Morgunblaðið - 01.07.1971, Síða 16

Morgunblaðið - 01.07.1971, Síða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 1. JÚL[ 1971 Útgafandi hf. Arvakur, Reykjavík. Framkvaamdaatjóri Haraidur Sveinsson. Rilatjórar Matthías Johannessen. Eyjólfur KonráS Jónsson. Aðatoðarritstjóri Styrmir Gunnarsson. Ritstjómarfulltrúi Þorbjörn Guðmundsson. Fráttaatjóri Björn Jóhannsson. Auglýsingastjóri Arni Garðar Kristinsson. Ritstjórn og afgreiðsla Aðalstraeti 6, sími 10-100 Auglýsingar Aðalstrœti 6. simi 22-4 80. Áskriftargjald 196,00 kr. á mánuði innanlands. ( lausasölu 12,00 kr. eintakið. HÖRMULEGT SLYS au hörmulegu tíðindi hafa borizt frá Sovétríkjunum, að þrír geimfarar hafi fundizt látnir í geimskipinu Sojus-11, eftir að geimfarið hafði lent mjúkri lendingu að lokinni iengstu dvöl manna í geimn- um til þessa. Sovézku geim- fararnir í Sojus-11 höfðu dvalizt í geimnum í 24 daga, en sem kunnugt er, var geim- skip þeirra tengt geimstöð- inni Saljut og var sú tenging stór áfangi í þeirri viðleitni Sovétríkjanna að koma upp varanlegri rannsóknarstöð úti í geimnum. Enn er ekki vitað, hvað valdið hefur dauða geimfaranna þriggja. Allt til þess, er geimskip þeirra kom inn í gufuhvolf jarð- ar á ný, hafði ferðin gengið að óskurn, og það kom mjög á óvart, er geimfarið var opn- að eftir lendingu og í ljós kom, að geimfararnir voru allir látnir. Það hefur alltaf legið ljóst fyrir, að mannaðar geimferð- ir eru mjög hsettulegar, enda þótt flestar geimferðir til þessa hafi verið svo vel heppnaðar, að vitund fólks um þá áhættu, sem braut- ryðjendumir í geimferðum taka á sig hafi nokkuð slævzt. Vitað er um fjóra geimfara, sem látizt hafa þar til þetta hörmulega slys varð; þrír geímfarar fórust í Apollo- geimfari, sem brann á jörðu niðri, og einn sovézkur geim- fari hefur látizt í lendingu. Það slys, sem nú hefur orð- ið, sýnir að enn geta hinir óvæntustu atburðir orðið í sambandi við geimferðirnar, atburðir sem koma vísinda- mönnum algjörlega á óvart, þrátt fyrir hinar umfangs- miklu tilraunir og rannsókn- ir, sem gerðar hafa verið á áhrifum geimferða á mann- inn. En þrátt fyrir þetta sorg- lega slys, verður geimferðum haldið áfram, bæði í Banda- ríkjunum og Sovétríkjunum. Þessar tvær stórþjóðir hafa markað nokkuð mismunandi stefnu í geimferðaáætlunum sínum. Bandaríkjamenn hafa lagt allt kapp á mannaðar ferðir til tunglsins. Sovét-I menn hafa lagt meiri áherzlu á að koma á fót varanlegri rannsóknarstöð úti í geimnum og geimfararnir þrír létust, þegar miklum áfanga hafði verið náð á þeirri braut. Hinar óráðnu gátur geims- ins og annarra hnatta munu halda áfram að freista jarð- arbúa. Er fram líða stundir eigum við áreiðanlega eftir að fá svör við mörgum þeim spurningum, sem leitað hafa á um aldir. Þegar saga geim- ferðanna verður skráð síðar meir, munu nöfn brautryðj- endanna, sem fórnuðu lífi sínu í þágu þessarar viðleitni, ekki gleymast. Hveríu svarar Hannibal? Tj'lokkstjórn Alþýðuflokksins * hefur nú svarað bréfi Ólafs Jóhannessonar, for- manns Framsóknarflokksins, þar sem Alþýðuflokknum er boðin þátttaka í viðræðum þeim, sem nú fara fram milli stjórnarandstöðuflokk- anna um myndun nýrrar ríkisstjórnar. En tilboð Ólafs Jóhannessonar til Alþýðu- flokksins kom fram eftir ósk Samtaka frjálslyndra og vinstri manna. í svari sínu til formanns Framsóknarflokksins segir flokksstjórn Alþýðuflokksins: „Flokksstjórn Alþýðuflokks- ins telur, að nú að loknum kosningum sé eðlilegt, að gerð verði tilraun til þess að sameina lýðræðissinnaða jafn aðarm. í einum flokki og lít- ur svo á, að úrsJit kosning- anna hafi áréttað mikilvægi þess máls. Flokksstjórnin tel- ur, að þessar tilraunir til sameiningar jafnaðarmanna eigi að vera undanfari við- ræðna um stjómarmyndun, og telur Alþýðuflokkurinn í ljósi kosningaúrslitanna ekki fært að ganga til samninga um stjómarmyndun án þess að áður hafi verið gerðar al- varlegar tilraunir til samein- ingar jafnaðarmanna. . . . Af þessum ástæðum telur flokks stjórnin því þátttöku Alþýðu flokksins í ti'lraunum til stjórnarmyndunar ótímabæra nú. . . .“ Af þessu svari Alþýðu- flokksins er Ij óst, að Alþýðu- flokkurinn hefur hafnað til- boði um þátttöku í viðræð- um þeim sem nú standa yfir um myndun vinstri stjórnar, en hins vegar hefur flokkur- inn lýst sig reiðubúinn til viðræðna um Sameiningu lýð- ræðissinnaðra jafnaðarmanna í einum flokki. Nú er spurt hver viðbrögð Samtaka frjáls lyndra og vinstri manna verða. Halda þau stjórnmála- samtök áfram þátttöku í við- ræðum um myndun vinstri stjórnar eða fallast þau á til- boð Alþýðuflokksins um at- hugun á sameiningu þessara flokka? í kosningabaráttunni lagði Hannibal Valdimars- son, formaður SFV, höfuð- áherzlu á slíka sameiningu og verður nú fróðlegt að fylgj- ast með því, hvert svar hans verður. Hörmuleg endalok Geimfararnir sem fomst: V lengstu fer í geimnum HÖRMULEGUR dauðdagi sovézku geimfaranna í Soj- usi 11 hefur ennþá einu sinni sýnt að mannaðar geimferðir eru hættulegar engu síður en fyrstu flug- ferðirnar á sínum tíma. Op- inberlega er ekki vitað um dánarorsök geimfaranna, þar sem Tass-fréttastofan hefur aðeins sagt að þeir Georgi Dobrovolski, Victor Patsajev og Vladislas Vol- kov hafi fundizt látnir í geimfarinu þegar komið var að þeim eftir lendingu að loknu lengstu mönnuðu geimferðinni. Þéir voru alls 24 daga á lofti, lengst af í geimstöðinni Saljut. Enginn vafi er á þVí, að um | fangsmikil rannsókn verður gerð á dauða geimfaranna, en þar til henni lýkur geta menn aðeins getið sér til um hvað dauða þeirra olli. Skyndileg endurkoma í aðdráttarsvið jarðar eftir lengstu dvöl manna í þyngdarlausu ástandi kann að hafa riðið þeim að fullu. Andrúmsloftið í geim- farinu kann að hafa eitrazt, eða hitahlífar bilað. Eftir 24 daga dvöl í geimnum í þyngd arlausu ástandi er það gífur legt álag á mannslíkamann að finna aftur fyrir þyngdarafl inu. Á leiðinni til jarðar verða geimfararnir skyndilega fyrir þrýstingi sem samsvarar um 250 kílóum. Þess vegna er það hald margra sérfræðinga að þetta skyndilega og mikla álag hafi valdið dauða geimfaranna. En hvað sem dauða þeirra olli er víst að orsökin mun fimn- ast og að gerðar verða nauð synlegar ráðstafanir til úrbóta. Geimferðum verður haldið 1 áfram eins og ekkert hafi í skorizt — en ekki er hægt að útiloka fleiri slys í geimnum á komandi árum. • FYRRI ÓHÖPP Fyrri geimferðarslys hafa ekki bundið enda á ferðir manna út í geiminin, og senni lega verður síðasta geimslysið ekki til þes3 heldur. Fyrsta geimslysið, sem vitað er um var dauði bandarísku geim- faranna af Apollo 1, 27. janúar 1967, þeirra Virgil I. Grissoms, Edward H. Whites og Roger B. Chaffees. Þeir létust þegar geimfar þeirra brann til ösku við tilraun á geimpallinum á Kennedyhöfða. Slysið beindi at hyglinni að ýmsum vankönt um á Apollo-áætluninni, og geimferðaáætlun Bandaríkja- manna tafðist um 18 mánuði meðan gallar þeir, sem fram komu við ítarlega rannsókn voru leiðréttir. Árangurinn varð sá, að Apollo-áætlunin Tenging Sojusar 11 og Saljut á braut.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.