Morgunblaðið - 15.03.1981, Blaðsíða 27

Morgunblaðið - 15.03.1981, Blaðsíða 27
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 15. MARZ 1981 27 einstakur sem málari, næstum merkilegt að ísland skuli ekki eiga marga alveg eins og hann. Hinn, sá einasti sem ég hefi tíma til að segja svolttið um, er Munch — Edvard Munch, hinn norski mál- arajötunn, og það er engin furða þó að Norðmenn standi framar- lega í listum á heimsmarkaðinum í augnablikinu, þar sem þeir hafa slíkan mann í viðbót við sína eldri listkrafta. Ég aetla mér ekki að fara að lýsa neinum af Munchs listaverkum heldur aðeins virð- ingarfyllst dáðst að honum. Hann getur skapað svo mörg stór verk enn, með sinni víðtæku þekkingu á listinni og hann hefir háð svo mörg stríðin í sínum innra manni, og unnið sigur of an á sigur — sem glöggt má sjá á verkum hans — að hann hefir alla möguleika sem Jóhannes Kjarval: "Suðurnesja- Johannes Larsen: „Hrossagauk- menn" ur" Höskuldur Björnsson: ..I.itli fugl- ínn Jóhannes S. Kjarval: „Sirts" 1933 Eftir að hafa talið upp marga ágæta málara, heldur hann áfram... „Margir eru þeir fleiri sem ég hef fest hugann við á mínum mörgu ferðum gegnum sýningar- salina — en ég læt mér nægja að nefna tvo til, sem hafa dregið mig til sín einna sterkast, — enda þótt þeir séu hvor öðrum ólíkir. Annar er Harald Solberg, fæddur 1869. Málverk hans eru alveg útaf fyrir sig, og líkjast engu sem ég hefi séð á myndum, hann málar helgiblæ náttúrunnar með hrífandi róm- antískum einföldum litum. — Það er aðdáun mannssálarinnar fyrir hinni hátíðlegu alvöru og kyrrð náttúrunnar, sem hann hefir mál- að. Og hann hef ir áreiðanlega hitt naglann á höfuðið. — Maður verður betri við að horfa á myndir hans, hann vekur barnið upp í þeirri sál sem skilur hann — og dregur það mótþróalaust til sinn- ar upprunalegu móður, náttúr- unnar, úti í hinni djúpu hlustandi einveru. Maður man allt í einu eftir hátíðisdögum heima á Fróni, og sérstaklega nýársmorgni með léttu frosti í hálfbirtingunni þegar tunglið er að hverfa bak við heimafjallið. Hann Solberg er Jóhannes S. andlit" Kjarval: „Stúlku- Gunnlaugur Scheving: „Við eldunarstörf" listamaður getur átt til þess að skapa eitt verkið öðru sterkara og fegurra. Og það er þess vegna að maður trúir hinni svokölluðu yngri listastefnu — eftir að hafa séð Munch — svo einfaldan í sinni meistaralegu fjölbreytni (varia- tion). Og maður byrjar að trúa því, að framtíðin eigi í skauti sínu óunnin lönd, sem listin ein getur unnið, og að mögulegt sé að skapa jafn göfuga og góða list í framtíð- inni sem nútíðarfyrirmyndina, Hellas fornminjar (antiken) og þá seinni guðsbarnaanda, Rafaelo, Rembrandt og Murillo. En á öðru sviði í annarri frígerðri mynd, þar sem samlífið milli þjóðar og lista- manns er betur vakandi en nokkru sinni áður, þar þjóðirnar finna vakandi en ekki í draumóramóki, lífsþrótt sinn, margfalda hann í frjálsborinni sköpunarþrá, sem er listarinnar innsta eðli." . Hér er skýrlega að orði komist þótt málið virðist dálítið forn- eskjulegt en þetta er nú einu sinni skrifað af skútusjómanni ofan úr sveit. Ekki líkist þetta í neinu seinni tíma gjörningum Kjarvals á ritvellinum! En málið er, — kynnumst við ekki list og myndhugsun Kjarvals betur í gegnum þessi skrif. Eiga þessi orð ekki við einn listamann í viðbót? — Jóhannes Sveinsson Kjarval.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.