Morgunblaðið - 26.11.1963, Blaðsíða 23

Morgunblaðið - 26.11.1963, Blaðsíða 23
Þriðjudagur 26. nóV. 1963 MORGUNBLABIÐ 23 Kennedys minnzt á Alþingi Á FUNDI Sameinaðs Alhing is í gær minntist forseti deild arinnar, Birgir Finnsson, hins látna forseta Bandaríkj- anna, Johns F. Kennedys. Meðal viðstaddra í þingsöl- um var James K. Penfield, sendiherra Bandaríkjanna hér á landi ásamt öðrum er- lendum sendimönnum. Minn ingarræða Birgis Finnssonar fer hér á eftir: Siðastliðinn föstudag spurðust §>au hörmulegu tíðindi um heim al'lan, að John Fitzgerald Kenne- dy, forseti Bandaríkjanna, hefði IbeðiS bana í skotárás í borginni DaMas í Texas, þar sem hann var é ferðalagi til þess að flytja ræðu. Hvarvetna setti menn hljóSa viS þessa skelfilegu fregn, eins og jafnan, þegar milkinn voða t>er óvænt að höndum, og erfitt er að sætta sig við, að slíkir ihlutir geti átt sér stað. En fregnin var sönn, og í dag fer jarðarför forsetans fram í ttiöfuðborg Bandaríkianna, að við stöddum þi'óðhöfðingjum og for- ustuimönnum þjóða víðsvegar að úr heiminum. John Fitzgeraild Kennedy hafði aðeins verið forseti þjóðar Binnar í 3 ár, er hann lézt með svo sviplegum hætiti, en á þeiim skamima tíma hafði hann aflað sér slíks álits og virðingar, bæði meðal samherja og andtæSinga, að flátítt mun vera í sögunni. Þessvegna streyma í dag til Iþjóðar hans frá öllum löndum heims hinar einlægustu samúð- arkveðjur. Þessvegna heiðrum við minningu hans á þessum stað, og á þessari stundu ,og vilj- iim jafnfrarwt votta fjölskyldu hans, hinuni nýja forseta, þjóð- hingi Bandaríkjanna og banda- rísku þjóðinni allri, dýpstu og innilegustu samúð Allþingis og áslenzku þióðarinnar. Ævi forsetans Eg leyfi mér aS rifja upp ör- fá atriði úr aevi forsetans. John Fitzgerald Kennády var Bðeins 46 ára gamall, er dauða (hans bar að böndum. Hann var af írskuim ættum, sonur Josephs og Rose Fitzgerald Kennedy, og var næst elztur af 9 systkinum. Faðir hans er auðugur maður og var um skeið sendiherra Banda- ríkjanna í Bretlandi. Afar hans voru báðir þekktir stjórnmála- imenn á sinuim tíma, og snemima Ihneigðist hugur hins unga Kennedys inn á þá braut. Hann stundaði háskólanám í þekkt- ustu háskólum Bandaríkjanna, i Princeton og Harward, og voru aðalnámsgreinar hans stjórnvís- indi og alþjóðastjórnimál. Hann utskrifaðist með láði frá Har- wardháskóla árið 1940. Á striðsáruntum starfaði Kenne dy í bandariska s.ióhernum, og stjórnaði tundursikeytaibáti á Kyrrahafi. Kynntist hann þann- ið hörmungum stríðsins, og rat- aði í miklar mannraunir. Gat Ihann sér frægðarorð fyrir björg- unarafrek, er hann vann, þegar bátur hans var sigldur í kaf af japönskuim tundurspiilli. Árið 1946 hófst stjórnmálafer- íll Kennedys með því, að hann var i frarraboði fyrir demókrata í Massacbusetts og var kjörinn þingmaður í fulltrúadeild Banda rfkjaþings. Hann var endurkjör- inn í fulltrúadeildina árin 1948 og 1950, en árið 1952 bauð hann eig fram fyrir fflobk sinn í Massaehusetts við kosningar til ðldungedeildarinnar. Bar hann við þær ko&ningar sigurorð af ands'tæöingi gínuim úr flokki repúblikana og átti eftir það sæti í ðldungadeildinni þar til hann var kjörinn forseti Banda- xíkjanna í söguiegonm og minnis- •tæðum kosninguim haustið 1960. Er þannig eiW, ár eftir af kjör- tíambili hans, og hefur það nú komið í hlut Lyndon B. John- sons, sem var kiörinn varafor- seti Bandaríkianna árið 1960, að taka við hinu mikilvæga og vandasama forsetaemibætti út kiörtímabilið. Hinn nýi forseti er íslendinguim að góðu kunnur síðan hann var hér í heimsókn í sl. septembermánuði ásamt konu inni og dóttur. John Ftzgerald Kennedy kvæntist árið 1953 eftirlifandi konu sinni, Jacqueline, fæddri Lee Bouvier, og eiga þau tvö ung börn á lífi. Var bún manni sínum iafnan mikil stoð, og glæsilegur fulltrúi yngri kynslóð arinnar sem húsmóðir í Hvíta húsinu. Systkini hins Mtna forseta, og fjölskylda hans öll, veittu hon- vsa mikinn stuðning á stiórn- má'laferli hans. Bræður hans, Robert, núverandi dómsmálaróð herra Bandaríkjanna, og Ed- ward, öldungadeildarþingmaður fyrir Massaöhusetts, eru einnig lausn hennar. Þá var hann ein- beittur og hugrakkur á hættunn- ar stund, en hikaði þó ekki við að semja við andstæðing sinn, þegar gvo var komið, að báðir gátu gefið eftir með sæm<L Misst mikilhæfan og <4HÍ|c dugandi leiðtoga Hinar friálsu þióðir heims hafa við fráfall JOhn F. Kenne- dys, forseta, misst mikilhæfan og dugandi leiðtoga, sem þær virtu og treystu til árangursríkr- ar forustu. Þann skamma tíma, sem hon- um auðnaðist að gegna forseta- störfum, var hann mjög afchafna- samur á sviði innanríkismála í Bandaríkiunum, og vann að ¦margháttuðuim umibótum í menntamálum og félagsmálum. Hann vi'ldi koma á sjúkra- og ellitryg.gingum, og fyrir bonum var lausn kynþáttavandaimálsins aðeins ein: Fullt iafnrétti þel- dökkra manna og hviítra, ekki aðeins í orði kveðnu, heldur í reynd. Hann var eindreginn stuðn- ingsmaður Sameinuðu þióðanna, og vildi efla þær og styrkja. Taldi hann friðinn í heiminum vera bezt tryggðan með efl- ingiu þeirra. Á Allsherjarþingi Sameinuðu þióðanna haustið 1961 komst hann þannig að orði í gagnmerkri ræðu, að í nútíma- styrjöld gæti hvorugur aðili sigr að. Það er ekki framar hægt að útkli'á deilumáil með styriöldum, og styrialdir eru ekki lengur málefni stórþjóSanna einna, sagði forsetinn í þessari ræSu og ihann bætti viS: Hættan af kiarn- orkunni mundi breiðast út með vindum og vatni, og i krafti ótt- ans, og hún gæti skolliS yfir stóra og smáa, ríka og fátæka — jafnt þátttakendur i syrjöld, sem hina, er utan við stæðu. „Mannkynið verður að binda endi á styrialdir, því annars valda styrjaldirnar endalokum mannkynsins", sagði Kennedy forseti í áminnstri ræðu, og það var vissuilega alvöruþrungin aS- vörun, eins og þá var ástatt í heimsmélunum. í framihaldi af þessum orSum, gerSi forsetinn síSan grein fyrir stórmerkum til- lögum stiórnar sinnar um af- vopnun og varSveizlu friSarins. Sá heimur, sem Kennedy for- seti sá fyrir sér, þegar búiS væri að yfirstíga ófriðarhættur okkar tíma, var heimur friðarins, þar sem þeir voldugu væru réttlátir, en hinir veiku öruggir. Hver maður geri skyldu sína Þannig voru helztu hugðar- efni Kennedys, og hefur þó fátt eitt veriS taliS. Sagan mun geyma verk hans og dæma þau, en um manninn siálfan er dóm- ur samtíðarinnar óskeikull: Hann var mikill mannvinur og göfugmenni, drenglundaður og hugrakkur. ÞaS er fáum mönnum gefiS að gera hvorttveggia, aS tileinka sér háleitar hugsjónir, og lifa o>g starfa og deyja fyrir þær, en sHkur maður var Kennedy for- seti. Hann áleit það undirstöðu mannlegs siðgæðis, að hver mað ur gerði skyldu sina, þótt að hon um kynnu að steðja persónuleg- ir örðugleikar, hættur og ögr- anir. Hann Hfði saimkvæmt þessari lifsskoðun og dó vegna hennar, en þó dauða hans hafi borið að svo snemma og svo óvænt, og hann hafi átt margt ógert, þá er það víst, aS störf hans hafa mark að spor, sem ekki verða afmáð af spiöldum sögunnar. Kyndill vonarinnar, sem hann tendraði verður ekki slökktur. Aðrir munu taka upp merki hans í baráttunni fyrir iafnrétti og frelsi manna og þióða, en það iafnrétti er bezta tryggmg þess friðar í heiminum, sem hinn látni forseti vildi að ríkti". Allþingismenn vottuSu síðan minningu John F. Kennedys virð ingu sína með því að risa úr sset um. — Sterkar llkur Framh. af bls. 15 var handtekinn, leiddi í liós, að hann hafði skömmu áður skotið af byssu. Prófun þessi er gerð með þeim hætti, að fliótandi 'Paraffín-vaxi er hellt yfir hendur mannsins. Þegar það kólnar festast í því smáagnir, ef fyrir eru — í þessu tilfelli púðuragnir er komu á hendur hans, er skot ið hljóp úr byssunni. Vaxið flettist af undan ögnunum. Oswald er sagður hafa verið mjög góður skotmaSur er hann var í flotanum. • í leiguherbergi Oswalds fannst liósmynd af honum meS riffil í hendi. Þar fann lögreglan og nokkur eintök af „The Daily Worker", sem kommúnistaflokkurinn í Bandaríkjunum gefur út. Hafði Oswald sagt lögregl- unni, að hann væri meðlim- ur í kommúnistaflokknum, en fyrir því hafði lögreglan ekki beinar sannanir. # Haft er eftir lögreglunni í Dallas, að vafalítið hafi Os- wald myrt forsetann. Jafn- framt er haft eftir ríkissak- sóknaranum Wade, að hahn hafi sent menn í rafmagns- stólinn með veigaminni sann- anir í höndum en í máli þessu. Birgir Finnsson forseti Sam- einaðs Alþingis, flytur minn- ingarræðu um John F. Kennedy á Alþingi í gær. 'þekktir stiórnmálamenn vestan- hafs. Á fyrstu þingmannsárum Kennedys lét hann sig einkum varða málefni heimabér'aðs síns og iðnaSarins í Nýia-Englandi, en auik þess studdi hann ein- dreðið stefnu Trumans forseta varðandi efnathagsaðstoð til ann- arra rik.ia og Marshal'láæltunina. Árið W57 var hann kiörínn í ut- anríkismálanefnd öldungadeild- arinnar, og gerðist þá, og var iafnan síSan ,talsmaður þess, að auka bæri aðstoð til vanþróaðra ríkia. Kennedy sen?. forseti Hann taldi stjórnarfaralegt fullveldi þjóðanna vera lítið ann að en orðin tóm, ef þær skorti ráð og leiðir til þess að berjast gegn fátækt, fáfræði og siúkdóm um, og þessvogna lagði hann til á þingi Sameinuðu þjóðanna haustið 1961, að þau samtök helg uðu framþróuninni þennan ára- tug. Hann beitti sér fyrir því, að þi'óð hans fylgdi þessari stefnu í reynd og legði meira af mörk- um en nokkur önnur þjóð, til þess að hiálpa nýfriálsum ríki- um og vaniþróuðum löndum tiil efnahagslegs sj'álfstæðis og sjálfs biargar. Hann boðaði þá stefnu, að rí'ki heimsins sikyldu öll vera frjáls og jafn rétthá, og stóð þess vegna fastur fyrir gegn ásælni þeirra einræðisafila, sem bvorki viðurkenna si'álfsákvörðunar- rétt né friálsar kosningar. Hann hét því, að þjóð hans skyldi hvorki hefia árásir á aðra, né heldur gefa öðrum tilefni til árása, þó hiún stæði ávallt föst fyrir gegn árásaröflum. Kjörorð hans var, að semja aldrei af hræðslu, en vera held- ur ekki hræddur við að semja. Þetta voru ekki innantóm orð. Gleggsta sönnun þess úr lífi forsetans er Kúbudeilan og s Sá svarti senuþjófiir Ævisaga Haralds Björnssonar eftir Njörð P. Njarðvík Opinská lýsing á ævi leikara og samtíð hans g)feáIí)olt n

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.