Morgunblaðið - 06.12.1987, Blaðsíða 44

44
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 6. DESEMBER 1987
-í
Mississippi John Hurt
Mississippi John Hurt tekur upp fyrir Þiugbókasafn Banda-
ríkjanna 1963.
Blús
Árni Matthíasson
Mississippi sveitablúsinn var
oftast sprottinn af óánægju,
kominn frá tónlistarmönnum
sem höfðu orðið undir á einn
eða annan hátt, hvort sem það
var í ástarmálum eða öðru.
Ekki var þó málum alltaf svo
háttað og eitt besta dæmið um
það er Mississippi John Hurt,
en hans tónlist stóð nær þjóð-
lagatónlist en blúsinn almennt.
John Hurt fæddist í Teoc í Miss-
issippi í júlí 1893. Hann ólst upp
í smábænum Avalon og bjó þar
allt sitt líf. Hann var korninn af
fátæku bóndafólki og var sjálfur
bóndi nær alla æfi. Hann söng í
kirkju eins og flestir aðrir og
kenndi sjálfum sér á gítar. Um
tvítugt var hann orðinn lipur
gítarleikari og farinn að semja
eigin lög auk þess sem hann lék
þjóðlög svartra íbúa Mississippi.
Hann lék ekki trúartónlist eða
hreinan blús, heldur frekar lög
sem leikin voru og sungin án þess
að nokkur von um fjárhagslegan
ábata lægi að baki eða ætlunin
væri nokkur önnur en að drepa
tímann í smá stund og skemmta
sér og öðrum. Það speglast í
söngstíl hans sem er líkari rauli
en þeim raddstyrk sem þarf til
að láta röddina berast yfir
drykkjulæti og skraf á útiskemmt-
un og það speglast líka í gítar-
leiknum sem er fjölbreyttari og
flóknari en hjá blússöngvurunum,
enda var hann ekki eins bundinn
af því að þurfa að halda dans-
takti eða. vera með skýrt af-
mörkuð kaflaskipti.
1928 'var upptökustjóri OKeh
plötufyrirtækisins á ferð í Carrol
sýslu sem Avalon er í til að taka
upp lög með fiðluleikaranum
Willie Narmour og gítarleikaran-
um Shell Smith. Hann spurði þá
hvort þeir gætu sagt sér af ein-
hveijum öðrum tónlistarmanni og
þeir vísuðu honum á Mississippi
John Hurt, nágranna sinn. Hann
lék eitt lag fyrir þá og það var
nóg, þeir báðu hann að koma til
Memphis og taka upp. Þangað fór
hann og tók upp átta lög, en að-
eins tvö þeirra voru gefin út. Þau
seldust þó nógu vel til þess að
OKeh vildi meira og Hurt fór aft-
ur af stað og nú til New York.
Þar tók hann upp fimm lög tii
viðbótar en kreppan batt enda á
frekari tónlistarframa og Hurt
eyddi næstu 35 árum í heimabæ
sínum Avalon.
Uppúr 1960 var mikil blús-
vakning í Bandaríkjunum. Þá varð
einum blúsáhugamanninum hugs-
að til þess að John Hurt hafði
sungið blús sem hann kallaði
Avalon Blues og þar hafði hann
sungið: Avalon er heimaborg mín
/ alltaf efst í huga mér. Hann fór
til Avalon og fyrsti maðurinn sem
hann hitti þar gat vísað honum á
John Hurt. Hann fór þegar að
taka upp fyrir Piedmont plötufyr-
irtækið og síðan fyrir bókasafn
bandaríska þingsins, Library of
Congress. Upp frá því tók hann
upp margar plötur og var óhemju
vinsæll á meðal blús- og þjóð-
lagaáhugamanna. Mississippi
John Hurt lést í Mississippi 1963.
Fyrstu lögin sem John Hurt tók
upp hafa verið gefin út oftar en
einu sinni, en besta útgáfan og
útgáfa sem flestir þurfa að eiga
hvort sem þeir hafa gaman af
blús eða ekki, er Yazoo platan
Mississippi John Hurt—1928
Sessions. Þar á eru öll lögin sem
hann tók upp fyrir OKeh og hljóm-
urinn á plötunni er ótrúlega góður
miðað við að öll lögin eru tekin
af gömlum 78 snúninga plötum
sem eru orðnar sextíu ára gaml-
ar. Fyrsta lagið, Got the Blues
Can’t Be Satisfied, grípur mann
föstum tökum og önnur lög eru
ekki síðri. Það er allt svo áreynslu-
laust hljá John Hurt að það er
áreynslulaust að hlusta á hann.
Meira að segja lagið um óþokkann
og morðingjann Stack O’Lee er
uppfullt af meðaumkun með
Stack og sú hugsun býr að baki
að kannski hafí hann ekki verið
svo slæmur hið innra með sér. í
Avalon Blues fínnst manni sem
maður sé kominn aftur til 1928,
til Avalon þar sem innan við
hundrað manns bjuggu og lífið
var á hálfgerðu steinaldarstigi
vegna fátæktar og kynþáttafor-
dóma. Það er þó engin biturð til
í tónlistinni, en hún er full af hlýju.
Þau lög sem John Hurt tók upp
fyrir Library of Congress hafa
verið gefin út af breska fyrirtæk-
inu Flyright. Þar á er að fínna
endurgerð hans á mörgum af þeim
Iögum sem eru á Yazoo plötunni
og þar má vel heyra að honum
hefur ekkert farið aftur í tónlist-
inni þó hann sé orðinn sjötugur.
Kannski varð það að hann var
aldrei að leita eftir frægð og
frama til þess að honum tókst að
halda tónlistinni lifandi allan
þennan tíma. Plötumar tvær em
ekki síður nauðsynleg eign en
platan með upptökunum frá 1928
og þá sérstaklega vegna þeirra
laga sem hann leikur þar og ekki
eru á Yazoo plötunni. Það er einn-
ig gaman að bera saman óhemju
snjallan gítarleikinn í 1928 útgáf-
unni á laginu Candy Man og í
' 1963 útgáfunni. Gítarleikurinn er
enn snjallur en nú er meiri fágun
eða yfirvegun komin til sögunnar.
Það er jafn víst að þegar menn
hafa kynnt sér þessar plötur með
John Hurt þá ágimist þeir allt sem
hann gaf út og því má bæta við
hér að allar hans plötur eru þess
virði að hlusta á. Meira að segja
síðustu upptökur hans, þar sem
heyra má að hann er kominn að
fótum fram, em skemmtilegar og
hlýjan kemst alltaf til skila.
{?\ I ú í desember býður Hótel Saga
V fjölbreytta heita og kalda rétti á
hlaðborði í Skrúði, nýjum, glæsilegum
garðskála, innaf anddyri.
Jólahlaðborðið í Skrúði stendur alla daga frá
kl. 11:30 til 14:30 og 18:00 til 22:00.
Jólatilboð Hótel Sögu:
Hótelgestir fá frítt jólahlaðborð.
Hótelgestir fá 10% afslátt í heilsurœkt
hótelsins.
Hótelgestum býðstfrír akstur í Kringluna og
niður Laugaveginn þrisvar á dag.
4