Morgunblaðið - 24.02.1974, Síða 23

22
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 24. FEBRUAR 1974
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 24. FEBRUAR 1974
23

hf. Arvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Eyjólfur Konráð Jónsson,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Björn Jóhannsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6, sími 10 100
Auglýsingar Aðalstræti 6, sími 22 4 80.
Áskriftargjald 360,00 kr. á mánuði innanlands.
í lausasölu 22,00 kr. eintakið.
Utgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Fréttastjóri
Auglýsingastjóri
Ritstjórn og afgreiðsla
Allsherjarverkfall skall
á um miðnætti á föstui
dagskvöld og er þaðl
með víðtækari verkföllum,
sem orðið hafa hér á landi.
Þegar þetta er ritað fyrrii
hluta laugardags er að
sjálfsögðu ekkert vitað um,
hver þróunin hefur orðið
síðdegis á laugardag og að-
fararnótt sunnudags. Hitt
er ljóst, að enginn getur
sakað vinnuveitendur um,
að þeir séu valdir að þessu
víðtæka verkfalli.
Aðfararnótt föstudags
lagði sáttanefndin fram
ákveðnar hugmyndir um
lausn deilunnar. Þær
mundu hafa leitt til nær
24% beinnar kauphækkun-
ar á samningstímanum og
verulegur hluti hennar
hefði komið til útborgunar
á þessu ári. Vinnuveitend-
ur samþykktu þessa sátta-
tillögu, en hið óvænta gerð-
ist, þrátt fyrir þessa miklu
kauphækkun, að samninga-
nefnd ASf felldi tillöguna.
Afgreiðsla tillögunnar í
ASÍ-nefndinni var mjög
furðuleg, svo ekki sé meira
sagt. Tillagan var í raun
og veru ekkert rædd inn
an nefndarinnar. Hún var
ekki skýrð fyrir nefndar-
mönnum og þeir gátu því
ekki gert sér fulla grein
fyrir því, hvað í henni
fólst. Þessi afstaða ASÍ
kom mönnum mjög á óvart
og þá ekki síður málsmeð-
ferðin.
ari vinnudeilu. Og undan-
farna daga hafa hvorki
meira né minna en þrír
ráðherrar hangið yfir
samningamönnum. Um síð-
ustu helgi kröfðust þeir
þess, að skattamál og hús-
næðismál fengju forgang
og yrðu afgreidd þegar í
stað. Þeir píndu samninga
menn ASÍ til þess að sam-
þykkja skattabreytingar,
sem engin samstaða var
um og mikil óánægja er
með. Á viðkvæmasta tíma
deilunnar fór á annar sól-
arhringur í að afgreiða
þessi mál ráðherranna. Þar
með tapaðist dýrmætur
tími, sem betur hefði verið
notaður í beinar samninga-
viðræður milli launþega og
vinnuveitenda. Eftir að
þessi mál ráðherranna
höfðu verið afgreidd,
héldu þeir áfram að liggja í
samningamönnum ASÍ. I
fyrradag var orðið Ijóst, að
mæla frekari afskiptum
ráðherranna af samninga-
málunum. Þar með liggur
alveg ljóst fyrir, að sökin á
því, hvernig komið er, ligg-
ur fyrst og fremst hjá ríkis-
stjórninni.
Ríkisstjórn Ólafs Jó-
hannessonar hefur sjálf til-
nefnt sig stjórn „hinna
vinnandi stétta“. Hún hef-
ur þó ekki sýnt það f verki
nema síður væri. En í
samningaviðræðunum nú
hefur fyrst kastað tólfun-
um. Ráðherrarnir hafa
pínt í gegn samþykki meiri-
hluta samninganefndar
ASÍ við tillögur um sölu-
skattshækkun, sem engin
trygging er fyrir, að meiri-
hluti sé til fyrir á Alþingi.
Ríkisstjórnin hefur beitt
sér fyrir eða er með í und-
irbúningi skattahækkanir,
sem nema yfir 4 milljörð-
um króna. Og ráðherrarnir
SOK RIKISSTJORNARINNAR
Það er þessi afstaða ASÍ,
sem leiddi til þess, að alls-
herjarverkfall skall á. Þess
vegna er nauðsynlegt að
finna viðhlítandi skýringar
á henni. Ein skýringin er
sú, að forystumenn samn-
inganefndar ASÍ hafi gert
sér ákveðnar vonir um að
ná hagstæðari samningum
en sáttatillagan gerði ráð
fyrir. Hún stenzt þó ekki.
Önnur skýring er nærtæk-
ari. Síðasta hálfan mánuð-
inn hefur ríkisstjórnin
haft mikil afskipti af þess-
þessi afskiptasemi ráðherr-
anna hafði mjög neikvæð
áhrif á afstöðu verkalýðs-
foringjanna, sem af skilj-
anlegum ástæðum vilja
ekki láta standa sig opin-
berlega að því að vera tæki
í höndum ríkisstjórnarinn-
ar þótt þeir haf i í raun látið
hafa sig í það í sambandi
við skattabreytingar og
húsnæðismál. Eina hald-
bæra skýringin á því, að
ASÍ-nefndin felldi tillögu
sáttanefndar er sú, að hún
hafi þar með viljað mót-
hafa haft þess konar af-
skipti af samningaviðræð-
um, að bersýnilegt er, að
forsenda þess, að saman
gangi nú um helgina er, að
ráðherrarnir láti ekki sjá
sig. Öll verkföll eru til
tjóns, einstaklingum, fyrir-
tækjum og þjóðarbúinu.
Viðhöfum langa reynslu af
því. Nú er allsherjarverk-
fall skollið á einmitt á þeim
tíma, er loðnuvertíðin
stendur hæst. Það gat ekki
komið á verri tíma. Gífur-
leg verðmæti fara forgörð-
um, jafnvel þótt verkfallið
standi ekki nema í nokkra
daga. Og það er fyrst og
fremst sök ríkisstjórnar
„hinna vinnandi stétta“, að
svo er komið. Horfurnar
fhamundan eru ekki glæsi-
legar. Samningamönnum
jafnt vinnuveitenda sem
verkalýðs er ljóst, að samn-
ingarnir eru þegar komnir
út fyrir þann ramma, sem
atvinnuvegirnir hafa bol-
magn til að standa undir.
Fyrirsjáanlegt er, að kaup-
gjald mun með vísitölu-
breytingum hækka um
a.m.k. 50% á þessu ári, ef
ekki meira. Gífurlegar
skattahækkanir eru fram-
undan. Atvinnufyrirtækin
geta ekki staðið undir þess-
um kostnaðarauka og ríkis-
stjórnin mun ekki komast
hjá því að gera einhverjar
ráðstafanir til að gera þeim
það kleift. Þær ráðstafanir
munu enn auka verðbólgu-
þróunina í landinu. Á síð-
ustu tveimur árum hafa ör-
ar hækkanir á fiskverði í
Bandaríkjunum gert okkur
kleift að lifa af verðbólgu
vinstri stjórnarinnar. Nú
berast engar fréttir um
verðlagshækkanir. Þvert á
móti virðist hækkunin hafa
stöðvazt og jafnvel að
koma fram verðlækkun á
ýmsum fisktegundum.
Verði sú verðlækkun að
veruleika í einhverjum
mæli mun ekki aðeins ríkja
öngþveiti í okkar þjóðarbú-
skap, heldur neyðarástand.
Og ríkisstjórnin ræður
ekki við neitt. Landið er
stjórnlaust.
Eftlr Glsla J. Ástbórsson
Elns 09 mér sýnlst
Mórallinn
í sílekum
krana
^ Erlend blöð eru stundum kúf-
full af svonefndum heimilisdálk-
um þar sem húsmæðrum er kennt
að búa til kökumót úr gömlum
þvottavélum eða hvernig þær eigi
að fjarlægja sinnep úr rúmdýnunni
eða jafnvel hvernig þær eigi að
fjarlægja rúmdýnuna úr sinnepinu
sem getur Ifka komið sér vel. Við
kallmennirnir fáum stundum að
fljóta með og þá er okkur næstum
því alltaf sagt hvernig við getum
sparað okkur þúsundir króna og
drepleiðinlegar kjaftatarnir við
kaffifreka pípulagningarmeistara
með því einfaldlega að læra sjálfir
að gera við kranana i eldhúsi og
baði þegar þeir byrja að leka næst
eins og nýtryggðar togaradruslur
suður í Hafnarfirði.
Ég held næstum að þeir sem sjá
um þetta húsbóndahorn F heimilis-
dálkum erlendu blaðanna séu með
síleka krana á heilanum. Þeir
reyna að visu stundum að fjalla
um eitthvað einfaldara, svosem
eins og hvernig hægt sé að inn-
rétta alveg prýðilegt sjónvarpsher-
bergi úr gömlum vindlakössum,
en fyrr en varir eru þeir samt
komnir með kranana aftur á dag-
skrá og byrjaðir að kjamsa á þeim
eins og þeir væru að éta vinber.
Nú skulum við spjalla svolitið um
sileka krana, skrifa þeir iðandi af
tilhlökkun.
Þetta lítur ósköp sakleysislega
út svona á prenti af því það eina
sem maður þarf að gera þegar
maður er með kranabilun að sögn
þeirra heilaþvegnu er að skrúfa
draslið í sundur og stappa inn i
það nýrri pakkningu og skrúfa sið-
an heila klabbið saman á nýjan
leik og þvo sér um lúkurnar. Ég
gerði þetta fyrir næstum aldar-
fjórðungi þegar við áttum heima í
hornskakka húsinu. Það var reist
af vilja fremur en mætti og við
keyptum það liðlega fokhelt. Við
kölluðum það hornskakka húsið af
þvi ef maður reyndi til dæmis að
hengja mynd á einhvern af veggj-
unum þá var næstum þvi eins
auðvelt að standa fyrir aftan hana
eins og fyrir framan.
Við hefðum lika getað kallað
kofann Niðarós af þvi kjallarinn
var alltaf fullur af vatni. Finnbogi
Rútur var þá oddvitinn okkar suð-
ur i Kópavogi og ég hringdi strax
til hans og sagði honum að kjallar-
inn væri fullur af vatni. Finnbogi
spurði hvern fjandann það kæmi
honum við. Ég sagði að það kæmi
honum víst við af þvi vatnið sem
flæddi upp i kjallarann minn kæmi
beint uppúr gatinu. Hvaða fjand-
ans gati? spurði Finnbogi.
Gatinu þar sem niðurfallið er,
sagði ég. Ertu viss um það? sagði
Finnbogi. Ég var að enda við að
kafa niður að því, sagði ég.
Það var um þetta leyti sem
kraninn bilaði í þvottahúsinu.
Þvottahúsið var i kjallaranum eins
og lög gera ráð fyrir og við gátum
komist niður i það á stórstraums-
fjöru og svo þegar það hafði ekki
komið dropi úr lofti í tvo þrjá
mánuði. Þegar það var harðskrúf-
að fyrir þvottahúskranann þá
hafði maður nokkurnveginn und-
an að ausa, en þegar maður skrúf-
aði frá þá small bunan eins og
fallbyssukúla niður á þvottahús-
gólfið og hrökk þaðan beint i
gegnum gluggann á kompunni þar
sem við geymdum hænsnin okkar
og bunaði þaðan i tigulegri bunu
yfir á næstu lóð sem var hinumeg-
in við götuna sem lá upp i mjólk-
urbúð. Nágrannarnir byrjuðu að
gefa okkur illt auga þegar þeir
voru að kaupa mjólkina. Þegarallt
var á fullu i þvottahúsinu okkar
þurftu þeir helst að fara upp í
mjólkurbúð í sjóstakk.
Ég hefði eflaust átt að hringja
aftur á Finnboga Rút af því hann
var prýðilegt yfirvald. Hann hefði
sent mér kallinn sem hann sendi
mér '51 þegar ég fann áhalda-
geymslu hreppsins i lóðinni minni
sem átti ekki að vera þar. Það var
að minnstakosti jarðhús, en Finn-
bogi kippti þvi strax i lag. Hann
var liklega svona ágætt yfirvald af
þvi hann hafði ekkert nema stimp-
il, starfsorku og heldur fornfáleg-
an sima.'Nú er viða búið að reisa
fimm hæða höll þar sem gömlu
oddvitarnir stóðu og þar sveifla nú
tugir manna hundruðum stimpla
og svara ekki i þúsundir sima
nema á einhverju timakorni seint
á fimmtudögum sem enginn veit
um. Það heitir skipulagning.
Finnbogi hefði eflaust sent kall-
inn ef ég hefði mælst til þess eða
jafnvel skondrast sjálfur eins og
hann gerði stundum. Ég mætti
honum einu sinni skálmandi á
undan skurðgröfu þar sem þeir
ætluðu að fara að grafa fyrir
skolpi. • Hann var að sýna þeim
hvar best væri að grafa. Eins hefði
ég vitanlega getað veinað á pipu
lagningarmeistara og dælt i hann
nokkrum pottum af kaffi og látið
mig hafa það. En ég var nýbúinn
að eignast þetta herjans blað með
þessum venjulega ástaróði til si-
lekra krana og höfundurinn hélt
þvi blákalt fram að fimm ára gam-
alt barn gæti gert við svona óveru-
lega bilun með bundið fyrir augun
og að jafnvel fáviti gæti það. Þar
var augljóslega átt við mig, og ég
bretti upp ermarnar og fékk lánuð
nokkur tonn af rörtöngum hingað
og þangað um suðvesturlandið og
þrammaði niður i kjallara. Ég man
ekki hvort ég kvaddi börnin en ég
hugsaði eflaust hlýlega til þeirra.
Ég vildi bara óska að ég gæti
sagt unga fólkinu sem er að stofna
heimili i dag að þetta hefði gengið
eins og í ævintýri. Það heldur að
Iffið sé svo einfalt eins og maður
hélt sjálfur á þessum árum. Það
þykjast allir vera að keppast við
að kenna þvi á lífið og allir þykjast
kunna galdurinn. Allskyns sér-
fræðingar hamast á þvi i blöðun-
um og bækurnar sem alltaf er
verið að bera f það eru líka löðr-
andi af speki. Svo rennur bara upp
sá dagur að þetta unga fólk f ær að
spreyta sig sjálft, og þá reynast öll
þessi heilræði vera meira eða
minna fánýt af þvi reynsluna vant-
ar. Ég vildi óska að ég hefði komið
upp úr kjallaranum með sigurbros
á vör, börnin að springa úr stolti
yfir dugnaði pabba síns og hinir
sjóklæddu nágrannar mínir ber-
andi mig á gullstól um hverfið,
kyrjandi lofsöngva. Það er svo
sárt að þurfa að læra á lifið með
þvi að reka sig á. Það væri svo
langtum notalegra að geta plokk
að allan vfsdóm úr btöðunum,
gleypt hann i sig úr bókum, setið
við fótskör meistaranna f útvarpi
og sjónvarpi og svelgt í sig visku
þeirra.
En ef lífið er saltfiskur, eins og
Salka sá af hyggindum sinum fyrir
strið, þá er það Ifka glóðarauga.
Það er mórallinn i þessari sögu af
þvi allar sögur þurfa helst að hafa
móral. Lffið er eins og silekur
krani og menn verða að vera við
þvi búnir að fá annað slagið á
baukinn. Ungt fólk verður að læra
að sætta sig við þann sannleika að
stundum verða jafnvel meinlaus-
ustu menn að forða sér í ofboði út
um gluggann en á eftir þeim
stendur bunan úr molbrotnum
krana morandi i hænsnum og rör-
töngum.
| Reykjavfkurbréf
♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦ Laugardagur 23.
Ofbeldi í skjóli
gleymsku
Nýir siðir koma með nýjum
herrum. Nú þegar þrælabúðir og
geðveikrahæli I Sovétríkjunum
eru full af pólitískum föng-
um og Solzhenitsyn vekur
athygli á hryllilegu ofbeldi
innan sovézku landamæranna,
finna félagarnir i miðstjórn
rússneska kommúnistaflokks-
ins enn nýja leið til and-
legrar kúgunar: þeir samþykkja á
klíkufundi að láta handtaka
skáldið, flytja það í fangelsi í
fylgd þeirra vopnuðu varða, sem
brutust inn á heimíli þess — og
flytja Solzhenitsyn loks nauðugan
til erlends rikis eins og hvern
annan ótíndan glæpamann. Loks
svipta þeir þennan virtasta og
hugrakkasta son rússnesku þjóð-
arinnar sovézkum borgararéttind-
um, svipta hann því, sem hann
hefur sjálfur lýst yfir, að sé hon-
um heilagast: föðurlandi hans og
þjóð.
Allt hefði þetta fremur getað
gerzt í óhugnanlegum glæpareyf-
ara en í veruleikanum. Jafnvel
herskörum þýzku nasistanna datt
aldrei í hug þessi nýja aðferð fas-
istanna í Kreml — og virtist þó
ekki þurfa að kenna þeim vald-
beitingu og hvers kyns kúgun.
Skáld og rithöfundar hafa
gegnt þvi mikilvæga hlutverki í
Sovétríkjunum að svipta hulunni
af því rotna valdakerfi, sem þar
ríkir, enda eiga þau ekki upp á
pallborðið hjá ráðamönnum.
Hvað skyldu mörg skáld hafa ver-
ið flutt á geðveikrahæli eða í
þrælabúðir í Sovétríkjunuin frá
því Pasternak hlaut Nóbelsverð-
launin? Þessi skáld hafa ekki ein-
ungis staðið trúan vörð um mann-
eskjuna í Sovétríkjunum, heldur
einnig — og ekki síður — hafa
þau hvatt fólk i öðrum löndum til
að vera vel á verði, láta ekki
glepjast, sýna staðfestu og var-
ast þær gildrur, sem lagðar eru
fyrir velferðarþjóðfélagafólk á
Vesturlöndum, sem öllu gleymir í
allsnægtunum jafnóðum og það
gerist: uppreisninni í Austur-
Þýzkalandi, blóðbaðinu í Ung-
verjalandi, innrásinni i Tékkósló-
vakíu, afstöðunni til Pasternaks,
ofbeldinu gegn Sinjevsky og Dan-
iel — og nú- væntanlega einnig
áður en yfir lýkur hinm einu
sönnu hetju Sovétríkjanna, Alex-
ander Solzhenitsyn, sem rússn-
eski kommúnisminn hefur hent
úr föðurlandi sínu svo að minnir
á ,,er helsjúkur líkami hafnar
heilbrigðu hjarta“ eins og Davíð
Oddsson komst að orði hér í blað-
inu. En þessi gleymska er auð-
vitað ein aðaíförsenda þess, að
einræðis- og ofbeldismenn í
landi eins og Sovétríkjunum
vega í sama knérunn, hvenær
sem þeim sýnist. Þeir vita af
reynslunni, að óhætt er að
beita kúgun og ofbeldi, ofsækja
beztu syni landsins, ráðast ínn í
önnur lönd í þeirrí fullvissu, að
senn gleymist þetta allt og enn
verði unnt að vi lla um fyrir fólki.
I flestum glæpasögum eru
venjulega ein mistök. í þessari
sögu eru místökin kannski þau, að
rödd Solzhenitsyns mun áfrain
heyrast á Vesturlöndum; skálds-
ins, sem svipt var Iandi sínu með
þeim hætti, að ekki er hægt að
benda á hliðstæður þess í allri
sögu mannkynsins. Það var hægt
að þagga niður í Austur-Þjóðverj-
um, Pólverjum, Ungverjum og
Tékkum. Það verður kannski
unnt að þagga niður í Sahkarov
og sovézku þjóðinni. En það verð-
ur ekki hægt að þagga niður í
Solzhenitsyn á Vesturlöndum.
Kannski var nauðungarfiutning-
ur hans mistökin á hinum full-
komna glæp. Að vísu er allt reynt
til að sverta hann og kæfa rödd
hans i þögn og gleymsku, en tím-
inn einn getur skorið úr, hvernig
tilmun takast.
Hitt er víst, að ofbeldið gegn
honum mun ekki hafa til lang-
frama þau sömu áhrif og nú. Við-
brögðin hafa verið eins og ávallt
áður, frásagnir hinar sömu, jafn-
vel marxistar svokallaðir hafa
reynt að „stela senunni" eins og
þegar Magnús Kjartansson og lið
hans.þetta skinheilaga og hræsn-
isfulla valdastreitufólk kommún-
ismans á íslandi, þóttist vera að
gagnrýna innrásina í Tékkósló-
vakiu, en líkti henni svo nokkru
síðar við ástandið á íslandi. Fjöldi
ungs fólks kyngdi þeirri fullyrð-
ingu, að sams konar ástand rikti á
íslandi og i Tékkóslóvakíu, bæði
væru löndin hernumin. Og i Rétti,
sem er eitt af málgögnum
kommúnista á íslandi undir rit-
stjórn Einars Olgeirssonar, kvart-
ar hann yfirþví með Kristni Andr-
éssyni, „að engin söguleg skýr-
ing skuli hafa verið gefin á harm-
leikjum málaferlanna miklu,
enda hefur sovézki flokkurinn
hvorki reynt né getað gefið marx-
istíska skýringu á þeim harm-
sögulegu fyrirbrigðum í sögu sós-
íalismans". Sem sagt: harmleikur-
inn hefði verið fyrirgefanlegur,
ef unnt hefði verið að gefa á hon-
um „sögulega skýringu".
Það er hin sögulega skýring,
sem öllu skiptir, hvorki einstakl-
ingurinn né mannslifin.
1 H
Vinsamlega getið
heimilda
ef efnið er notað
Fpéttaþjönusta
APN
Moskva, Pusjkinpl., APN. Reykjavik, Túngata 8, simi 25660
Nr.26. Miðv .kudagur 13.Febrúar 1974.
EFNISYFIRLIT
SOLZJENITSYN-OVINUR FRIÐARINS........
Eftir Jevgeni DolratovpH;.APN.
Eftir D.Gajmakov,
AEROFLOT I DAG............................... 5.
Eftir Maja Sjebentova,APN.
Rússneskur áróður gegn Solzhenitsyn, sendur fslenzkum fjölmiðlum, þýddur af
„Islendingum".
Svo bregðast krosstré sem önn-
ur tré. Þórarinn Tímaritstjóri
hefur kappkostað undanfarna
máriuði að sanna mönnum, hvé
friðsamlegt sé í heirhinum og þá
einkum og sér í lagi, hve ástandið
í Sovétríkjunum sé miklu betra
en verið hefur. En Solzhenitsyn
og nauðungarflutningurinn á
honum opnuðu augu þessa sak-
lausa framsóknarmanns, a.m.k. í
bili. í Tímanum 14. febrúar sl.
kemst hann jafnvel svo að orði:
„Aðfarir valdhafanna i Sovétríkj-
unum gegn Solsjenitsyn sýna, að
þeir eigi margt eftir ólært áður en
sambúð austurs og vesturs kemst
í gott horf.“ Sem sagt: þeir 170
framsóknarmenn, sem hvöttu til
undirskrifta undir kröfuna um,
að ísland yrði áfram varið land,
höfðu á réttu að standa, en Þórar-
inn og aðrir af hans sauðahúsi
hafa verið slegnir blindu sam-
kvæmt tilvitnuðum orðum í rit-
stjórnargrein Tímans.
En því miður eru það ekki fyrst
ög aðast bændurnir i Kreml, sem
bera ábyrgðina á hemdarverkum
eins og nú hafa verið unnin á
Solzhenitsyn, heldur marxistar á
Vesturlöndum eins og Magnús
Kjartansson, sem ávallt reyna að
leiða hugann frá þessum hermd-
arverkum með ýmiss konar sýnd-
armennsku og blekkingarað-
ferðum (nú siðast árás á Norð-
menn, hefði ekki verið nær
að ráðast á einhverja aðra!)
— og pólitískir sakleysingjar
eins og Þórarinn Þórarins-
son, sem eru fulltrúar þeirra,
sem ekkert muna stundinni
lengur, gleyma öllum hermd-
arverkum kommúnista jafn óð-
um, ýmist vegna pólitískrar nauð-
synjar að þeirra dómi eða af ein-
berum barnaskap — og er hvor-
ugt gott. Það erum Við Vestur-
landabúar, sem hina raunveru-
legu ábyrgð berum. Við ættum að
horfa í eigin barm. Við ættum
ekki með orðaskaki og aumingja-
skap að láta kommúnistum hald-
ast uppi sú svívirða, sem hefur
verið „söguleg afleiðing" þessar-
ar helstefnu á okkar dögum. Við
skulum fylgjast vandlega með
þvi, hver reynir að sverta Solzh-
enitsyn og við skulum hlusta á
rödd hans, skáldsins og hetjunn-
ar. Ekki sízt skulum við fylgjast
með þeim, sem leggja að jöfnu
ofbeldi gegn Solzhenitsyn og mis-
tök I lýðræðislöndum.
EBE og
landhelgin
Ekki er úr vegi að minnast á
landhelgisdeilu Islendinga og
Vestur-Þjóðverja og spyrja sjálfan
sig og aðra, hvernig á því geti
staðið, áð deilan skuli ekki enn
hafa verið leidd til lykta. Að vísu
ætlast enginn til neins af þeirri
ríkisstjórn, sem nú situr áíslandi,
þó að Ólafur Jóhannesson hafi
persónulega borið gæfu til að
lægja öldur þorskastriðsins, þeg-
ar hann gerði bráðabirgðasam-
komulagið við Heath. En hverr.ig
stendur þá á þvi, að Ólafur Jó-
hannesson slær ekki í borðið og
gerir svipaðan eða betri samning
við Brandt en Heath? Er hann
hræddur við eitthvað? Eru ein-
hverjir í rikisstjórninni, sem
segja nei? íslenzkir sjómenn hafa
áreiðanlega áhuga á að fá meira
fyrir afla sinn i löndum Efnahags
bandalagsins og var raunar álitið,
að það yrði unnt, þegar samkomu-
lagið við Breta hafði verið gert.
Nú stendur deilan við Vestur-
Þjóðverja í vegi fyrir þvi, að við
getum hagnýtt okkur markaðinn I
Vestur-Evrópu á sama tíma og
Sovétstjórnin virðist hafa lítinn
áhuga á viðskiptum við okkur.
Athyglisverð eru þau orð, sem
matsveinninn á Sigurvon lét falla
i samtali við Morgunblaðið: „Því
miður gerði ég þá vitleysu á sín-
um tíma,“ sagði hann, „að kjósa
þá flokka, sem mynda núverandi
rikisstjórn, en það geri ég ekki
aftur. Brennt barn forðast eld-
inn“.
Þannig er hljóðið i íslenzku sjó-
mönnunum.
Og svo koma einhver samtök
erlendis, sem íslenzkir námsmenn
eiga aðild að, og kalla æstustu
kommúnista landsins til þess að
rægja íslendinga erlendis. Þannig
er Þröstur nokkur Ólafsson kall-
aður til að skrifa grein um ís-
lenzkt þjóðfélag og landhelgina í
bók, sem eitthvert vinstri sinnað
útgáfufélag gefur út á Norður-
löndum og heitir það Demos. Aðil-
ar að bók þessari er svokölluð
Nefnd til varðveizlu fiskstofn-
anna í Norður-Atlantshafi og hef-
ur hún nú afhjúpað sig með þeim
hætti, að eftir verður munað.
Þröstur þessi er svo gífuryrtur i
grein sinni, að sjaldgæft mun
vera, a.m.k. þegar íslendingar
skrifa fyrir erlenda lesendur,
Segja má, að grein hans sé sam-
safn fúkyrða og þó einkum ósann-
inda, m.a. ber hann landráð upp á
ritstjóra Morgunblaðsins og væri
kannski ástæða tii að láta hann
standa við þær fullyrðingar sínar
frammi fyrir dómi og staðfesta
þær. Hann segir m.a.: „í 2 ár
hefur Morgunblaðið viðstöðulaust
gengið erinda Breta. . Slík um-
mæli hins æsta kommúnista
minna á rógsherferðina gegn
Solzhenitsyn í Sovétríkjunum nú
um stundir, menn sömu gerðar og
Þröstur þessi hafa stjórnað þeirri
herferð: Júdas er Solzhenitsyn
kallaður í Sovétríkjunum, land-
ráðamaður, undanvillingur, róg-
beri, krotari, launaður útsendari
borgaralegs áróðurs, handbendi
andkommúnista o.s.frv.
Morgunblaðið hefur krafizt
þess, að um landhelgismálið sé
fjallað af fullkominni ábyrgðartil-
finningu. Brigzlyrði breyta þar
engu um. Kannski að Morgun-
blaðið verði næst ásakað um land-
ráð fyrir að hafa stutt heils hugar
tillögur sjálfstæðismanna um út-
vikkun landhelginnar í 200 mílur,
en þá hikuðu Þjóðviljinn og Lúð-
vík Jósepsson eins og kunnugt er
— og hika enn.
Ölafur Jóhannesson hefur gert
samning við Heath forsætisráð-
herra Breta og var honum fagnað
hér í blaðinu. En hér í Reykjavik-
urbréfi hefur áður verið spurt:
Hvers vegna geta islendingar
ekki náð jafn góðum eða betri
samningi við Vestur-Þjóðverja?
Það mundi greiða fyrir útflutn-
ingi á markaði EJnahagsbanda-
lagslandanna og auka verulega
tekjur íslenzkra sjómanna. Ef
bókun nr. 6 tekur gildi verður
t.a.m. enginn tollur á frystri
rækju og freðfiskflökum i Bret-
landi, en frá 1. janúar sl. var
6—8% tollur á þessum útflutn-
ingsvörum okkar og verður
15—20% 1977. Upphaflega var
10% tollur á þorski, ýsu, ufsa og
löngu á Bretiandsmarkaði, en
15% í Vestur-Þýzkalandi. Sam-
kvæmt samningi við tsland um
tollalækkanir á isfiski í EBE-lönd-
unum átti þessi tollur að fara nið-
ur í 7% og 9% 1. janúar sl.,5% og
6% um næstu áramót og niður í
3,7% og 2% ári seinna. Upphaf-
lega var 10% tollur á karfa i
Bretlandi og 8% í Vestur-Þýzka-
landi. Samkvæmt samningi Is-
lendinga við EBE átti hann að
vera 1. janúar sl. 6% og 5%, fara
niður I 4% um næstu áramót og
2% ári síðar.
I staðinn fyrir þessa hagstæðu
þróun hefur tollur í Bretlandi
hækkað f 12% 1. janúar 1974 og
hækkar áfram upp í 15%. Sér
hver heilvita maður, að fullkomin
ástæða er til þess að huga að
samningum við Vestur-Þjóðverja
ekki síður en Breta til að bæta
aðstöðu íslenzkrar útgerðar. Ef
tekin eru tvö lítil dæmi um sölur
íslenzkra fiskiskipa, má geta þess,
að af 6 millj. kr. brúttó söluverði
yrði tollalækkun sem tæki gildi
strax, kr. 300 þús. i Bretlandi og
kr.‘360 þús. í Vestur-Þýzkalandi,
en samsvarandi tölur eru 550 þús.
og 660 þús. af 11 milljón króna
söuverðmæti. Af þessu má sjá,
hve stór hluti verðmætis is-
lenzkra afurða fer i tollahlítina í
Efnahagsbandalagslöndum eins
og málum er nú háttað.
En hvað
vitum við?
En hvað vitum við eiginiega um
samningaviðræðurnar við Vestur-
Þjóðverja, um kröfur íslenzku
ríkisstjórnarinnar í þeim viðræð-
um og þau tilboð, sem Þjóðverjar
hafa gert? Eru Þjóðverjar ekki
reiðubúnir að koma til móts við
okkur eins og brezki forsætisráð-
herrann?
Ólafur Jóhannesson forsætis-
ráðherra sagði m.a., þegar hann
mælti fyrir samningnum við
Breta 8. nóv. sl., að eftir að Bretar
hefðu fallizt á, að verksmiðjuskip
yrðu útilokuð mundi ríkisstjórnin
aldrei fallast á, að verksmiðjuskip
annarra þjóða fengju að stunda
veiðar innan 50 mílna markanna
og bætti við orðrétt: „Við munum
ségja við Vestur-Þjóðverja: Það,
sem Bretar hafa samþykkt, verðið
þið einnig að samþykkja."
I áramótaræðu sinni skilgreindi
hann, hvað við væri átt ineð
„verksmiðjuskip" þannig:
„Verksmiðjuskip, sem „ryk-
suga" veiðisvæðin verða ekki
leyfð." Þetta var mjög greinilega
sagt, og hlýtur hver islendingur
að geta samþykkt það. Sú spurn-
ing hlýtur hins vegar að vakna,
hvort Bretar og Þjóðverjar hafi
notað slík „ryksöguskip" eða noti
þau enn.
Af þeirra hálfu er þessari
spurningu svarað afdráttarlaust
neitandi. Þeir bjóða okkur að
sannfærast um þetta sjálfir með
því að fara um borð i fiskiskip
þeirra til eftirlits. Þeir viður-
kenna lika þá skoðun og kröfu
forsætisráðherrans og annarra ís-
lendinga, að „ryksuguskip", sem
stunda rányrkju með smáfisk-
drápi, eigi ekki að fá að stunda
veiðar við ísland.
Þó að lítið sé vitað um þessa
samninga er þó óhætt að fullyrða,
að þeir hafi strandað á ágreiningi
uin svonefnd verksmiðjuskip.
Hvernig væri að gera gangskör að
Framhald á bls. 39