Morgunblaðið - 18.11.1989, Blaðsíða 23

Morgunblaðið - 18.11.1989, Blaðsíða 23
MORGUNBLAÐIÐ.LAUGARDAGUR 18. NOVEMBER 1989 23 artún iðju. Nú viðurkenna andstæðingar hennar réttmæti stefnu Sjálfstæðis- flokksins. Þeir sem gagnrýnt hafa orkuverð til ÍSAL eru nú að ræða um allt að 40% byrjunarafslátt frá því til þess að laða útlendinga að og telja sig samt græða. Gorbastjov leiðir undanhaldið í Sovét með stolti. í Alþýðubandalag- inu fer undanhaldið hins vegar fram í algjörri ringulreið. Falsað upprunaskírteini í forystugrein Þjóðviljans (sem enn kallar sig „málgagn sósíalisma") sl. fimmtudag var meðal annars kom- íst svo að orði: „Atburðir síðustu mánaða, vikna og daga (í Austur- Evrópu og Sovétríkjunum) hafa á sinn hátt aukið athyglina á Alþýðu- bandalaginu. Eðlilegt er að fólk sé forvitið um afstöðu Alþýðubanda- iagsins. Hvernig meta menn þar 21 árs sögu hreyfingarinnar, hver er og verðúr stefna þess, hver eru við- brögðin við breytingum í alþjóðamál- um og Evrópu sérstaklega?" Hér er skrifað í sovéskum stíl. „Hreyfingin" sem um er talað er sannarlega ekki 21 árs, þótt Al- þýðubandalagið sem formlegur stjórnmálaflokkur sé það. Alþýðu- bandalagið var stofnað sem kosn- ingabandalag árið 1956 og gert að flokki árið 1968. Þá var Sósíalista- flokkurinn, sem fylgdi Moskyulín- unni og var stofnaður 1938 upp úr Kommúnistaflokki íslands, lagður niður og sameinaður Alþýðubanda- laginu. Saga „hreyfingarinnar" hér á landi er því tæplega 60 ár. Söguskýring Þjóðviljans er engin tilviljun og lítur út eins og falsað upprunaskírteini. Þar á bæ hafa menn á síðari árum skipulega reynt að fela uppruna Alþýðubandalagsins. Ástæðan fyrir því að atburðirnir austantjalds vekja upp spurningar um Alþýðubandalagið er tvíþætt. Annars vegar stafar það af hinum beinu og óbeihu tengslum alþýðu- bandalagsmanna við valdastéttina í ríkjum kommúnista. Það er ekki langt síðan um þau var skrifað sem „fyrirmyndarríki" í Þjóðviljann. Hins vegar er það vegna þess að Alþýðu- bandalagið hefur aldrei gert upp við fortíð sína og byggir stefnuskrá sína enn á sósíalisma og marxisma. Flokkur án hlutverks í setningarræðu á Landsfundi Sjálfstæðisflokksins árið 1987 vék ég m.a. að stöðu Alþýðubandalagsins í íslenskum stjórnmálum. Ég sagði þá: „Um langan tíma hefur mest málefnalegt djúp verið staðfest á milli sjálfstæðismanna og sósíalista í Alþýðubandalaginu. Sá flokkur hef- ur því um langan tíma og með ýms- um nöfnum verið höfuðandstæðingur Sjálfstæðisflokksins. Nú er hins veg- ar svo komið að engu er líkara en Alþýðubandalagið lifi í veröld stjórn- málalegs tilgangsleysis. Gömlu kreppuárakenningarnar um stétt- astríð eiga engan hljómgrunn leng- ur. Launafólkið í landinu hefur fund- ið aðrar mikilvirkari og betri leiðir til þess að bæta lífskjörin." Og ég bætti við: „Alþýðubandalag- ið hefur í áratugi verið einarður málsvari minnihlutaskoðana í sjálf- stæðis-, utanríkis- og öryggismálum þjóðarinnar. Nú hefur sú stefna sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur mótað og ísland hefur fylgt í þessum efnum svo til allt lýðveldistímabilið náð slíkri fótfestu að jafnvel Alþýðubandalagið gerir þessi mál ekki að höfuðágrein- ingsefni lengur. Þar fer því flokkur án hlutverks. Slíkur flokkur verð- skuldar ekki að vera höfuðandstæð- ingur sjálfstæðismanna." Þessi ummæli fóru mjög fyrir brjóstið á alþýðubandalagsmönnum. Vafalaust var það vegna þess að í hjarta sínu vissu þeir að þetta var rétt. Og sjálfur söguritari flokksins staðfesti það síðar sama ár í bókinni Alþýðubandalagið/Átakasaga að flokkurinn ætti við „tilvistarkreppu" að stríða eins og hann orðaði það. Það greip þess vegna um sig mik- 111 fögnuður í Alþýðubandalaginu þegar flokknum bauðst óvænt aðild að ríkisstjórn í fyrrahaust. Ólafur Ragnar Grímsson lét þá — og oft síðar — svo ummælt að með stjórnar- þátttöku Alþýðubandalagsins hefðu orð mín um tilgangsleysi flokksins verið afsönnuð. Þetta er mikill mis- skilningur. Þátttaka Alþýðubanda- lagsins í núverandi ríkisstjórn vinstri flokka — og forysta á ýmsum sviðum á þeim vettvangi — breytir engu um tilgang og eðli Alþýðubandalagsins. Þar fer jafnt sem áður flokkur án hlutverks, flokkur án markmiðs, flokkur sem hefur ekki haft hug- rekki til að horfast í augu við sögu sína. Átökin í Alþýðubandalaginu um þessar mundir eru ljós vottur um þetta. Satt að segja er afar ólíklegt að flokkurinn komi frá landsfundi með heilsteypta og sjálfri sér sam- kvæma stefnu. Líklegra að niður- staðan verði einhver bræðingur og tilvistarkreppa Alþýðubandalagsins haldi áfram. Hafi alþýðubandalags- menn aftur á móti hugrekki til að horfast í augu við verkefni nútímans og framtíðarinnar og viðurkenna mistök fortíðarinnar getum við and- stæðingar þess ekki annað en fagnað slíkum sinnaskiptum. í raun skiptir landsfundur Al- þýðubandalagsins litlu máli. Sósíal- isminn er fallinn jafnt í veislusölum ríkisstjórnarinnar í Borgartúni sem í Berlín. HSfundur er formaður Sjálfstæðisflokksins. akaup Halldór Blöndal virðisaukaskatturinn taki gildi um áramót. Bent er á, að nauðsynlegt sé, að einstök löggjafar- og reglu- gerðaratriði liggi fyrir með a.m.k. tveggja.til þriggja mánaða fyrirvara, þegar ráðist er í svo flókna skattkerf- isbreytingu. Það sé grundvallaratriði Svavar Gestsson á Landsfimdi Alþýðubandalagsins í gærkvöldi: Flokkurinn stendur vissulega frammi fyrir miklum vanda Flestar tillögur flokksforustunnar harðlega gagnrýndar á fundinum STEINGRÍMUR J. Sigfússon samgönguráðherra mun að öllum líkind- um gefa kost á sér til embættis varaformanns Alþýðubandalagsins á landsfundi flokksins sem nú stendur yfir. Svanfríður Jónasdóttir, siig- andi varaformaður flokksins sem nýtur stuðnings Ólafs Ragnars Grímssonar fiokksformanns, gefiir kost á sér.til endurkjörs og verður því væntanlega kosið mUli þeirra tveggja í dag. Ekki hefur komið fram mótframboð gegn Ólafi Ragnari Grímssyni formanni fiokksins. í skattalegu siðgæði, að heimili og fyrirtæki viti með fyrirvara, hvar þau standi að þessu leyti og geti hagað sér samkvæmt því, Rök af þessu tagi eru léttvæg á borði ríkisstjórnar- innar. Á hinn bóginn liggur fyrir, að ekki er samkomulag um það milli stjórnarflokkanna, hvort skattþrepin skuli vera eitt eða tvö. AlþýðufÍokk- urinn er við sama heygarðshornið og fyrir ári og heldur sig fast við matarskattinn og að skattþrepið verði aðeins eitt. Sömuleiðis Olafur Ragnar Grímsson. Hann hefur látið undirbúning skattkerfisbreytingar- innar miðast við það. Einstaka fram- sóknarþingmaður talar enn um tvö skattþrep. Ég veit ekki hvort þeir hafa nokkuð að segja frekar en flokksstjórn Alþýðuflokksins. Við blasir á næsta ári, að virðis- aukaskatturinn verður notaður til þess að þyngja enn skattbyrðina. Atvinnuleysi mun vaxa og kaup- máttur minhka. Ríkisstjórn fjögurra eða fimm flokka. hefur enga burði til þess að snúa þessari þróun viö, þannig að þjóðartekjur vaxi og hag- vöxtur verði ekki minni en í nálægum löndum. Allra síst sú ríkisstjórn, sem nú situr og hefur fyrir löngu gleymt því að hún hefur markmið, ef hún hefur þá nokkurn tíma haft þau. Höfundur erþingmaður Sjálfstæðisflokks fyrír Norðurlandskjördæmi eystra. tum 19111 ; I .Á íoííoiU Mjög harðar deilur hafa verið á landsfundi Alþýðuflokksins það sem áf er. Stefnumið forustu flokksins, eins og þau birtast í drögum að stíórnmálaályktun, drögum að nýrri stefnuskrá Alþýðubandalagsins og umræðugrundvelli í efnahags- og atvinnumálum, hafa verið harðlega gagnrýnd af mörgum, þar á meðal ráðherrunum Steingrími J. Sigfús- syni og Svavari Gestssyni og nokkr- um þingmönnum. I almennum stjórnmálaumræð- um, sem hófust á fimmtudagskvöld var Steingrímur Sigfússon annar á mælendaskrá. Hann gagnrýndi þar stefnuskrárdrögin sem hann sagðist ekki hafa séð fyrr en rétt fyrir landsfund og einnig gagnrýndi hann formann flokksins fyrir að halda blaðamannafund fyrir landsfundinn þar sem hann hefði tilkynnt hvaða niðurstaða yrði á landsfundinum. Svavar Gestsson var enn hvass- yrtari í garð flokksforustunnar í lok stjórnmálaumræðnanna í gær- kvöldi. Hann sagði þá að fjöldi flokksmanna og stuðningsmanna Alþýðubandalagsins um allt land horfðu á stofnun félagsins Birting,. nálgun Alþýðubandalagsins við Al- þýðuflokkinn, og tillögur flokks- forustunnar í stóriðjumálum, Efna- hagsbandalagsmálum, kjaramálum, utanríkismálum, byggðamálum og landbúnaðarmálum og segðu: Þetta er allt á sömu bókina lært. Það er verið að færa flokkinn til á hinu íslenska landakorti. Svavar sagði það vel geta komið til greina að flokkurinn endurmæti stöðu sína í þessum málum. En þá yrði það að gerast þannig að flokk- urinn hefði allur verið með í þeirri umræðu sem staðið hefði í langan tíma. Og niðurstaða þeirrar um- ræðu gæti aldrei birst með þeim hætti að menn fengju lítið kver inn um bréfalúguna rétt fyrir lands- fund, þar sem stæði: Drög að stefnuskrá Alþýðubandalagsins. „Þannig gerast hlutirnir ekki í sósíalískum stjórnmálaflokki, hjá fólki sem ber virðingu fyrir sjálfum sér og hugsjónum sínum og sinna félaga. Við göngum ekki þvert yfir annað, við troðum ekki hvert á sjón- armiðum annars, við berum okkur saman og prófum á hverju öðru rök og gagnrök," sagði Svavar. Svavar sagði síðan að flokkurinn hefði byggt alla sína stefnu á þjóð- legum sjálfstæðisforsendum. Það væri hroðalegt að upplifa það að menn skyldu gleyma þessu megin- hlutverki Alþýðubandalagsins og vilja ganga i Alþjóðasamband jafn- aðarmánna. „Þegar þetta allt leggst saman er von að flokkurinn standi frammi fyrir miklum vanda og það gerir hann vissulega," sagði Svavar. Launastefna ríkisstjórnarinnar gagnrýnd Á milli þess að ráðherrarnir töluðu höfðu fjölmargir tekist á um stefnumál flokksins og ríkisstjórn- arsamstarfið. Á fimmtudagskvöid töluðu aðallega flokksmenn úr verkalýðsarminum( svo sem Guð- mundur Hallvarðsson, Ragnar Stef- ánsson, Páll Stefánsson og Páll Valdimarsson, og gagnrýndu flokksforustuna og formanninn, fjármálaráðherra, fyrir launastefnu ríkisstjórnarinnar. Þá var lesið upp bréf frá Birnu Þórðardóttur, þar sem hún lýsti því yfir að hún gæfi ekki kost á sér til frekari starfa í framkvæmdastjórn flokksins meðan forusta flokksins væri óbreytt. Hún sagði að frá því Alþýðubandalagið fór í ríkisstjórn hefði flokkurinn ekki verið til sem starfandi pólitísk samtök heldur sem málsvari ríkisstjórnarinnar eða umsagnarstofnun um plögg sem unnin væru af starfsmönnum fjár- málaráðuneytisins. Landsfundurinn í aðra átt en ætlað var Þegar umræður hófust aftur á föstudag bar fyrst í stað meira á stuðningsmönnum og samstarfs- mönnum Olafs Ragnars Grímssonar sem gagnrýndu Steingrím Sigfús- son og verkalýðssinna. Halldór Guðmundsson gerði m.a. grein fyrir starfi stjórnarskrár- nefndar, og sagði að Steingrímur hefði fengið fyrstu drög að stefnu- skránni send fyrir rúmu ári, og Mörður Árnason upplýsti að Steingrímur hefði verið í stjórnar- skrárnefndinni en aldrei mætt á fundi þar. Mörður sagðist síðan hafa haldið að landsfundurinn myndi snúast um viðbrögð við örum þjóðfélagsbreyt- ingum í Evrópu, "bæði í Austur- Evrópu og í Evrópubandalaginu. En annað hefði komið í ljós. Fyrst hefðu sex félagar úr Fylkingunni komið upp talað í sama tóni: Allt hefði verið svikið sem lofað hafði verið, og allir hefðu svikið nema 4. alþjóðasamband kommúnista. Mörður sagði þetta ekki hafa komið sér á óvart. Það hefði sá sjö- undi gert, Steingrímur Sigfússon, sem komið hefði upp í fararbroddi þessa liðs. Mörður sagðist nú vita hvers vegna andstaða hans við Al- þjóðasamband jafnaðarmanna væri svpna heiftúðug. Það væri vegna þess að Steingrímur væri greinilega fyrir í 4. alþjóðasambandinu. Már Guðmundsson talaði einnig um vanheilagt bandalag sem virtist hafa myndast milli Steingríms Sig- fússonar og Ragnars Stefánssonar um kenninguna um stóru svikin, að hópur manns ætlaði að ganga að flokknum og sósíalískri stefnu hans dauðum. Þessi hópur ætti að vera Birtingarhópurinn, fólkið í fj'ármálaráðuneytinu og ýmsir sam- fylgdarmenn hér og þar. Már sagði það hafa legið fyrir lengi að flokkurinn vildi endurskoða stefnuskrá sína. I drögum að nýrri stefnuskrá stangaðist að vísu ýmis- legt á við gildandi stefnuskrá en það stangaðist ekki á við þá stefnu sem flokkurinn hefði tileinkað sér á undanförnum árum. Tillaga um kvótaleigu sögð stórhættuleg í kafla fyrirliggjandi draga að stjórnmálaályktun um sjvarútvegs- mál er lagt til að kvóti verði leigður út og ókeypis veiðiréttur verði af- skrifaður á nokkrum árum. Snjólfur Ólafsson lagði síðan fram tvær til- lögur, aðra með Jóhanni Antons- syni, um nánari útfærslu á þessu kvótagjaldi. Þessar hugmyndir voru mjög gagnrýndar á fundinum. Skúli Alexandersson alþingismaður spurði hvort hann væri staddur á landsfundi Sjálfstæðisflokksins, en þar hefði tekist að forða því að kvótagjald væri samþykkt. Hann skoraði síðan á fundinn að fella þessar tillögur. Kristinn E. Einars- son sagði þessa stefnu stórhættu- lega. Hermann Guðmundsson sagði að kúvending flokksins í kvótamál- inu gengi fram af sér og minnti á að miðstjórn Alþýðubandalagsins hefði nýlega ítrekað stefnuna um byggðakvóta, sem tekist hefði sam- staða um í flokknum fyrir tveimur árum. Síðast á fundinum kom fram til- laga um að landsfundurinn stað- festi stefnu flokksins um byggða- kvóta. Þessi tillaga var m.a. lögð fram af alþingismönnunum Skúla Alexanderssyni, Hjörleifi Guttorms- syni og Ragnari Arnalds og Birni Grétari Sveinssyni ritara Alþýðu- bandalagsins. Steingrímur Sigfús- son lýsti einnig yfir stuðningi við þessa tillögu. Deilt um afstöðu til EB Evrópubandalagið olli einnig deil- um. Tillaga liggur fyrir frá Merði Árnasyni, Össuri Skarphéðinssyni og Kristjáni Ara Arasyni, um að fagna frumkvæði ríkisstjórnarinnar í samstarfi Efta-ríkjanna í viðræð- um við Efnahagsbandalagið. Hjörleifur Guttormsson sagðist telja að íslendingar væru þarna á mikilli hættuslóð og stefnan, sem utanríkisráðherra hefði mælt fyrir í nafni ríkisstjórnarinnar, að ætla að keyra inn í formlega samninga- viðræður við EB um evrópskt efna- hagssvæði, væri stórvarhugaverð. Álfheiður Ingadðttir sagði fráleitt að Alþþýðubandið lýsti yfir fögnuði yfir viðræðum Efta við EB. Sú yfirlýsing Ólafs Ragnars Grímssonar í setningarræðunni um að meirihlutaeign Islendinga í stór- iðjufyrirtækjum væri ekki nauðsyn- leg ef áhrif þeirra væru tryggð, vakti hörð viðbrögð. Hjörleifur Guttormsson og fleiri minntu á að þessi yfirlýsing gengi gegn stefnu- skrá flokksins. x. Skiptar skoðanir voru einnig um landbúnaðarmál. Tillaga kom frá félögum í Birtingu sem í fólst að að innflutningur á búvörum yrði - leyfður. Jóhannes Gunnarsson for- maður Neytendasamtakanna tók í sama streng. Steingrímur Sigfússon hafnaði þessum tillögum, en sagðist geta tekið undir margt í tillögu frá Alþýðubandalaginu á Suðurlandi. Þar er m.a. lagt til að endurskoða félags- og stjórnkerfi landbúnaðar- ins, leggja ýmis embætti niður, breyta stjórn framleiðslumála og hætta flatri skerðingu á fram- leiðslu. Einnig að hefja þegar skipu- lega vinnu að svæðaskipulagi. Berlínarmúrar hugans Flokksforustan og stuðnings- menn Ólafs Ragnars Grímssonar urðu greinilega fyrir vonbrigðum með viðbrögð fundarmanna við til- lögunum sem lagðar voru fram. Það endurspeglaðist meðal annars í orð- um Kristínar Ólafsdóttur þegar hún sagði, að meðan Berlínarmúrinn væri að hrynja, virtust menn vilja byggja múr kringum Island og tryggja þannig hreinleika þess. „Mér fannst í gærkvöldi að Al- þýðubandalagið ætti að leggja til atlögu við huglæga Berlínarmúra." sagði Kristfn. GSH ÍP- UJODi ')')¦! J.iiJ, 12 inv iM'. •:\Z"*.\ 51! * 1

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.