Morgunblaðið - 25.05.1975, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 25.05.1975, Blaðsíða 10
10 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 25. MAI 1975 vað er „kreppa"? Eru kjör okkar orðin „kröpp" þegar við höfum ekki bolmagn til þess að endurnýja tveggja ára gamlan, milljón króna bíl . . . eða þegar við verðum að taka á honum stóra okkar til þess að standa í skilum með afborganirnar af íbúðinni . . . eða þegar við verðum jafnvel (aldrei þessu vant) að velta því fyrir okkur tvisvar, hvort við höfum efni á því að fljúga í sumarfrí til sólarlanda eða í vetrarfrí til Sviss, þegar skammdegið byrjar að þrúga okkur? Rosknir Islendingar muna þó annarskonar kreppu? Hér segir nokkuð frá árunum þeim - þegar það var „helsta stöðutáknið að geta tekið vel á móti gesti, sem að garði bar, enda var hann oft svangur eftir langa göngu". Kreppan i Akureyri # VI AKI.IflT Magnúsdótlir frá Hafnarncsi við Fáskrúðsfjörð, ciginkona Ingólfs Arnasonar frá Auðbrokku og hoiðursfélajíi Vci'kalýðsfólagsins Finingar, man límana tvenna um lífsbar- állii (>k lífsafkomu. I'au Ingólfur flultusl lil Akurcyrar voslan úr Ilörgárdal árið 1ÍI25 og slofnuðu hcimili mi'i) Iva-r hcndur lómai. ncma af dugnaði og bjarlsýni állu þau nóg. Margrct kann frá mörgu að scRJa af lífskjörum alþýðu- fólks á kreppuái iiiium, og fcr sumt af því hcr á cftir. — Við höfðum ckki að ncinni l'aslii vinnu að hvorfa. Þossi áf í var lílla alvinnu að hal'a, sór- .Ntakloga fyrir karlnn'nn, það var þ<> l'rekar, að konur ga'tu tjfygu) cinlivcr snöp, cins ojj við hicin- gorningar, fiskvinnu «g svo 'scinna við vcrkun á maljcs- . síldinni. ínfíólfiir fór i alla þá vimui, sciii bauðst, hvað sem var og hvcnicr scni var, cn fókk ofl lítið. Það var þ;i hclsl vcgavinna á suiniin og scinna koliiviiniii og griólsprengingar. Kg tók auðvit'að lika alla þá vinnu, soni ég gal feníiíð. Það dugði ckki anna<) cn 1i;iI'íi úli alliir klicr, cl' virt átluin a<) komasl af', því ;iO HHK'fJtíin óx lijá okkur nu'ó i'iiununi. Ko, viikli ol'l yl'ir sjúkliiiKUin (>n IkiMí stuntlum upp úr því i'inar 5 krón- ur á nöltu, cntla tmi ck þá lika vcri<> hcima yfir tlaginn o.n Ixufisart um hcimilitV Vi<> hjugnum í lciu'u- íht'nHim hcr oti þiir i hii'imm, o« þícr þicttu ckki allar gl*.sik*sar nú á di)f;um. t tvcimur þcirra var hvorki vatnslciiVslii nc fi'iircnnsli, (>H vilanlt'Kii unlum vi<> a<> bjaif;- asl vi<> útikiimra. I>a<> var óskap- lt'fiiir munur, þcfíiir vi<> fciifium fi'ái'cmisli<>. — Vi<> vorum oft 12 í hcimili í þrcmur ht'rhoifí.jum. Biiinin okk- ar urtVu 8 of; þar a<> auki lókuin virt stundum hiirn í fóstur í lciifjii otía skommri líma. Svo var mótMr min hj;i okkur. Kitl haustirt hitt- um vii) mann, som vi<> kiinniK)- umst vi<V Iliinn átti viinficra konu. on ckkoi't skýli yl'ir höfutV- i<V svo a<> vi<) bu<Him þoim íi<> vora um voturinn. Þetta þótli sjálfsaf;!, o'fi okkur þólli Viont uni ii<) fíotii ííioitt i'yiii' þoim, ontla blossaðist {ret'fa iifíaMlofja. I>a<> var líka víiVa biiit) þr<)iif>t. Þac> þótti fjott a<>sota l'oiif;i<> oitt hoi'horf;i c<>a tvö oj> oltllniskytiu, þó að ckki va'ru þa'i:indín niikil. — Nú or tiilaiV um þrifjMJa mán- aða f;ot)iiif:aroi'lof kvoniia, og or fafjnaoarofni. of þa<> komst á al- monnt. Kn mitt-fa,oiiif>aroi'U>f var nú slundum .stytltii. Oft leid okki noma vika, frá því a<> óg fór hoim til ao cisa börnin, þaiif;ai> til óg "ar komin ;«> sildaitunnunni eða riskh<)iunum íiftur. Vi<> iitlum okki iilltaf til skiptiinna á bórnin, on þau fciifju alltaf nóg at> borOa ojj voru hraust. Vit> þurftum sjaldan o<>a aldici að sækjii la'kni. Margrét Magnúsdóttir: , Kreppuárin voru harður skóli, — harðari en svo, á hann væri hollur. . . " Rætt við Margréti Magnúsdóttur um lífsbaráttu kreppu- áranna á Akureyri (Ljósm. Eðvarð Sigurgeirsson) Nóvu-deilan: Steingrímur Jónsson sýslumaður í hópi verk- fallsmanna á Torfunefsbryggju. Margrét Magnúsdóttir er konan me8 hvítu húfuna til vinstri framan við sýslumann. „Við áttum ekki alltaf til skiptanna á börnin" sem betur fór. Þaö var aldrei keyptur noinn óþarfi, aðeins þaó sem var bráönauðsynlegtog ekki varð komist hjá að kaupa, — og þá venjulega eftir vand- lega íhugun. En við misstum aldrei kjarkinn, trúðum því alltaf, að allt mundi bjargast og við komast af, enda varð það. Það matti að vísu aldrei slaka á eða vorkenna sjálfum sér, annaðhvort var að duga eða drep- ast, og við reyndum að duga. — Einu sinni á fyrstu búskapar- árunum var okkur bent á að kaupa kú, sem átti að leggja inn á sláturhúsið, og átti að kosta það sama og fékkst fyrir hana þar, 100 krónur. Þessar krónur áttum við ekki til, en gátum keypt kúna í félagi viðaðrafjölskyldu. Eftir þetta áttum við alltaf mjólk handa börnunum, og það munaði miklu. Smám saman komum við okkur svo upp nokkrum kindum, og það var líka mikil framför. Það var að vísu voðalegt strit að heyja handa þessum skepnum hér og þar eftir vinnu á kvöldin og um helgar, en það munaði um þann mat, sem þær gáfu af sér. Syo borðuðum við mikinn hafragraut og tókum lýsi, og okkur varð sjaldan misdægurt, Við gátum ekki leyft okkur neinar kræsing- ar frekar en annan miinað, og til að mynda var ekki hugsað svo hátt að kaupa ávexti, þeir voru alllof dýrir til þess að við mættum veita okkur þá. Inntak lifsins var vinna og aftur vinna og reyna að bjargast við þessi litlu efni, sem til voru, og gef ast ekki upp. — Eg vissi ekki til, að það væri beinlínis skortur hjá fólki, en það var voðalega erfitt hjá mörgum. Það var líka misjafnt, hvað menn voru hugkvæmir og harðvítugir við að bjarga sér og sjá einhverja útvegi, og líka, hvað fólki hélst vel á alveg eins og núna. En hung- ur, held ég, að hafi ekki þekkst, enda kom þá til ýmis- Ieg hjálp, svo sem mjólkurgjafir kvenfélagsins Hlífar og fátækra- framfærsla bæjarins. Mörgum fannst að vísu sárt að þurfa að þiggja af sveit og þótti að þvi niðurlæging og hneisa, enda vildi þurfalings-nafnið loða Iengi við, en sanrileikurinn var sá, að svo var komið högum af ar margra, að þeir áttu ekki annarra kost'a völ. En á því var reginmunur, fannst mér, hvað efnaðra fólkið gat leyft $ér og veitt sér, og það kom bæði fram í mataræði, klæðaburði og öðrum lifnaðarháttum. — Vinnuskilyrði verkafólks vort#víða afleit, sums staðar svo hörmuleg, að því verður ekki lýst með orðum. Ég man, að einu sinni skaðkól mann á höndunum við að taka saltsíld upp úr tunnum, því að sú vinn fór fram ábersvæði í hórkufrosti. Fólk varð að sætta sig við alla hluti og taka hvaða vinnu sem bauðst. Það mátti líka bjóða því allt. Menn gengu fram af sér við vinnu af ótta við að missa hana annars, því að nógir voru um boðið og auðveldur leik- ur að reka menn, ef þeir slökuðu nokkuð á klónni eða linuðu á sprettinum. (Ljósm. Vigfús Sigurgeirsson). Nóvu-deilan: „Hvítliðar" nyrzt á Torfunefsbryggju undirbúa að ryðja bryggjuna með strengdum kaðli, sú aðgerð fór á annan veg en ætlað var og lá við slysum. Sjá nœstu síðu

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.