Morgunblaðið - 11.06.1965, Side 14

14
MORGUNBLADID
Föstudagur 11. maí 1965

Útgefandi:
Framkvæmdast j óri:
Ritstjórar:
Ritstjórnarfulltrúi:
Auglýsingar:
Ritstjórn:
Auglýsingar og afgreiðsla:
Áskriftargjald kr. 90.00
í lausasölu kr.
Hf. Árvakur, Reykjavík.
Sigfús Jónsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6.
Aðalstræti 6. Sími 22480.
á mánuði innanlands.
5.00 eintakið.
JJRBÆTUR í ATVINNU-
MÁLUM NORÐ-
LENDINGA
Cíðustu árin hafa skapazt
^ nokkrir erfiðleikar í at-
vinnumálum á Norðurlandi
vegna langvarandi aflabrests.
Vandamál þau, sem skapazt
hafa af þessum sökum voru
rædd fyrir nokkru á ráðstefnu
um atvinnumál Norðlendinga,
sem fulltrúar frá kaupstöðum
og kauptúnum Norðanlands
sóttu.
í sambandi við samkomulag
það, sem tekizt hefur með
vinnuveitendum og verka-
lýðsfélögum á Norðurlandi
um kaup og kjör, hef-
ur ríkisstjórnin nú gefið út
yfirlýsingu með fyrirheitum
um sérstakar aðgerðir til úr-
bóta á þessum vandamálum
Norðlendinga.
í yfirlýsingu ríkisstjórnar-
innar er m.a. gert ráð fyrir,
að gerðar verði tilraunir með
flutning söltunarsíldar til
þeirra staða á Norðurlandi,
þar sem skortur er atvinnu og
aðstaða góð til söltunar. Er
hér um að ræða verulegt
hagsmunamál fyrir staði eins
og t.d. Siglufjörð, þar sem at-
vinnuhættir eru mjög ein-
hæfir og hafa um árabil
byggzt fyrst og fremst á
vinnslu síldarafla.
Þá mun einnig leitast við
að tryggja frystihúsum og
öðrum fiskvinnslustöðvum á
Norðurlandi og Strandasýslu
hráefni til vinnslu næstu tvo
vetur ef þörf krefur, annað
hvort með flutningi bolfisks
af fjarlægum miðum eða með
stuðningi við útgerð stærri
fiskiskipa frá þessum stöðum,
sem flutt gætu eigin afla lang
leiðis.
í útgerðarbæjunum Norð-
anlands eru fyrir hendi
myndarleg atvinnufyrirtæki,
sem byggð hafa verið með það
fyrir augum að vinna úr þeim
fiskafla, sem þar berst á land.
Afkomumöguleikar fólksins á
þessum stöðum hafa að tölu-
verðu leyti byggzt á rekstri
þessara fyrirtækja, en eins og
annars staðar á landi okkar,
þar sem afkoman er komin
undir óvissum sjávarafla,
hlýtur langvarandi aflaleysi
að hafa alvarleg áhrif á lífs-
afkomu þeirra, sem þar búa.
Auðvitað er nóga atvinnu
að fá annars staðar á landinu,
en það er vissulega ekki æski-
leg þróun, að slíkir erfiðleikar
sem þeir, er Norðlendingar
búa ,nú við, verði til þess, að
fólkið flytjist úr þessum lands
hluta til annarra staða þar
sem meiri atvinnu er að fá nú
sem stendur.
Það ber því að fagna fyrir-
huguðum aðgerðum ríkis-
stjórnarinnar til þess að
tryggja Norðlendingum aukið
hráefni til fiskvinnslu og ekki
óeðlilegt ,þótt ríkisvaldið láti
til sín taka vandamál af þessu
tagi.
AUKINN SÍLD-
ARIÐNAÐUR
IT'itt atriði í yfirlýsingu ríkis-
stjórnarinnar um úrbæt-
ur í atvinnumálum Norðlend-
inga er, að leitað verði leiða
til þess að afla aukinna mark-
aða fyrir niðursoðnar og nið-
urlagðar fisk- og síldarafurð-
ir. Það er vissulega íhugun-
arefni nú, þegar fréttir ber-
ast um mikinn síldarafla,
hverjar leiðir séu færar til
þess að auka vinnslu síldar-
afurða hér innanlands.
í þessum efnum höfum við
átt við nokkra erfiðleika að
etja, þótt t.d. frændur okkar
á Norðurlöndum margfaldi
verðmæti þess síldarafla, sem
þar berst á land eða þeir
kaupa af okkur, með niður-
suðu og niðurlagningu.
Hér eru fyrst og fremst þrjú
atriði, sem krefjast úrlausnár,
öflun öruggra markaða og
nauðsynlegrar tækniþekking-
ar og kostur hagkvæmra fjár-
festingarlána til þess að skapa
heilbrigðan grundvöll fyrir
atvinnufyrirtæki á þessu
sviði.
Það yrði gleðiefni, ef við-
leitni ríkisstjórnarinnar í þess
um efnum yrði til þess að síld
ariðnaður innanlands ykist til
mikilla muna.
Þá er gert ráð fyrir því, að
næsta haust verði hafizt
handa um heildarathugun á
atvinnumálum Norðurlands
og að þeirri athugun lokinni,
hafizt handa um undirbúning
framkvæmdaáætlunar fyrir
þennan landshluta, sem miði
að eflingu atvinnurekstrar
þar. Verður samhliða athugað
um staðsetningu nýrra at-
vinnutækja, t.d. í stálskipa-
smíði, skipaviðgerðum og veið
arfæragerð og hagur þeirra
iðnfyrirtækja, sem þar eru nú
starfandi kannaður með það
fyrir augum, að hann verði
kostur.
Nauðsynlegt er, að þess
verði gætt í þessu sambandi
að þau nýju atvinnufyrirtæki,
sem upp kunna að rísa í sam-
ræmi við hina fyrirhuguðu
framkvæmdaáætlun fyrir
Norðurland verði í einkaeign
Xeikning af nýju geimflauginnL
Ný evrópsk geimflaug?
• f JUNKER-flugvélaverk-
smiðjunum í Vestur-
Þýzkalandi er um þessar
mundir unnið að áætlun um
smiði geimflaugar, sem vonir
standa til að geti, eftir um
það bil áratug, orðið tillag
Evrópu til ferða manna um
geiminn. Verður áætlun þessi
lögð innan skamms fyrir
ELDO — evrópsku geimvís-
indastofnunina. Kostnaður
við smíði geimflaugarinnar
er áætlaður um það bil 60—
70 milljarðar króna.
Frá því árið 1962 hafa
u. þ. b. 60 vísindamenn og
verkfræðingar unnið að þess-
ari áætlun. Hugmyndin er sú,
að geimflaugin geti komið í
stað þeirra eldflauga, sem nú
eru notaðar til þess að koma
geimförum á loft. Eftir einn
til tvo áratugi er reiknað með
því, að allmörgum mönnuð-
um vísindastöðvum hafi verið
komið út í geiminn og muni
þær jafnvel verða á stöðugri
ferð umhverfis jörðu. Þá kem
ur til það vandamál að sjá
geimförum fyrir lífsnauðsynj
um og jafnframt að skipta um
menn í geimstöðvunum.
Þessu hlutverki er hinni nýju
geimflaug ætlað að gegna.
Geimflaug þessi er einskon
ar sambland af eldflaug og
flugvél, sem flýgur hraðar en
hljóðið. í rauninni er hún sam
sett af tveimur misstórum
eldflaugum og er hinni minni
komið fyrir ofan á þeirri
stærri. Svarar sú stærri þá
til fyrsta þreps þeirra eld-
flauga, sem nú eru notaðar,
en hin til annars þrepsins.
Geimflauginni, sem verður
samtals 150—200 tonn, er
áætlað að skjóta á loft frá
sérstaklega útbúnum skot-
palli og verður upphafshraði
hennar 900 km/ klst. Þegar
hún hefur náð fimmtíu kíló-
metra hæð losar stærri eld-
flaugin sig við þá minni, er
hún hefur þá borið „á bak-
inu“ og flýgur sjálf aftur til
jarðar, en sú litla heldur
áfram til geimvísindastöðvar
innar. Á stærri flauginni er
áætlað að verði tveir flug-
menn og munu þeir lenda
henni eins og svifflaug á
jörðu. Miklar vonir eru
bundnar við einmitt þetta
atriði, — því að eitt af því,
sem gerir nútímageimvísindi
svo óskaplega kostnaðarsöm,
er, að eldflaugarnar er aldrei
hægt að nota nema einu
sinni, það er enigöngu geim-
hylki geimfaranna, sem svíf-
ur aftur til jarðar. Hina nýju
geimflaug Evrópumanna ætti
á hinn bóginn að vera unnt
að nota aftur og aftur.
og félaga. Þannig munu þau
verða þessum byggðarlögum
mest lyftistöng og tryggður
hagkvæmastur rekstur þeirra.
Morgunblaðið vill láta í ljós
þá von, að þessar fyrirhuguðu
úrbætur í atvinnumálum
Norðlendinga muni leiða til
þess, að öryggi og grózka
skapist í atvinumálum þessa
landshluta og þar með sífellt
bætt lífskjör fólksins, sem þar
býr.
UMRÆÐUR UM
BÚNAÐARMÁL
TTndanfarið hafa staðið yfir
deilur hér í blaðinu milli
áhugamanna og sérfræðinga
um landbúnaðarmál. Er það
vel því ekki eru framfaravon-
ir, þar sem lognmollan er alls
ráðandi.
í gær birtist hér í blaðinu
yfirlýsing frá stjórn Búnaðar-
félags íslands, þar sem drepið
er á deilur þessar og aðild
Morgunblaðsins að þeim.
í yfirlýsingu Búnaðarfélags
ins er m.a. fjallað um gildi
vísindastarfseminnar fyrir
þennan annan aðalatvinnuveg
þjóðarinnar og á það lögð
áherzla, að landbúnaðurinn
hljóti eins og aðrir fram-
leiðsluatvinnuvegir að byggja
starf sitt á niðurstöðum vís-
inda og rannsókna. Nauðsyn
þessa sjónarmiðs kom einmitt
fram í forystugrein Mbl. og er
ástæða til þess að fagna því,
að það skuli ríkjandi í yfir-
lýsingu Búnaðarfélagsins.
Allir vita hvernig ástatt er
í vísindum, þar sem annan
leg sjónarmið eru eins og fjöt-
ur um fót góðra vísindamanna
en alls kyns gervimennska er
látin ráða ríkjum. Þarf ekki
annað en bepda á feril Lys-
enkos hins rússneska til þess
að sýna fram á þessar hættur.
Vísindin efla alla dáð, sagði
xslenzkt skáld, en það gera
þau því aðeins að þau séu
frjáls og óháð. Er vonandi,
að umræður þær um land-
búnaðarmálin, sem nú eiga
sér stað hafi þetta frelsi að
leiðarljósi, heiðarleika og
sæmilega mannasiði að að-
haldi.
-Islenzku verkunum
Framhald af bls. 6
an tíðar. Einstakir listamann-
anna jaðra við að vera „pop-
kunstnerar". Albert Johansson
bræðir auglýsinga „matriksur“
inn í massa, sem borinn hefur
verið svertu. Þannig koma mynd-
irnar fram á mjög margbreyti-
legan hátt. Einnig gerir hann til—
raunir með pappagrímur, sem
hann hefur keypt mikið af í leik-
fangaverzlunum.
Danir hafa valið að sýna verk
þeirra listamanna, sem með
natúralisma sínum hafa gefið
þeirri stefnu í listum landsins
nýjan kraft. Harald Leth hefur
selt norska listasafninu eitt mál-
verk, og Det Faete Galleri i
Þrándheimi hefur keypt tvö mál-
verk. Svartlistarmaðurinn Sig-
urd Vasegaard sýnir myndskreyt-
ingár, og má segja, að þær
stándi í tengslum við mynd-
skreytingar Gerhard Munthes og
Halfdan Egedius.