Morgunblaðið - 30.08.1978, Síða 16

Morgunblaðið - 30.08.1978, Síða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 30. ÁGÚST 1978 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 30. ÁGÚST 1978 17 pliijri0Á ntÚfafeife Útgelandi hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson. Ritstjórar Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Ritstjórnarfulltrúi Þorbjörn Guómundsson. Fréttastjóri Björn Jóhannsson. Auglýsingastjóri Baldvín Jónsson Ritstjórn og afgreiósla Aðalstræti 6, sími 10100. Auglýsíngar Aöalstræti 6, sími 22480. Askriftargjald 2000.00 kr. á mánuöi innanlands. 1 lausasölu 100 kr. eintakió. Til umhugsunar fyrir kjósendur Alþýduf lokks — og raunar þing- menn hans líka Itilefni af þeim viðræðum um stjórnarmyndun, sem staðið hafa undanfarnar vikur, er kannski ekki úr vegi að drepa á nokkur atriði, sem mættu verða kjósendum Alþýðuflokksins í síðustu þing- kosningum nokkurt um- hugsunarefni. í þeim kosning- um vann Alþýðuflokkurinn einn mesta kosningasigur, sem sögur fara af á síðustu áratugum og bætti við sig 9 þingmönnum og varð jafnstór Alþýðubandalaginu. Hvernig hefur Alþýðuflokkurinn haldið á þessum kosningasigri? Þegar er Benedikt Gröndal, formanni Alþýðuflokksins, hafði verið falin stjórnar- myndun lýsti hann því yfir, að hann hygðist reyna myndun svonefndrar nýsköpunar- stjórnar. Lúðvík Jósepsson kvaðst ekki vilja slíka stjórn heldur vinstri stjórn. Nú eru samningar um vinstri stjórn á lokastigi. Verði af þeirri stjórnarmyndun er alveg ljóst, að Lúðvík Jósepsson hefur haft sitt fram — ekki Benedikt Gröndal. Þessi staðreynd hlýt- ur að verða kjósendum Al- þýðuflokksins nokkurt um- hugsunarefni. I þingkosningunum kom fylgisaukning Alþýðuflokksins að verulegu leyti frá óánægð- um stuðningsmönnum Sjálf- stæðisflokksins, sem vildu láta óánægju sína í ljósi vegna þess, að ríkisstjórn Sjálfstæðis- flokksins hafði ekki tekizt að ráða við verðbólguvandann. Það blasir hins vegar við, takist stjórnarmyndun Ólafs Jóhannessonar nú, að þessi atkvæði notar Alþýðuflokkur- inn til þess að skríða inn í vinstri stjórn. Það verður þessum kjósendum Alþýðu- flokksins í síðustu þing- kosningum áreiðanlega nokkurt umhugsunarefni, hvernig atkvæði þeirra hafa þá verið notuð og ólíklegt, að til þess hafi verið ætlazt. Enginn flokkur gagnrýndi Framsóknarflokkinn jafn mikið og Alþýðuflokkurinn. Engir frambjóðendur veittust jafn harkalega að Ólafi Jóhannessyni og öðrum forystumönnum Framsóknar- flokksins og frambjóðendur Alþýðuflokksins. Hver mundi hafa trúað því degi fyrir kosningar í júní að tveimur mánuðum eftir kosningar. mundi Alþýðuflokkur sigla hraðbyri inn í ríkisstjórn undir forsæti Ólafs Jóhannessonar? Hinum ungu þingmönnum Alþýðuflokksins hefur verið tamt að tala um siðleysi í pólitík. Skyldi það ekki flökra að einhverjum kjósendum Alþýðuflokksins í þingkosning- unum, að hugsanleg aðild hans að ríkisstjórn við þessar aðstæður jaðri við pólitískt siðleysi? A.m.k. er nokkuð víst, að ekkert hefði kjósendum Alþýðuflokksins þótt jafn ósennilegt fyrir kosningar og einmitt það, að flokkurinn mundi eftir kosningar setjast í ríkisstjórn undir forsæti Ólafs Jóhannessonar. Loks er það íhugunarefni fyrir kjósendur Alþýðu- flokksins, verði af stjórnar- myndun Ólafs Jóhannessonar, að Alþýðuflokkurinn gengur til samstarfs í ríkisstjórn um efnahagsaðgerðir til fjögurra mánaða, sem að langmestu leyti eru sniðnar eftir hug- myndum Lúðvíks Jósepssonar, leysa engan vanda, leiða til vaxandi verðbólgu á ný á næsta ári og áframhaldandi gengislækkunar. Veittu kjós- endur Alþýðuflokknum traust tii slíkra verka í þingkosning- unum í júní? Þessi atriði eru sett hér fram til umhugsunar fyrir kjósendur Alþýðuflokks, nú þegar vera kann að myndun vinstri stjórnar unir forsæti Ólafs Jóhannessonar sé á lokastigi. Þessi atriði eru líka íhugunarefni fyrir hina ungu þingmenn Alþýðuflokksins. Það er vandi að halda á miklum sigri og það hversu til tekst mun skera úr um hvaða framtíð margir hinna ungu manna eiga fyrir sér í þingsöl- um, hvort þeir koma þangað aðeins í stutta heimsókn eða til lengri dvalar. Óneitanlega verður niðurstaðan sú, fari sem nú horfir, að mörgum þeirra muni reynast erfitt að hljóta traust kjósenda til lengri setu á þingbekkjum. Gunnar Thoroddsen: í sögutíma hjá Vil- mundi Gylfasyni Vilmundur Gylfason _ miðlar mönnum nýlega af sögukunn- áttu sinni og sannleiksást í viðtali í Vikunni. Fréttamaður innir hann eftir því, hvort einhver vandamál verði vegna þess að þingflokkur Alþýðuflokksins sé „óvenjulega ungur". Ekki verður Vilmundi skota- skuld úr því að afgreiða þess háttar smámuni. Svar hans er á þessa leið: — Er ekki Gunnar Thorodd- sen reyndasti maðurinn á þingi? Hann skildi við borgarsjóð í rúst á sínum tíma og hann skildi við fjármálaráðuneytið í rúst á viðreisnartímanum.— Hér er skrökvað um atburði, sem áttu sér stað fyrir einum og hálfum til þrem áratugum. Heiðarlegt fólk á heimtingu á að fá að vita sannleikann. Lítum nú á sagnaritun Vil- mundar um borgarsjóð Reykja- víkur og ríkissjóð. í nærfellt 13 ár var ég borgarstjóri í Reykjavík, á árunum 1947 til 1959, en fjár- málaráðherra í liðlega 5 ár, frá því síðla árs 1959 til maí 1965, Allir vita, að þau ár geta gengið yfir, að greiðsluhalli verði hjá ríkissjóði og sveitar- sjóðum. En stefnan verður að vera sú, að þeir séu reknir hallalaust og helst með ein- hverjum afgangi. I þau 13 ár, sem ég var borgarstjóri, varð greiðsluaf- gangur í 10 ár, en halli í 3 ár. Þegar árin öll, eru tekin saman varð talsverður greiðsluafgang- ur. Greiðslujöfnuður fyrir tíma- bilið í heild var því hagstæður. Þrjú síðustu árin, 1957, ’58 og ’59, var greiðsluafgangur á hverju ári. Þessi útkoma heitir á máli Vilmundar Gylfasonar að skilja við borgarsjóðinn í rúst! Strax á fyrsta ári mínu sem fjármálaráðherra, 1960, varð greiðsluafgangur hjá ríkissjóði. Þessi hagstæða afkoma hélt áfram næstu 3 ár. Allt fyrsta kjörtímabil viðreisnarstjórnar, 1960 —’63, hafði ríkissjóður greiðsluafgang. 1964 varð hinsvegar greiðslu- halli og iágu til þess alveg sérstakar ástæður. Eitt af grundvallaratriðum í viðreisn var það að taka úr sambandi hina sjálfvirku vísitöluskrúfu og hindra að kaup og verðlag færðist upp sjálfkrafa sam- kvæmt vísitölu. En á miðju ári 1964, hálfu ári eftir að fjárlög höfðu verið afgreidd frá Alþingi, var horfið frá þessu meginatriði, gegn vilja fjármálaráðherrans, og vísitölukerfið innleitt að nýju. Þessi breyting hafði í för með sér hækkaðar launagreiðsl- ur ríkissjóðs og auknar kröfur um niðurgreiðslur vöruverðs úr ríkissjóði. Ekki tókst að afla á síðari hluta ársins nýrra tekna, er nægðu til að standa undir þessum útgjöldum. Þegar litið er á afkomu ríkissjóðs þessi 5 ár í heild var greiðslujöfnuðurinn hagstæður. Árið 1962 hafði tekizt að greiða að fullu lausaskuldir ríkissjóðs við Seðlabankann. Það ár nam greiðsluafgangur ríkissjóðs nær 8% af ríkissjóðs- tekjum, þ.e. 162 milljónum af rúmlega 2000 milljóna tekjum. Miðað við fjárhæð fjárlaga samsvarar þessi greiðsluafgang- ur nú um 11 milljörðum króna. Þessi afkoma ríkissjóðs heitir á máli Vilmundar Gylfasonar: Ríkissjóður í rúst! Ef til vill munu einhverjir telja það Vilmundi til vorkunn- ar, að þegar þessir atburðir gerðust, var hann barn við móðurkné. Að vísu eru það litlar málsbætur fyrir þessar skrök- sögur, að hann hafi ekki verið kominn til vits og ára. Nú er hann kominn til ára og nokkurs vits. Nú er því ætlazt til ábyrgðarkenndar. En hinn óvandaði málflutningur Vil- mundar hlýtur að vera mikil raun fyrir þá fylgjendur hans, sem í öndvérðu litu á hann sém hreinsunar- og siðbótarmann. Einhver þeirra ætti að hvísla í eyra hans þeim orðum, sem eitt sinn voru áður sögð: Ljúgðu ekki svona hratt, ég hef ekki við að trúa. Þessi mynd sem einnig birtist í dagblaði í Þýzkalandi sýnir brunaverðina koma úr kirkju og eru þeir á leið til veizlu. íslenzkir brunaverdir í heimsókn í Þýzkalandi FIMM brunaverðir úr Reykjavík fóru í heimsókn til starfsbræðra sinna á Suður-Þýskalandi og dvöldust þeir þar dagana 9. —17. ágúst. Áð sögn Guðmundar Bergssonar fararstjóra var upp- hafið að þessari ferð að árið 1973 fóru brunaverðir til Þýskalands á vegum Landssambands slökkvi- liðsmanna. Ári síðar komu bruna- verðir frá Þýskalandi til íslands og er hugmyndin að koma þessum heimsóknum á á tveggja ára fresti. Tilgangur ferðarinnar var, sagði Guðmundur. að kynnast starfsaðferðum og tækjum bruna- varða í Þýskalandi. en þeir nota allt aðrar aðferðir og nýrri tæki en hrunaverðir hér heima. Einnig sagði Guðmundur að einn aðaltil- gangur ferðarinnar hefði verið að treysta vináttuböndin. Brunaverðirnir skoðuðu m.a. á meðan á heimsókninni stóð slökkvistöðina í Frankfurt. Mót- tökurnar sem brunaverðirnir fengu voru að sögn þeirra alveg stórkostlegar og kváðu þeir ekki vera hægt að komast lengra í þeim efnum. Guðmundur sagði að eftir þessa ferð væri sér það efst í huga að geta tekið sómasamlega á móti þýsku brunavörðunum er þeir koma til að endurgjalda heimsókn- ina árið 1980. Hrafn Bragason, borgardómari: Hafa dómarar einhver andsvör við árásum á dómsmálakerfið? Nokkur síðustu ár hefur tæpast linnt skrifum um dómsmál í dagblöðum hér og er það af mörgum talið eitt skýrast dæmi um nýja blaðamennsku. Skrif þessi eru flest því marki brennd, að haldið er uppi nokkuð nei- kvæðri gagnrýni á okkar dóms- málakerfi og þá sem þar eru til iyrirsvars. Dómsmálaráðuneytið hefur í sumum tilfellum reynt að halda uppi einhverjum andsvör- um, en lítið eða ekkert hefur heyrst frá þeim sem starfa við dómstólana eða réttargæsluem- bættin. Þegar rætt er um einstök mál liggur það í hlutarins eðli, að sá sem með málið fer og hans starfsfélagar geta ekki tjáð sig um það, nema í upplýsingarskyni um staðreyndir. Aðfinnslum um drátt máls og hvers vegna þetta og hitt er gert eða ekki gert og hvernig það er gert, er hins vegar erfitt að fara að svara, þegar um dómsmál er að ræða. Sú umræða, sem þá skapaðist mundi ekki horfa til þjóðþrifa. Ég sé hins vegar ekki annað en dómarar ættu að láta sig skipta opinbera umræðu um dóms- málakerfið. Dómarar hafa þó yfirleitt látið sér nægja að ræða slík mál innan sinna raða. Þar hefur ekki síður verið fundið að dómsmálakerfinu, þótt umræðan hafi óneitanlega verið nokkuð á annan veg en í dagblöðunum og sitt hafi sýnst hverjum um breyt- ingar. Dómsmálaráðuneytið hefur upp á síðkastið snúist við þessum aðfinnslum öllum á þann veg að leggja fram á Alþingi ýmis frumvörp til breytinga á réttar- skipuninni og meðferð mála fyrir dómstólunum. Dómarar geta vel sætt sig við slík andsvör, en hefðu gjarnan viljað fá tækifæri til að hafa meiri áhrif á efni þessara frumvarpa. Það hefði verið auðvelt að koma því við, hefði réttdrfars- nefnd, sem svo er.kölluð og hefur átt hlut að þessum frumvörpum, haft nokkuð aðrar starfsaðferðir. Þetta getið Þiö fengið I raun hafa dómarar sem 'aðrir ekki séð tillögur réttarfarsnefnd- ar, fyrr en þær voru fullskapaðar og lágu fyrir í frumvarpsformi. Segja má, að nánast hafi verið við menn sagt: „Þetta getið þið fengið. Viljið þið þetta ekki fáið þið ekki neitt". Andsvör hafa auðvitað orðið fremur fá, enda margir þeirrar skoðunar að ástandið sé bágt og að hvað sem gert er hljóti a.m.k. að vera til bóta. Hér er að vísu málað með nokkuð dökkum litum, með lagi má örugglega fá nokkuð víðtæka samstöðu um margháttaðar breytingar, og margar breytingar, sem réttar- farsnefnd hefur beitt sér fyrir, hafa ekki og mundu ekki, þótt önnur vinnubrögð hefðu verið viðhöfð, hafa sætt miklum and- mælum. Fyrir tveimur síðustu löggjafar- þingum hafa legið frumvörp um töluverðar breytingar á dómstóla- skipuninni og til breytinga á meðferð einkamáia í héraði. Hvorugt frumvarpið hefur náð fram að ganga. Fyrrnefnda frum- varpið er svokallað frumvarp til lögréttulaga. Samkvæmt greinar- gerð með frumvarpinu eru aðaltil- lögur réttarfarsnefndar hér þær, að stofnaðir verði tveir nýjir dómstólar, sem nefndin leggur til að kallist, Lögréttur. Dómstólar þessir skulu aðallega starfa í Reykjavík og á Akureyri, en umdæmi þeirra vera landið allt. Þeir skulu fjalla um hin stærri mál sem fyrsta dómsstig en um önnur mál sem annað dómsstig, áfrýjunardómstóll. Þegar lögrétta hefur fjallað um mál sem áfrýjunardómstóll, á yfirleitt ekki að mega skjóta því til Hæstaréttar nema í undantekningartilfellum. Þetta þýðir, að dómsstig yrðu hér 3, en hvert mál gæti þó að jafnaði aðeins farið fyrir tvö þeirra. Þetta er sami háttur og tíðkast í Danmörku. Ekki verður hér farið ýtarlega út í efni síðarnefnda frumvarpsins, en í raun þyrfti efni slíks frumvarps að ráðast nokkuð af því, hver verða örlög þess fyrrnefnda. Frumvarp til lögréttulaga hefur hlotið nokkurn stuðning dómara, enda þótt vart verði talinn mikill fögnuður í þeirra röðum yfir frumvarpinu, er það talið hafa vissa kosti. Það sem finna má að frumvarp- inu frá sjónarmiði almennings, er aukinn kostnaður við dómsmála- kerfið, sem óneitanlega hlýtur að fylgja slíkri skipan. Þá má setja spurningarmerki við það, hvort þessi skipan mála flýti meðferð dóms-mála og hvort almenningur fái á þennan hátt greiðari aðgang að dómsstólunum. Á þeim tímamótum, þegar líkur eru á nýrri ríkisstjórn, þykir mér hlíða, að frumvarp þetta verði tekið til endurskoðunar, áður en það yrði enn á ný lagt fyrir Alþingi. Þætti mér rétt að huga vendilega að dómstólaskipuninni allri, áður en aðrar breytingar verði gerðar og taka til meðferðar, hvaða dómstólar eigi að vera í landinu, í heild, hver eigi að vera umdæmi þeirra og hver dómstig eigi að vera. Ný dómsstólaskipun Líta má á réttarfarslöggjöf sem aðferðarfræði. Hér er um að ræða aðferð til að komast að niðurstöðu. Reglur réttarfarslöggjafar eru settar til þess, að niðurstaðan verði sem réttust, öruggust, enda stjórnskipun ríkisins á því byggð, að dómarar fari með dómsvaldið og dómur sé endir allrar þrætu. Til þess að gæta þessa öryggis hefur þótt nauðsynlegt að búa reglurnar þannig út, að meðferð hvers máls tekur óhjákvæmilega talsverðan tíma. Aðfinnslur við störf dóm- stóla beinast aðallega að þessum tíma, sem meðferð máls tekur. Oft vill það gleymast í hita leiksins, að ætlast er til þess, að allir aðilar máls geti komið að sínum sjónar- miðum og öllu því sem þeirra málsstað kann að gagna. Eg geri ekki ráð fyrir því, að nokkur vilji í raun breyta þessu. Hitt er annað mál, sem ég geri ráð fyrir, að allir dómarar viðurkenni, að meðferð mála tekur hér of langan tíma. enda þótt það sé ekkert séríslenskt fyrirbrigði. Tíminn, sem meðferð hvers máls tekur, getur einn út af fyrir sig leitt til réttindamissis og gerir það oft í okkar verðbólgu- þjóðfélagi. Aðfinnslur við dómsmálakerfið eiga því rétt á sér og geta komið að gagni. Svör dómara geta ekki orðið önnur en þau að beita sér fyrir breytingum. Þessar breyting- ar þurfa að mínu viti að miðast við þrennt, aukinn Ilýti, aukna þjón- ustu við horgarana og að gætt sé a.m.k. fyrra öryggis við úrlausn máls. Þá verður að gæta þess að kostnaðarauki verði sem minnst- ur. Byggt á vinnu Réttarfarsnefndar Hugmynd mín er sú að byggt verði á þeirri vinnu, sem réttar- farsnefnd hefur unnið, en réttar- kerfið skoðað allt í einu lagi. Ekkert mál fari fyrir fleiri en tvö dómstig. Þótt sjálfsagt sé að athuga, hvort ekki megi breyta eitthvað skipulagi núverandi fyrsta dómstigs, þ.e. skipulagi þess dómsvalds, sem í dag er hjá sýslumanns- og bæjarfógeta- embættunum út um land, og hjá Borgardómaraembættinu, Saka- dómaraembættinu og Borgarfó- getaembættinu í Reykjavík, þykir rétt að byggja á því að úrskurðar- vald í minniháttarmálum haldist hjá þessum embættum. Hér væru úrskurðuð þau mál, sem í dag hljóta afbrigðilega meðferð, t.d. víxilmál og tékka og mál þar sem hagsmunir aðila nema lágum fjárhæðum og eru ekki talin hafa mikið fordæmisgildi. Meðferð þessara mála verði einfölduð og verði í líkingu við það er tíðkast fyrir gerðardómum í dag. Lög verði sett um þessa meðferð mála. Hluta þessara mála verði svo heimilt að skjóta til nýs héraðs- dómstóls (Lögréttu). Hér koma til greina mál, sem ná ákveðinni upphæð eða varða annars ákveðn- um hagsmunum. Þessi nýi héraðs- dómur dæmi annars meiriháttar einkamál og sakamál á fyrsta dómstigi. Þessi héraðsdómur verði aðeins einn fyrir landið allt, en hvert lögsagnarumdæmi verði ein dóm- þinghá. Aðstaða verði sköpuð í hverri dómþinghá fyrir þennan héraðsdóm. I minni umdæmunum má hafa not af sama húsnæði og sýslumanns- og bæjarfógetaem- bættin. Dómarar starfi og setjist þar að sem næg verkefni verða fyrir þá. Verkefni og fjarlægðir verði látnar ráða, hvar sá dómari hefur aðseturstað, sem þjóna á dómþinghá. Sami dómari eða sömu dómarar hefðu þannig marg; ar dómþinghár á sinni könnu. I byrjun mundu þessir dómarar aðallega hafa aðsetur á Faxaflóa- svæðinu og við Eyjafjörð. Reglan verði sú að aðeins fari einn embættisdómari með mál í þessum dómi, en heimild verði til þess að þrír sitji í dómi. Málum sem þessi dómur dæmir á fyrsta dómstigi megi skjóta til Hæstaréttar en öðrum ekki. Fjölg- að yrði um tvo dómara í Hæsta- rétti. Kostir þessarar skipunar eru þeir, að slíkt dómstólakerfi svarar því kalli tímans, að meðferð mála verði hröð. Sýslumanns- og bæjar- fógetaembættin og samsvarandi embætti í Reykjavík ryddu frá smærri málum, sem hraða með- ferð mega hljóta, en nýr héraðs- dómur fær til meðferðar vanda- samari mál og fer með þau á líkan hátt og nú tíðkast, þótt þá meðferð verði auðvitað að skoða einnig. Tíma héraðsdómstólsins verður ekki eytt í auðleystari mál og hann _ léttir þannig málum af Hæsta- rétti, en það er einmitt, samkv. frumvarpi til Lögréttulaga, einn aðaltilgangur þess frumvarps. Þetta kerfi, sem hér er stungið upp á, er hinsvegar miklu opnara og lagar sig betur að framtíðar breytingum en Lögréttufrumvarp- ið gerir. Þessi skipan ætti einnig að koma til móts við óskir þingmanna um þjónustu við sín kjördæmi. Við núverandi aðstæður hér- ' lendis er eðlilegt, að þessi nýi héraðsdómstóll taki ekki við einkamálum fyrr en framlagningu skjala er að mestu lokið og sættir hafa verið reyndar fyrir sýslu- manns- og bæjarfógetaembættun- um. Á aðseturstað dómsins má þó hugsa sér, að málið sé strax höfðað fyrir dóminum. í opinberum mál- um kemur málið frá saksóknara með ákæru. Setja verður nákvæm- ar reglur um hver mál fari fyrir hvern dómstól. Mismunur þessarar skipunar og þeirra sem réttarfarsnefnd Hefur miðað við í frumvörpum sínum má aðallega skipta í þrennt. í fyrsta lagi gerir hugmyndin ráð fyrir mun róttækari breytingu á með- ferð mála fyrir núverandi héraðs- dómum, í öðru lagi yrði nýr dómstóll eftir þessari hugmynd betur lagaður að aðstæðum hér, þinghár stærri og ekki niðurjörfað fyrirfram hvar aðsetur dómstóla á að vera, slík skipan aðlagast þannig betur öllum breytingum sem verða kunna á búsetu í landinu, í þriðja lagi yrðu vanda- mál Hæstaréttar tekin fyrir strax, en eins og kunnugt er liggur þar nú fyrir mikill fjöldi ódæmdra mála. Meiri flýtir mála Einhverjir munu nú spyrja, hvernig þessi skipan mála fellur að þeim markmiðum, sem ég setti mér hér að framan. Því er til að svara, að með breyttri og einfald- ari meðferð minniháttar mála fyrir núverandi héraðsdómum fæst meiri flýtir þeirra mála. Þá mundu skapast aðstæður til þess, að þessi embætti veittu mönnum ríkari leiðbeiningar um ýmis mál t.d. neytendamál, sem nú koma nánast ekki fyrir dómstólana, vegna þess að málsókn er dýr, seinfarin og upphæðir litlar. Þannig má auka þjónustu dóm- stóla við borgarana, en slík þjónusta ryður sér nú rúms í nágrannalöndum okkar. Nýr hér- aðsdómstóll fær betri tíma og aðstæður til að einbeita sér að meiriháttar málum og dómsvald í þeim málum er skilið frá meðferð þess framkvæmdarvalds sem sýslumanns- og bæjarfógetaem- bættin fara nú með. Aðskilnaður framkvæmdarvalds og dómsvalds er hvarvetna á byggðu bóli talinn til aðalsmerkis hverrar stjórnskip- unar. Þessi skipan ætti þannig að veita tryggingu fyrir bættu öryggi í dómsmálum. Hvort sem þessi leið verður farin til bættrar dómstólaskipun- ar, leið réttarfarsnefndar eða einhver önnur, mun það -óhjá- kvæmilega leiða til aukins kostn- aðar við dómsýsluna. Ég geri hins vegar ráð fyrir því, að verði þessi kostur valinn megi spara á móti hluta þess fjármagns, sem nú fer til reksturs þeirra embætta, sem dæma á fyrsta dómstigi. Hér er aðallega um að ræða Borgardóm- araembættið og Sakadómaraem- bættið í Reykjavík og stærstu sýslumanns- og bæjarfógetaem- bættin utan Reykjavíkur. Hér á ekki að fást við nýja málaflokka, svo eðiilegt má teljast að núver- andi borgardómarar, sakadómar- ar, borgarfógetar og héraðsdómar- ar verði færðir á milli dómstóla, eftir því hvar er talin þörf fyrir þá. Við stofnun þessa nýja dómstóls verða t.d. ekki störf fyrií nema einn eða tvo borgardómara við Borgardómaraembættið. Réttast virðist að sameina einhver þessi embætti hér í Reykjavík og athugunarefni, hvort einhverjir embættisdómarar eigi að sitja við hlið yfirmanns embættisins eins og nú er. Veröugt andsvar Hér hefur verið stungið upp á verðugu andsvari við aðfinnslum við dómsmálakerfið í landinu. Hér hefur þó ýmsum þáttum verið sleppt, einmitt þáttum sem fjöl- miðlar hafa ef til vill meiri áhuga fyrir. Ég á þar t.d. við skipan lögreglumála og þá sérstaklega skipan rannsóknarlögreglu rikis- ins. Þar hefur nýverið verið gerð veigamikil kerfisbreyting og er alls ekki nú hægt að kveða upp dóm um, hvernig sú breyting reynist. Til þess er allt of skamm- ur tími liðinn, frá því er rannn- sóknarlögregla ríkisins tók til starfa. Við skulum vona, að smám saman komist á meiri ró um embættið og tóm gefist til ýmissa lagfæringa, sem ég er fullviss að stefnt er að. Við þessar athugasemdir mínar verður ekki skilið án þess að minnast á það, sem helst bagar dómstólana í dag. Hér á ég við stjórnun og mannahald. I nýlegri ferð dómara til Noregs var það líklega það sem mesta athygli þeirra vakti, að skrifstofuhald dómstólanna þar virtist miklu betur skipulagt en hér. Dómarar á öllum dómstigum fá miklu meiri hjálp aðstoðarfólks, skrifstofu- haldið er í fastari skorðum og til muna er haldið betur utan um hvert mál frá upphafi til enda. Þetta kemur ekki á óvart, nýtísku stjórnunaraðferðir hafa farið fram hjá garði flestra dómgæslu- embættanna og ekkert eða lítið hefur verið gert til að bæta þar um. Ráðningar starfsfólks, bæði dómara og annarra eru handa- hófskenndar og lítt að því hugað, hvort viðkomandi henta störf við dómstóla. Launakjör hafa hér auðvitað sitt að segja. Ég ræð fólki eindregið til að ganga við í Hæstarétti og sjá hvernig er búið að þeim, sem þar vinna. Óhentugra húsnæði finnst varla hjá opinberri stofnun í dag. Reykjavík 28/8 78 Hrafn Bragason borgardómari Harru Golombek skrifar fyrir Morpunblaöiö ÞAÐ kom fæstum á óvart hér að Viktor Korchnoi skyldi fara fram á að 18. skák einvígis hans og Karpovs yrði frestað. Þar með fær áskorandinn langa hvíld og tækifæri til að ná sér eftir hinn bitra ósigur sinn í 17. skákinni á laugardaginn. Teflt verður því næst á fimmtudag og hefur áskorandinn þá svart. Korchnoi hélt í gær akandi til Manila og var Petr'a Leeuwerik framkvæmdastjóri hans með í förinni. Korchnoi sagðist vera búinn að fá nóg af Baguio í bili, og er það skiljanlegt, þar sem kempan hefur tapað þremur síðustu skákum sínum hér. Áður en Korchnoi hélt til Manila fól hann Raymond Keene aðstoðar- manni sínum að annast mál sín, en líklegt er að dómnefnd einvígisins fundi nokkuð á næstu dögum útaf gagnkvæm- um klögumálum áskorandans og heimsmeistarans. í flestum til- fellum snerta þessi klögumál sovéska dularsálfræðinginn Vladimir Zukhar.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.