Morgunblaðið - 06.12.1987, Blaðsíða 41

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 6. DESEMBER 1987
Morgunblaðið/Eyjólfur M. Guðmundsson
Stefán Bergmann líffræðingur og varaformaður NVSV fræðir um fjörulíf í Vogavík á Suðurnesjum.
nokkrar götur og enduðum jafnvel
inn á kaffihúsi og spjölluðum sam-
an. I þessar ferðir fengum við fróða
menn um náttúrufræði og sögu til
að ganga með okkur og segja frá.“
I fyrravetur skoðuðuð þið Reykjavík
og nágrenni, en í ár?
„Já, við byijuðum á umhverfis-
gönguferðum í nágrannasveitarfé-
lögunum. Við vildum benda á
skemmtileg útvistarsvæði og mögu-
leikana á því að leggja göngustíga
á milli þeirra. Við fengum oft á
fund með okkur sveitarstjómar-
menn til að ræða um fyrirhugaða
ferð og þær leiðir sem við færum
og rölta með okkur.
í sumar héldum við þessum um-
hverfisgönguferðum áfram og 21.
júní stóðum við fyrir Sólstöðu-
göngunni sem hófst á miðnætti.
Um nóttina gengum við um Sel-
tjarnarnesið. Arla morguns sigldum
við upp á Kjalames með viðkomu
í Viðey og gengum um Kjalames-
hrepp um morguninn. Yfir daginn
gengum við ofan byggða suður í
Bessastaðahrepp og lukum þar
göngunni kl. 12 um kvöldið með
fjömbáli. Milli sex og átta hundmð
manns gengu einhvem hluta leiðar-
innar með okkur og við gátum vakið
athygli á ýmsum málum.
í haust tókum við upp svokallað-
ar vettvangsferðir en það em
stuttar heimsóknir á ýmsa staði sem
snerta náttúruvemdar- og umhverf-
ismál. Þar er tekið fyrir ákveðið
efni undir leiðsögn fróðra manna
og síðan spjallað um það. Fólk
mættir á staðinn, félagið sér ekki
um ferðir þangað. Vettvangsferð-
imar standa yfir í einn til einn og
hálfan tíma.“
Var tilgangurinn kannski í og með
að „forða slysum“, t.d. koma í veg
fyrir að sveitarstjórnarmenn sam-
þykktu e.t.v. hraðbraut þar sem þið
viljið fá göngustíg?
„Það má segja það. Við viljum
vekja athygli á ákveðnum málum
og í þessum ferðum höfum við átt
mjög gagnlegar og skemmtilegar
umræður við sveitarstjórnarmenn
og þá sem sjá um skipulagsmálin.
Við viljum forðast að flytja einhvern
reiðilestur og láta skynsemina ráða,
fræðslan dugar betur.“
En þessar síðustu ferðir í haust?
Voru þær ekki um Suðurnesin? ■
„Fyrsta ferðin var eingöngu nátt-
úruskoðunarferð, sú næsta ein-
göngu söguferð og í þriðja skiptið
15. nóvember vom farnar sjö vett-
vangsferðir sem vom innifaldar í
einni dagsferð og var þá fjallað um
ýmis náttúmverndar- og umhverfis-
mál á Suðumesjum. T.d. fómm við
fýrst suður í Vogavík og skoðuðum
merkar mannvistarleyfar sem em
undir Stapanum og lífríkið í fjör-
unni. Við viljum að þetta svæði
verði friðað; því að það er mjög
merkilegt, t.d. tilvalið fyrir skólana
að nýta það til kennslu. í þessari
ferð ræddum við líka um fiskeld-
isstöðvar og hugsanlega mengun
frá þeim. Jarðrask við byggingu
þeirra og lagningu vatnsleiðslna og
jarðstrengjá að þeim. í umræðunni
um þessi mál tóku þátt sveitar-
stjórnarmenn og framkvæmdastjóri
Vogalax.
Sem sagt, fyrstu tvö skiptin vom
til fræðslu en það þriðja var um
málstaðinn."
Örva til athafna
Hvernig veljið þið næstu verkefni?
„Á stjómarfundunum veljum við
flest verkefnin. Það sem við gemm
svo er að vekja athygli á málunum,
koma af stað umræðum um þau og
í þriðja lagi, örva fólk til athafna.
En við höfum líka þá reglu að um
leið og málið er komið í gang og
aðrir em farnir að sinna því, þá
bökkum við út og tökum næsta
mál fyrir, það er af nógu að taka.“
Hvað er framundan, hvað hafið þið
á ptjónunum?
„Mörg em málin, vandi er að
velja. Mikið er rætt um lífríki Tjarn-
arinnar. En hvað er þetta lífríki?
Okkur langar til að fara ferð og
fræða almenning um það. Þá er á
döfinni skoðunarferð um Kópavogs-
land vegna fjögurra ára afmælis
Náttúmfræðistofu Kópavogs en þar
er verið að setja upp mjög skemmti-
lega sýningu um lífríki Kársness.
Svo höldum við áfram og kynnum
Fossvogsdalinn, Fossvoginn og
Öskjuhlíðina. Þetta er einstakt úti-
vistarsvæði fyrir höfuðborgarbúa
Ál
og gesti þeirra. Þessa möguleika
má ekki eyðileggja.
Við ætlum líka að hafa ferðaröð
um Innnesin þ.e. Hafnarfjörð,
Garðabæ, Bessastaðahrepp, Kópa-
vog og Seltjarnames og einnig
Mosfellsbæ, Kjalameshrepp og
Kjósarhrepp. Þær ferðir verða með
sama sniði og ferðimar sem við
fómm síðast á Suðumesin. v
Við viljum einnig ná til unga
fólksins og því hefur sú hugmynd
komið fram, að fá skólakrakkana í
efri bekkjum gmnnskóla, til að setja
upp sýningu um náttúrfar og mann-
vist í sinni heimabyggð og hún yrði
svo opin yfir surharið og margt
fleira er á döfinni."
Nú hafa sumir kvartað undan því
að ferðirnar ykkar séu auglýstar
og kynntar með ansi stuttum fyrir-
vara?
„Já, því miður, en það getur ver-
ið erfítt við það að eiga; því öKl
leiðsögn er byggð á náttúmfræð-
ingum og öðmm sérfróðum
mönnum sem vinna að þessu í sjálf-
boðavinnu og þótt þeir séu allir af
vilja gerðir til að aðstoða okkur,
þá eiga þeir erfítt með að binda sig
nokkra daga fram í tímann. Þess
vegna er fyrirvari svona stuttur.
Við verðum að láta nægja að senda
fjölmiðlum eins ýtarlega fréttatil-
kynningu og ferðalýsingu og tök
em á.“
Þið hafíð nú starfað með „óhefð-
bundnu sniði“ í fimm ár, hvað telur
þú vera ykkar aðalstyrk í dag?
„Við höfum safnað á undanföm-
um ámm heilmikilli þekkingu og
fróðleik úm land og náttúm hér
suðvestanlands og það sem er
kannski enn mikilvægara er að ef
okkur vantar upplýsingar, þá vitum
við hvem á að spyija. Leiðsögu-
menn í okkar ferðum em orðnir
Qölmargir. Það er mjög stór hópur
sem við getum leitað til og menn
taka okkur alltaf mjög vel. Og
síðast en ekki síst, við getum rætt
náttúmverndar- og umhverfismál
við flesta og þeir hlusta á hvað við
höfum til málanna að leggja."
Asgeib iakobs s o n
". 'V
T '
ILirXAit
u.umut
JAHLIXX
EWmnSSAGA
IHHlUIIASOXUt
S K tl G G~S J Á
HAFNARFJARÐARJARLTNN
Einars saga Þorgilssonar
Ásgeir Jakobsson
Bókin er ævisaga Einars Þor-
gilssonar im leið og hún er
100 ára útgerðarsaga hans og
fyrirtækis hans. Einar hóf út-
gerð sína 1886 og var því út-
gerðin aldargömul á síðasta
ári og er elzta starfandi út-
gerðarfyrirtæki landsins. Þá er
og verzlun Eihars Þorgilssonar
einnig elzta starfandi verzlun
landsins, stofnuð 1901. Einar
Þorgilsson var einn af
„feðrum Hafnaríjarðar," bæði
sem atvinnurekandi og bæjar-
fulltrúi og alþingismaður. Þá
er þessi bók jafnframt almenn
sjávarútvegssaga í 100 ár og
um það saltfisklíf, sem þjóðin
lifði á sama tíma.
FANGINN OG DÓMARINN
Þáttur af Sigurði skurdi
og Skúla sýslumanni
Ásgeir Jakobsson
Svonefnd Skurðsmál hófust
með því, að 22. des. 1891
fannst lík manns á skafli á
Klofningsdal í Önundarfirði.
Mönnum þótti ekki einleikið
um dauða mannsins og féll
grunur á Sigurð Jóhannsson,
sem kallaður var skurdur, en
hann hafði verið á ferð með
þeim látna daginn áður á
Klofningsheiði. Skúla sýslu-
manni fórst rannsókn málsins
með þeim hætti, að af hlauzt
5 ára rimma, svo nefnd Skúla-
mál, og Sigurður skurður, sak-
laus, hefur verið talinn morð-
ingi í nær 100 ár. Skurðsmál
hafa aldrei verið rannsökuð
sérstaklega eftir frumgögnum
og aðstæðum á vettvangi fyrr
en hér.
BÆR í BYRJUN ALDAR
HAFNARFJÖRÐUR
Magnús Jónsson
Bær í byrjun aldar — Hafnar-
fjördur, sem Magnús Jónsson
minjavörður tók saman, er
yfirlit yfir íbúa og hús í Hafn-
arfirði árið 1902. Getið er hvar
húsin voru staðsett í bænum,
hvort þau standa enn o.s.frv.
Síðan er getið íbúanna. Og þar
er gífurlega mikill fróðleikur
samankominn. Ljósmyndir
eru af fjölda fólks í bókinni.
Allur aðaltexti bókarinnar er
handskrifaður af Magnúsi, en
aftast í bókinni er nafnaskrá
yfir þá sem í bókinni eru
nefndir, alls 1355 nöfn.
MEÐ MÖRGU FÓLKI
Auðunn Bragi Sveinsson
Auðunn Bragi Sveinsson, fyrr-
verandi kennari og skólastjóri,
hefur ritað margt sem birst
hefur í blöðum og tímaritum í
gegnum árin í ljóðum og
lausu máli, og einnig hefur
hann ritstýrt nokkrum bók-
um. Bók sú sem hér birtist
íjallar fyrst og fremst um fólk
við ólík skilyrði og í mismun-
andi umhverfi, — frá afdal til
Austurstrætis, ef svo má að
orði komast. Meö mörgu fólki
er heitið, sem höfundur hefur
valið þessu greinasafni sínu.
Mun það vera réttnefni.
ÖSPIN OG ÝLUSTRÁIÐ
Haraldur Magnússon
Haraldur Magnússon fæddist
á Árskógsströnd við Eyjafjörð
1931. Hann ólst upp í Eyja-
firði og Skagafirði fram að
tvítugsaldri. Nú býr hann í
Hafnarfirði. Þetta smásagna-
safn er fyrsta bók Haraldar, en
þessar sögur og fleiri til hefur
hann skrifað í frístundum sín-
um undanfarin ár. Sögurnar
eru að ýmsu.leyti óvenjulegar
og flestar fela þær í sér boð-
skap. Þetta eru myndrænar og
hugmyndaauðugar sögur, sem
höfða til allra aldurshópa.
SK VGGSJÁ - BÓKABÚÐ OIIVERS STEINS SE
PRISMA