Morgunblaðið - 09.07.1977, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 09.07.1977, Blaðsíða 21
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 9. JULI 1977 21 Birgir IsL Gunnarsson, borgarstjóri: Á FUNDI borgarstjórnar Reykjavíkur í fyrra- kvöld, skýrði Birgir fsl. Gunnarsson, borgar- stjóri frá því að senni- lega yrði að taka fjár- hagsáætlun borgarinnar fyrir árið 1977 til endur- skoðunar vegna launa- hækkana. Borgarstjóri flutti stutta ræðu þar sem hann gerði grein fyrir þessum viðhorfum og fer hún hér á eftir í heild. Fjárhagsáætlun 1977 Við afgreiðslu fjárhagsáætl- unar borgarsjóðs fyrir árið 1977 hér í borgarstjórn 20. janúar s.l. tók ég sérstaklega fram, að fjárhagsáætlunin var miðuð við verðlag og kaupgjald, eins og það þá var ákveðið, þó með vissum frávikum að því er varðaði rauðu strikin svo- nefndu. Ég tók orðrétt fram, að „verði á árinu um verulegar breytingar að ræða á verðlags- eða kaupgjaldsmálum hlýtur borgarstjórn að standa and- spænis þvi að þurfa að taka fjárhagsáætlunina upp til endurskoðunar og breytingar i samræmi við hugsanlega þróun mála. Það er þá einnig jafn- ljóst, að borgarsjóður getur ekki nú á næstu vikum eða mánuðum, meðan ekki er vitað hvaða stefnu þessi mál kunna að taka, ráðstafað öllu fram- kvæmdafé ársins, eins og það nú er áætlað." Við gerð fjárhagsáætlunar- innar voru tillögur um fjárveit- ingar til greiðslu launa og launatengdra gjalda miðaðar við ákvæði kjarasamninga frá 29. febrúar 1976, að því er tek- ur til aðildarfélaga Alþýðusam- bands Islands og við kjara- samning við starfsmannafélög borgarinnar frá því í apríl 1976, svo og við 2.67% kaupgjalds- álag samkvæmt vfsitölu, sem Sennilegt að endurskoða verðifjár- hagsáætlun vegna launahækkana gilti frá júli til október 1976. Að auki var ákveðin fjárveiting að upphæð kr. 215 millj. 430 þús. til að mæta hækkun kaup- gjaldsvisitölu á árinu 1977. Heildarfjárveiting borgarsjóðs til launa og launatengdra gjalda er þannig kr. 3 milljarð- ar 324 milljónir 380 þúsund. en sú upphæð sem miða þarf við, þegar áætluð eru áhrif launa- breytinga er grunntala áætl- unarinnar, sem var kr. 3 mill- jarðar 108 milljónir 950 þús- und. A árinu hafa orðið eftirfar- andi breytingar á launakostn- aði: 1. Kaupgreiðsluvisitala hækk- aði um 3.11% á öll laun frá 1. janúar 1977 að telja. 2. Kaupgreiðsluvísitala hækk- aði um 2.5% á öll laun frá 1. marz 1977 að telja. Þar sem þetta álag reiknast einnig á 3.11% visitöluhækkunina er þaðiraun2.58%. 3. Frá 1. júní 1977 tók gildi 6.73% hækkun kaup- greiðsluvisitölu á laun sam- kvæmt kjarasamningum við starfsmannafélög borgarinn- ar. Þetta álag reiknast á báð- ar fyrrtöldu hækkariirnar, þannig að hækkun frá' grunntölu áætlunarinnar að þessu leyti er í raun 7.11%. Rétt er að nefna i þessu sam- bandi, að 1. þ.m. fengu starfsmannafélögin 4% grunnkaupshækkun sam- kvæmt ákvæðum í kjara- samningum. Þessari hækk- un var að sjálfsögðu reiknað með við gerð fjárhagsáætl- unarinnar. Ahrif samninga aðila vinnu- markaðarins frá 22. júní s.l. hafa ekki verið metin til meðaltalshækkunar. Þó má e.t.v. telja, að fyrsta hækk- uni, kr. 18.000 á mánaðar- laun og sérkröfuálag að auki, gefi allt að 30% hækk- un launakostnaðar sam- kvæmt lægstu töxtum verka- lýðsfélaganna. Virðist þá ágizkun um 20% meðaltals- hækkun launakostnaðar frá 22. júní s.l. að telja tæpast geta verið of há. Ósamið er við starfs- mannafélög borgarinnar. þ.e. Starfsmannafélag Reykjavíkurborgar og Hjúkrunarfélag Islands svo og við Stéttarfélag verk- fræðinga, en samningar við það félag renna út 10. þ.m. Ef reiknað er með, að samn- ingar við Starfsmannafélög- in verði svipaðir þeim samn- ingum, sem gerðir hafa ver- ið við félög Alþýðusambands Islands má reikna með, að meðalhækkun launakostn- aðar vegna félagsmanna þeirra verði einnig um 20% miðað við marzlaun, og er þá reiknað með, að visitölu- hækkunin frá 1. júni og grunnkaupshækkunin frá 1. júli verði felld inn i væntan- lega samninga við þessi félög, enda munu þeir kjara- samningar, sem gerðir verða við þau síðar á árinu gilda frá l.þ.m. i samræmi við það, sem rikissjóður hefur.þegar gert samkomulag um við Bandalag starfsmanna rikis ogbæja. 6. Hinn 1. desember 1977 hækka mánaðarlaun sam- kvæmt samningi aðila vinnumarkaðarins um 5.000 kr. Miðað við þessar forsendur og án þess að tekið sé tillit til frekari hækkunar á kaup- gjaldsvisitölu siðar á árinu hækkar launakostnaður borgar- sjóðs um 16.25%, eða kr. 505 milljónir 430 þúsund. Fjárveit- in til að mæta þessum hækk- unum var, eins og áður segir, kr. 215 milljónir 430 þúsund. Mismunurinn er kr. 290 milljónir. Sparnaðarnefnd i samráði við forstöðumenn hinna ýmsu deilda og stofnana vinnur nú að nánari athugun á fjárhagsáætl- un ársins 1977, bæði að þvi er varðar önnur rekstrarútgjöld en launakostnað svo og á hinum ýmsu tekjuliðum. Nákvæmra upplýsinga um álagningu út- svara og aðstöðugjalda er hins vegar ekki að vænta fyrr en seint í þessum mánuði og fyrr verður tæpast hægt að taka endanlega afstöðu til endur- skoðunar eða breytinga á fjár- hagsáætluninni. Borgarráði verður að sjálf- sögðu gerð nánari grein fyrir þessum málum eftir þvi sem þau skýrast og að venju mun borgarráð f jalla um og gera til- lögur til borgarstjórnar um meðf erð þeirra. % Samþykkt borgarstjórnar um sumarleyfi fram i miðjan sept- ember verður þvi að skoðast með þeim fyrirvara, að mjög verður að teljast sennilegt, að borgarstjórn verði kvödd saman til aukafundar siðast i þessum mánuði eða i fyrrihluta ágústmánaðar til að fjalla um og taka afstöðu til breytinga á fjárhagsáætlun 1977. „Til dýpri skilnings á högum og háttum forfeðra okkar" Ræða Steinþórs Gestssonar alþingismanns og bónda á Hæli við vígslu Þjóðveldisbæjarins Steinþór Gestsson alþingismað- ur og bóndi á Hæli flutti eftirfar- andi ræðu við opnun þjóðveldis- bæjarins f Þjórsárdal, en hann var formaður byggingarnefndar bæjarins: Virðulegu gestir. Ég hef þá ánægju að bjóða yður öll velkomin á þennan stað, þegar byggingarnefnd afhendir hæst- virtum forsætisráðherra þjóð- veldisbæinn í Þjórsárdal fullgerð- an til hagnýtingar og varðveislu. Um leið og þau þáttaskil verða, að byggingu þjóðveldisbæjarins er lokið, þykir hlýða áð gera nokkra grein fyrir aðdraganda að byggingu þessa mannvirkis og framvindu málsins til þessa dags. Þjóðhátiðarnefnd 1974 var kos- in af Alþingi 5. maí 1966. A fyrsta fundi nefndarinnar kom formað- ur hennar, Matthías Johannessen ritstjóri, fram með þá tillögu aó reistur yrði sögualdarbær í tengslum við þjóðhátíðarhaldið 1974, eftir þeim heimildum sem kunnar eru, og rústirnar á Stöng i Þjórsárdal eru ljósast dæmi um. 1 tillögum sem þjóðhátiðarnefnd 1974 kynnti fyrir Alþingi 17. mars 1967 var bygging sögualdarbæjar ein af þremur meginviðfangsefn- um, sem nefndin lagði til að tengt yrði þjóðhátiðarárinu. Fjárveit- inganefnd Alþingis fékk málið til meðferðar og í áliti, sem hún læt- ur frá sér fara 17. april 1967, og hún stendur öll að, segir svo m.a.: ,,Að öðru leyti en hér hefur verið nefnt, eru fjárveitinganefndar- menn yfirleitt hlynntir tillögum landnámshátiðanefndar, þar á meðal tillögunni um byggingu á eftirlíkingu af sögualdarbæ". Að fengnum þessum jákvæðu undirtektum Alþingis réði þjóð- hátíðarnefndin Hörð Agústsson til að sjá um gerð likans sem reist væri á rannsóknum hans á forn- um húsakosti á Islandi, en það taldist vera nauðsynlegur undan- fari þess að byggja sögualdarbæ í fullri stærð fyrir 1974, og fékk nefndin fjárveitingu til að láta gera likanið. Þegar likanið var sýnt alþingis- mönnum 10. febr. 1971 sagði for- maður þjóðhátiðarnefndar í ? ¦•¦m*f Steínþór Gestsson Þjóðveldisbærinn. ávarpi sinu meðal annars þetta: „Þjóðhátiðarnefnd er þaó mikið kappsmál, að sögualdarbær þessi verði reistur fyrir 1974, svo merk- ar hugmyndir sem hann gefur um húsakynni og aðbúnað forfeðra vorra fyrr á öldum." Um þær mundir sem tillögur um byggingu sögualdarbæjar voru ræddar i þjóðhátíðarnefnd, lýsti Jóhannes Nordal, formaður stjórnar Landsvirkjunar þeirri hugmynd sinni að bærinn yrði reistur í Þjórsárdal. Hr. Kristján Eldjárn, forseti, sem unnið hafði að rannsóknum á Stöng, taldi að bygging bæjarins í nágrenni Stangar væri góð hugmynd og hvatti til framkvæmdanna. Einri- ig var hugmyndin kynnt Þór Magnússyni, þjóðminjaverði. Hann segir svo í bréfi til þjóðhá- tíðarnefndar hinn 8. okt. 1970. „Ég þakka bréf nefndarinnar dags. 30. sept. sl., viðvikjandi sögualdarbæ í Þjórsárdal. Mér var örlítið kunnugt um þessa hug- mynd fyrir, sem mér finnst prýði- leg og vel viðeigandi á þessum stað." Þessi hugmynd var *" kynnt þjóðhátiðarnefnd Arnes- sýslu og hreppsnefnd Gnúpverja- hrepps, sem tóku undir hana og hétu stuðningi við framvkæmdir sem og stjórn Landsvirkjunar. Framkvæmdastjóri þjóðhátíðar- nefndar 1974 átti viðræður um málið við formann þjóðhátiðar- nefndar Arnessýslu, sýslumann Arnessýslu, oddvita Gnúpverja- hrepps og formann stjórnar Landsvirkjunar, sem leiddu til þess að þjóðhátiðarneínd Arnes- sýslu hét að beita sér fyrir ákveð- inni lágmarksfjáröflun i héraði til framkvæmdanna og skipan bygg- inganefndar. Svo sem kunnugt er, komu til þeir atburðir í Vestmannaeyjum á öndverð'u ári 1973 sem drógu svo úr áhuga manna á þjóðhátið- Framhald á bls. 23

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.