Morgunblaðið - 06.12.1987, Blaðsíða 23

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 6. DESEMBER 1987
23
Gordji (annar frá hægri) á leið út á Le Bourget-flugvöll: yfirheyrður til málamynda,
Vahid Gordji kampakátur við
heimkomuna til Teheran: faldi
sig í sendiráðinu.
Jean Paul Torri, ræðismaður Frakka í Tehran, fer til Karachi:
mætti fyrir byltingardóinstól.
gíslunum hefði venð sleppt gegn
loforðum um að Frakkar breyttu
stefnu sinni í Miðausturlöndum.
Stephenis er getið j nýrri bók um
samskipti Frakka og írana, Ógnun-
inni, eftir blaðamanninn Pierre
Pean, sem er höfundamafn fv.
leyniþjónustumanns og náins sam-
starfsmanns Charles Pasqua
innanríkisráðherra. Stepheni mun
vera dulnefni Jean-Charles Marchi-
anis fv. leyniþjónustustarfsmanns.
Washington Post segir að Marchi-
ani hafí verið útsendari Pasqua og
þeir hafi séð um samningana. Að-
eins sex samstarfsmenn Chiracs
forsætisráðherra og Pasqua munu
hafa vitað um tilraunimar til að
bjarga frönsku gíslunum.
Heimildir í Líbanon hermdu að
þótt Frakkar hefðu alltaf útilokað
„gíslaviðskipti" hefði lausnargjald
verið greitt fyrir Auque og Norm-
andin. Samkvæmt sömu heimildum
greiddu Vestur-Þjóðveijar fímm
milljónir dala fyrir verkfræðinginn
Alfred Schmidt og Suður-Kóreu-
menn eina milljón fyrir Do Chae-
Sung.
Normandin látinn laus (með honum eru franskur sendiráðsvörður
og sýrlenzkur hermaður): kvartaði ekki.
Gordji fyrir “sendiráðsstríðið“ (ásamt Ali Ahani, utanríkisráðherra
Irans, t.h.): „þjóðaróvinur númer eitt“ látinn laus.
í borginni, því að þeir vildu að
umheimurinn gæti haldið áfram að
fylgjast með ástandinu í Líbanon.
Nú hafa flestir vestrænir fjöl-
miðlar aðeins innlenda fréttaritara
í Líbanon og þeir fáu vestrænu
blaðamenn, sem þar eru, hætta sér
ekki út fyrir hinn kristna hluta
Bcirút. Fimm blaðamenn eru í hópi
24 útlendinga, sem enn er saknað
í Líbanon, og munu vera fangar
Sjíta, sem vilja breyta fréttaflutn-
ingi vestrænna fjölmiðla og hafa
stóraukið áhrif sín á undanfömum
þremur árum. Fram til þess tíma
voru mörg hundruð erlendir frétta-
menn í Líbanon.
Normandin og þrír samstarfs-
menn hans voru teknir í gíslingu
8. marz í fyrra þegar þeir höfðu
kvikmyndað útifund Hizbollah-
flokks strangtrúarmanna („Flokks
guðs“). Félögum Normandins var
sleppt einum af öðrum, síðast Aurel
Comea á aðfangadag jóla í fyrra.
„Þegar Aurel fór frá mér var ég
aleinn þar til tveir Bandaríkjamenn,
Joseph Cicippio og Edward Tracy,
komu til mín um miðjan febrúar,"
sagði Normandin eftir heimkom-
una. Hann veit ekki hvað varð af
þeim.
„Ég veit að gíslar segjast alltaf
hafa fengið góða meðferð, en það
var rétt í mínu tilfelli," sagði Norm-
andin. „Ég hef eiginlega ekkert út
á verðina að setja. Þeir höfðu verk
að vinna og þeim fórst það vel úr
hendi.“
Með Waite?
Auque var rænt 8. janúar á þessu
ári, þegar hann fylgdist með tilraun
Terry Waites til að fá vestræna
gísla lausa. Waite hvarf 12 dögum
síðar. „Auque var alltaf sannfærður
um að hann væri óhultur, þar til
röðin kom að honum sjálfum," sagði
félagi hans. Hvorki hann né Norm-
andin nutu verndar, ekki fremur
en fle'stir aðrir fréttamenn, og þeir
voru óvopnaðir við störf sín, þrátt
fyrir vaxandi hótanir í garð vest-
rænna manna. Báðum var rænt af
vopnuðum mönnum um hábjartan
dag á götu úti.
Heimkominn sagði Auque í sjón-
varpsviðtali að hann hefði heyrt í
mönnum, sem ræddust við á ensku,
þegar hann var í haldi. Þeir kunna
að hafa verið gíslar, þótt hann viti
það ekki. Hann sagði að rænin-
gjarnir hefðu aðallega verið Pa-
lestínumenn og það styður þá
skoðun sumra franskra sérfræðinga
að „Byltingarsinnuðu réttlætissam-
tökin", sem rændu honum, séu
skipuð liðhlaupum úr „Alþýðufylk-
ingunni til frelsunar Palesínu"
(PFLP).
Hann telur að sömu samtök hafí
rænt Waite. „Terry Waite var í
haldi hjá sömu mönnum og ég,“
sagði hann. „Auk þess tel ég að
Waite hafí verið í næsta herbergi
við mig í íbúðinni, þar sem ég var
í haldi.“ Hann kvaðst hafa séð
mann, sem líktist Waite, gegnum
skráargat á hurðinni. „Hann var
miklu grennri en þegar ég hafði séð
hann síðast, en hann kann að hafa
létzt mikið í fangavigtinni."
Auque kvaðst einnig hafa verið
tvo mánuði í sama herbergi og suð-
ur-kóreski stjórnarerindrekinn Do
Chae-Sung, sem var sleppt í októ-
ber. Með því að ræða við hann og
aðra gat hann tengt saman óljósar
fréttir af öðrum gíslum, aðallega
enskum og bandarískum, en einnig
frönskum. Hann hitti ekki Norm-
andin fyrr en þeim var troðið ofan
í farangursgeymslu bifreiðar í Vest-
ur-Beirút og ekið í átt til frelsisins.
„Stepheni“
Frönsk blöð, sem virðast í engum
vafa um að stjórn Chiracs hafi sa-
mið beint við mannræningjana,
segja að leynilegur erindreki, Alex-
andre Stepheni, sem er dulnefni,
hafí átt mikinn þátt í því að Auque
og Normandin var sleppt.„Bylting-
arsinnuðu réttlætissamtökin" köll-
uðu Stepheni sendimann frönsku
ríkisstjórnarinnar og sögðu að
Ghorbanifar enn
Washington Post skýrði síðan
frá því að Frakkar hefðu lofað að
greiða írönum 300,000 dollara af
keisaraláninu til að fá Auque og
Normandin lausa og koma aftur á
stjómmálasambandi. Blaðið sagði
að frönsk leyninefnd, sem hefði séð
um samningana, hefði notið aðstoð-
ar íranska milligöngumannsins
Manucher Ghorbanifar, sem kom
við sögu fyrstu tilrauna Bandaríkja-
manna til að fá bandaríska gísla
lausa með því að selja Irönum vopn.
Það fullyrti að Frakkar hefðu einn-
ig reynt að bjarga bandarísku
gíslunum Cicippio og Tracy, sem
voru um tíma í haldi með Norm-
andin.
Brezka blaðið Independent stað-
hæfði að Frakkar og Iranar hefðu
komizt að leynilegu samkomulagi
um miðjan nóvember um gísla, sem
skyldu látnir lausir. Blaðið sagði
að Frakkar hefðu einnig samþykkt
að útvega Irönum varahluti í
frönsksmíðuð hergögn, sem þeir
nota í stríðinu við íraka. Samkvæmt
þessum fréttum hafa Frakkar þegar
sent írönum varahluti í hraðskreiða
eldflaugabáta, sem þeir geta notað
á Persaflóa, um Portúgal. Sagt er
að samkomulagið geri ráð fyrir að
óháðar stofnanir og samtök í
Frakklandi annist flutninga á mat-
vælum og lyfjum til Suður-Beirút.
Frakkar báru strax til baka þá
frétt blaðsins L’Orient Le Jour í
Beirút að þeir hefðu samþykkt að
sleppa líbanska hryðjuverkamann-
inum Anis Naccache og kalla heim
flota sinn frá Persaflóa til að fá
Normandin og Auque leysta úr
haldi. Naccache afplánar lífstíðar-
dóm í Frákklandi fyrir að stjórna
tilraun fímm manna til að myrða
Shapour Bakhtiar, fv. forsætisráð-
herra írans, skammt frá París 1980.
Jour sagði að ef gengið yrpi að
skilyrðunum mundi „Heilagt stríð"
einnig sleppa síðustu frönsku
gíslunum í Líbanon, einum vestur-
þýzkum, Robert Cordes, og einum
ónafngreindum, bandarískum gísl
innan eins mánaðar.
Fjaðrafok
Mál Normandins og Auquets
komu af stað miklum blaðaskrifum
og deilum í Frakklandi. „Frelsun
þeirra virðist stafa af breyttum
baráttuaðferðum,“ sagði Le Fig-
aro.„Stjómin einskorðar sig ekki
lengur við samvinnu við ríkisstjóm-
ir og stendur einnig í sambandi við
hópa hryðjuverkamanna." Sósía-
listablaðið Le Matin sagði: „Þótt
þess aðferð beri smám saman
árangur vofir sú hætta yfír að
hærra gjalds verði krafizt fyrir þá
þijá gísla, sem eftir eru.“
Lausn „sendiráðastríðsins" vakti
ekki síður deilur. Nokkrir stjóm-
málamenn töldu það afskræmingu
á franskri réttvísi að Gordji var
sleppt. „Iranar hafa sýnt að það
borgar sig að stunda ríkishryðju-
verk," sagði Jean- Marie Le Pen,
leiðtogi Þjóðfylkingar hægriöfga-
manna. Mitterrand forset ítrekaði
stuðning Frakka við íraka og sagði:
„Utanríkisstefna má ekki vera á
valdi manna, sem beita þrýstingi
eða fjárkúgun.“ Lionel Jospin, leið-
togi sósíalistaflokksins, spurði
hvers vegna Frakkar hefðu haft
fyrir því að yfirheyra Gordji, ef lög-
reglan hefði ekki getað ákært hann.
„Hafí málsskjöl hans aftur á móti
verið full af ákæruatriðum, af
hveiju fékk hann þá að fara?“
spurði hann.
Reiðastir em Bretar, sem kröfð-
ust strax viðræðna um mál Gordjis
og brezkra og annárra erlendra
gísla í Líbanon og tilkynntu að frú
Thatcher mundi krefja Chirac
sagna í Kaupmannahöfn. Bretar
bentu á að tilslakanir við hryðju-
verkamenn ýttu aðeins undir gísla-
tökur og ykju þrýsting á ríkisstjóm-
ir annarra landa, sem ættu í
vandræðum vegna gísla í Líbanon.
Brezk blöð vönduðu Frökkum ekki
kveðjumar og sökuðu þá um svik.
Opinberlega var látið að því liggja
að Frakkar hefðu brotið gegn sam-
þykkt Evrópuráðisins frá í fyrra um
að ekki skuli semja við hryðjuverka-
menn.
Frönsk blöð vísuðu ásökunum
Breta á bug og veittust að þeim
fyrir að efast um stuðning Frakka
við baráttuna gegn hryðjuverkum.,
Les Echos kvað frú Thatcher „flár-
áða“ og spurði hvers vegna hún
hefði leyft írönum að reka vopna-
kaupaskrifstofu í London til 10.
október sl. Le Figaro benti á að
Bretar hefðu rekið írana, sem var
sakaður um búðarhnupl en ekki
leiddur fyrir rétt, þegar brezkur
stjómarerindreki var rekinn frá
Teheran.
Pasqua innanríkisráðherra hefur
lagt áherzlu á að Frakkar hafi ekki
greitt lausnargjald, selt írönum
vopn eða samið beint við mannræn-
ingjana. . Samstarfsmenn Chiracs
ítreka að áhrif írana hafí átt dijúg-
an þátt í því að Normandin og
Auque var sleppt, að áhrif þeirra
eigi að geta leitt til þess að síðustu
frönsku gíslarnir verði látnir lausir
og að þá muni sambúðin við þá
verða eðlileg á ný. Um leið spá
þeir nýjum viðræðum um endur-
greiðslu á láninu frá Iranskeisara,
sem þeir neita að kalla lausnar-
gjald. Hvað sem því líður er talið
líklegt að Chirac hafi viljað treysta
stöðu sína fyrir forsetakosningam-
ar í vor með frelsun gíslanna og
eftir á að koma í ljós hvort honum
tekst það.
GH