Morgunblaðið - 10.07.1983, Blaðsíða 15

Morgunblaðið - 10.07.1983, Blaðsíða 15
**gmtÞIafeffe 4 SIÐUR Fimmtudagur 10. julii 1783 Eldarnir í Úlfarsdal á Síöumannaafrétti: Hraunið æðir yfir sveitirnar Bæir og kirkjur brenna — Ár þorna — Ólyfjan rignir yfir byggðir Kirkjubiejarklaustri, 9. julii. Frá tíoindamanni Morgunblatains. ÞEIRRI landplágu og jarðeldum, sem lagst hefur yfir byggðir í vestaraparti Skaftafellssýslu, linnir ekki. Eldkastið hefur nú lagt 10 bæi af, aðrir tugir eru óbyggilegir, fólk og fénaður ferst og margir hrökklast í örvilnan í aðrar sveitir. Suða og dynkur heyrast í land- norður af Kaldbaknum, á hverju striki eitt hátt fja.ll liggur á af- réttinum, er kallast Blængur. Ógnarlegur mökkur hefur og upp- stigið, sem sést um landið hálft. Móða og mistur fyllir loftið, svo að ekki nýtur skyggnis í blíðviðri. Á bæjum í eldsveitunum sér lítið til í húsum af dagsbirtu vegna þessa. Rignt hefur sandi miklum og steinhárum, svipuðum selskömp- um að lengd og gildleika. Þessu fylgir fýla svo mikil, þegar regni slær yfir, að fólki liggur við öng- viti, einkum brjóstveikum. Hvílíkar ógnir hér ganga á og yfir á Síðunni og svo annarsstað- ar. Fyrst urðu menn varir við jarð- hræringar í byrjun sumars. Á hvítasunnudag, þann 8. fyrri mán- aðar, gaus svo dökkrauður eldur og reif upp jörðina, sem rist væri með hnífi, þar sem heitir Úlfars- dalur á Síðumannaafrétti. Sann- orðir menn sáu, að þeim virtist, 22 stórbál eður loga, standa réttlinis upp úr þeirri gjá. Sfðan rann hraunið rumlandi niður í sveitirn- ar og kvíslaðist þegar það með ógnarkrafti flæddi úr Skaftár- gljúfri í annarri viku eldhlaups- ins. Vatn var þá löngu farið að þverra í Skaftánni, að öllu leyti, nema byggðarvötnin sem í það renna. Pestarverkunin af eldinum útleikur þannig og deyðir hesta, sauðfé og kúpening: Hestarnir missa allt hold, skinnið fúnar á allri hryggjarlengjunni á sumum, tagl og fox rotnar og dettur af, ef hart er í það tekið. Hnútar renna í liðamót, sérdeilis um hófskegg. Innyfli morkna, bein visna aldeilis merglaus. Höfuð þrútnar fram úr lagi, máttleysi fer i kjálkana, svo þeir geta ei bitið gras né étið. Sauðfé er enn hörmulegar útleik- ið. Nautpeningur er og sömu plágu undirorpinn. Kvífé og geldfé tvístraðist strax hingað og þangað; héðan og úr Hverfinu hraktist það út í Meðal- land, Álftaver og Skaftártungu; sumt fór í vötn, sjó, eld, hraun, á eyðisanda og torfærur og drapst þar. Það ráfaði inn í bæi og varð þá margt ófrómum að bráð, fram- ar en frá er segjandi. Hversu mörg hundruð fjár hér hafa drepist, verður ei sagt, því nokkrir eru sem vissu ei hvað mikið þeir áttu af því, og þar með munu margir blygðast að segja til þess rétt fyrr og síðar, vegna tiundarinnar. Annars hefur náttúran öll brugðið lit og eðli. Smásilungur finnst dauður, sömuleiðis fuglar hópum saman, járn ryðgar, trjá- viður sviðnar og grasið visnar. Hvílíkur flótti er nú og á búandi fólki, sem eigrar í örvilnan fram og til baka, er oflangt frá að segja. Einn fer þar í hús, sem annar hef- ur yfirgefið, því allt er með reik- andi ráði. Mannfall hefur þó lítið orðið þótt menn hafi lifað stórar harmkvælingar. Líkami sumra hefur þrútnað upp, gómur og tannhold bólgnað og sundur- sprungið með kvalræðisverkjum og tannpínu. En eins og guð gaf öllum í líkamlegum efnum, svo gaf hann hverjum einum í þeim and- legu nógan iðrunar- og umvöndun- artíma, öllum þeim, er hann hafði ásett og fyrirhugað, að af þeirri pest burtkallast skyldu. Þeir sem úr þessu plássi dóu voru svo á sig komnir, að ei var stór mannsökn- uður af þeim, nema þá örfáum sem réttskynjandi menn hafa síð- an grundað, frátakast þá ungbörn, er enginn kunni segja að hverjum manni þau kynnu að verða. Hörmungin er hér slík, að eng- inn veit, hvort byggð verður hér óhætt. Sú stóra neyð, sem nú er á ferð og yfirhangandi kennir mönnum nú, að biðja guð með réttilegri andakt, um náð og hans miskunn. Sjá nánar um ótíðindi af eldhlaupinu á næstu 3 síðum Frá eldstöðvunum í IIlfarsdal. Þar hafa verið greind 22 stórbál eður logar, sem réttlínis staada upp úr gjánni. Messufall kunni eigi góðri lukku að stýra Kirkjubæjarklaustri, 9. julii. Fri tíoindamanni Morgunblaosins. SÁ FRÓMI síra Jón Steingríms- son gat þess við Morgunblaðsins tíðindamann í gær, að í vetur hafi orðið embættisfall á 9 dög- um í röð, þó bezta veður væri allar vikurnar. „Ég féll í djúpa þanka af þessu og ályktaði með sjálfum mér, hér mætti eitthvert yfirhangandi straff ókomið vera, þar svoddan dómur byrjaðist á guðs húsi, og tók að vanda mig sem bezt ég kunni," mæltist síra Jóni. Eina og þá síðustu laugar- dagsnótt í þeirri tölu, þegar síra Jón var í svefni, þótti honum sem tígurlegur maður kæmi og segði: „Allt er svo sem þú meinar, en það er af því þú kennir ekki fólk- inu rétt." Síra Jón sagði að hann angraðist af því orði og þóttist því spyrja að því, hvað hann ætti að kenna, en hinn tiginmannlegi hafi þá svarað: „Esaiæ 30. kap. Og haf það til sannindamerkis, þú skalt fá gott tækifæri til að embætta á morgun," hvað og skeði þó þá ólíklegt væri.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.