrar verndar á borði. Af einhverjum ástæðum hafa íslensk stjórnvöld sýnt af sér alvarlegt skeytingarleysi gagnvart nauðsyn þess að upp- ræta skipuleg lögbrot gegn hugverkaréttindum og þar með lágmarka það gríðarlega efna- hagslega tjón sem höfundar og samfélagið verða fyrir vegna slíkra brota, þrátt fyrir að hafa gengist undir ýmsar þjóðrétt- arlegar skuldbindingar þar um. Er engu líkara en að yfirvöld átti sig ekki á því hversu mörg störf og gríðarlega háar skatt- tekjur tapast á hverju ári vegna þess að stór hluti notkunar á hugverkum lýtur ekki lög- málum viðskiptalífsins um kaup og sölu. Það er augljóst að starfsemi skráarskiptasíðna á borð við „deildu.net“, sem hefur það að opinberu markmiði að dreifa höfundarvörðu efni með ólög- mætum hætti er ekkert annað en skipuleg brotastarfsemi í lagalegum skilningi. Þeir sem stýra starfsemi þeirrar vefsíðu og þeir sem gera dreifinguna kleifa hagnast fjárhagslega í skjóli brotanna. En hvers vegna virðist vera svona erfitt að uppræta þessa umfangs- miklu brotastarfsemi? Ástæðan er a.m.k. tvíþætt: Í fyrsta lagi, virðist sem að brotum gegn hugverkaréttindum sé skipað í lágan forgangsflokk þegar kemur að rannsókn sakamála. Í febrúar 2012 kærðu helstu samtök höfundarrétthafa landsins forsvarsmenn netsíð- unnar „deildu.net“ til lögreglu höfuðborgarsvæðisins. Netsíð- an er enn rekin óáreitt, á hverj- um degi er gríðarlegu magni dreift milli manna af nýjum bíó- myndum, tónlist, tölvuleikjum, tölvuforritum með tilheyrandi fjártjóni fyrir höfunda og aðra sem byggja starfsemi sína á hugverkaréttindum. Öðru máli gegnir um ýmsa aðra brota- flokka sem njóta meira vægis að því er virðist. Nýverið frétt- ist t.d. að lögreglan hefði að eig- in frumkvæði eytt mannafla og fjármunum í að staðreyna hvort vændiskaup hefðu átt sér stað á svokölluðum kampavíns- klúbbum borgarinnar og beitt þar umdeilanlegum tálbeituað- ferðum. Bersýnilegt er skv. þessu að lögregla forgangs- raðar verkefnum sínum, án þess að vitað sé þó hvert hún sækir lagalega heimild sína til þess. Eflaust eru hefðbundin viðfangsefni lögreglu, eins og innbrot, þjófnaðir og álíka brot álitin auðveldari viðfangs en brot á hugverkaréttindum sem eru oft flókin og tengjast tölvum og interneti. En í lagalegum skilningi er „hugverkaþjófn- aður“ refsiverður og þolendur slíkra brota eiga sömu kröfu og aðrir þol- endur lögbrota til þess að lögreglu- yfirvöld taki á mál- um. Er lögreglan með þessu að bregðast hlut- verki sínu eins og það er raunar skilgreint í lögreglulögum, þ.e. m.a. að stemma stigu við af- brotum og vinna að uppljóstrun brota. Með sinnuleysi sínu hafa stjórnvöld ekki bara brotið gegn alþjóðlegum skuldbind- ingum sínum heldur í raun einnig skapað það andrúmsloft í þjóðfélaginu að hugverka- stuldur sé léttvægari en þjófn- aður almennt. Virðing almenn- ings fyrir lögum og rétti minnkar þegar fólk getur átölu- laust dreift afþreyingarefni með ólögmætum hætti. Hin ástæðan fyrir því að „hugverkaþjófnaður“ viðgengst í stórum stíl hérlendis er sú að fjarskiptafyrirtækin í landinu hafa gríðarlegar tekjur af þess- ari brotastarfsemi en þær þús- undir aðila sem dreifa ólöglega sín í milli greiða há gjöld til fjárskiptafyrirtækjanna fyrir niðurhalið á efninu. Þeim er auðvitað fyllilega ljóst að um brotastarfsemi sé að ræða með fjárhagslegu tjóni fyrir höfunda en samfélagsleg ábyrgð þess- ara fyrirtækja nær ekki lengra en svo að þau reyna hvað þau geta til þess að hindra það að lokað verði á aðgengi netsíðna á borð við „deildu.net“. Á meðan brotastarfsemin viðgengst græða fjarskiptafyrirtækin. Má hér m.a. til hliðsjónar að því er varðar umfang brotastarfsem- innar hafa í huga að daginn eft- ir að lögreglan fór í sameig- inlega aðgerð í svonefndu DC++ máli, dróst heildarálag í íslenskri netumferð saman um tæp 40% á einum sólarhring sem rekja mátti að nær öllu leyti til umferðar einstaklinga. Nú er svo komið að ekki verður unað lengur við það að skipuleg brotastarfsemi gegn stjórnarskrárvörðum rétt- indum fái þrifist fyrir opnum tjöldum, með tilheyrandi fjár- hagslegu tjóni. Áframhaldandi skeytingarleysi yfirvalda gagn- vart þessum alvarlegu brotum er ekki ásættanlegt og enn síð- ur nú þegar fjárhagsleg nýting hugvits verður sífellt mikilvæg- ari samfélaginu. Líklega er mesti stuðningur yfirvalda við hugverkaiðnaðinn í landinu fólginn í því að reyna að upp- ræta brot gegn hugverkarétti og tryggja að afraksturinn af honum lendi hjá þeim sem eiga réttinn. Allt samfélagið mun njóta góðs af því. Ólöglegt niðurhal í boði lögreglunnar? Eftir Hróbjart Jónatansson Hróbjartur Jónatansson »… ekki verður unað lengur við það að skipuleg brotastarfsemi gegn stjórnarskrárvörð- um réttindum fái þrifist fyrir opnum tjöldum … Höfundur er hæstarétt- arlögmaður.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.