Morgunblaðið - 02.06.1991, Qupperneq 35

ieei imui .2 HUöAijé
—MORGlf
QIQAJflMUOflOM
SON NtJÐAOtíR: 2: .1Ú N Í1991
3 &8
-C—35
Gullfaxi á flugi yfir Reykjavík daginn sem vélin kom til landsins, 8. júlí 1948. Ólafur K. Magnússon
tók myndina úr flugbáti frá Flugfélagi íslands, sem var í „skrúðfluginu", sem tók á móti Gullfaxa.
Þótt GuIIfaxi væri fyrst og fremst notaður í millilandaflugi var honum stundum flogið til staða innan-
lands og hér er hann á Akureyrarflugvelli.
SIMTALIÐ...
ER VIÐ ÞÓRÓLFFREYEINARSSONHJÁ ÞJÓÐÞRIFUM
Skátarsækjaflöskur
og dósir í heimahús
J19F mpfi hptt.9 í T^nHiirvinnslnna hc
2319
„Þjóðþrif, góðan dag.“
— Góðan daginn, ég heiti
Brynja Tomer og er blaðamaður
á Morgnnblaðinu. Er einhver
þarna sem getur sótt tómar flösk-
ur og dósir heim til mín?
„Já, það eru skátar hér á laug-
ardögum sem fara í heimahús og
safna slíku saman.“
— Eg er nefniiega alveg að
gefast upp á að troða einni dós í
einu í vélarnar í stórmörkuðunum
og finnst það ekki svara kostnaði.
„Já, þetta er ekkert mál, við
komum bara og sækjum þetta til
þín næsta laugardag."
— Skiptir engu máli hversu
mikið magn af dósum og flöskum
þetta er?
„Við miðum að sækja minna en
það sem kemst fyrir í stóru svörtu
ruslapokunum.“
— Og skiptir ekki máli hvort
það eru dósir, gosflöskur, vínflösk-
ur eða annað?
„Nei, við tökum við öllum
slíkum umbúðum og það hefur
meira að segja komið fyrir að við
höfum tekið við fatnaði hjá fólki
sem það vill gefa í þróunarhjálp í
Afríku."
— Er ekki mikið um að fólk
óski eftir því að þið komið og
sækið hjá því flösk-
ur og dósir?
„Ekkert sérstak-
lega. Við höfum
mest farið í 60 hús
á einum degi, en
vildum gjarnan
hafa meira að gera
í þessu.“
— Hvað gerið
þið svo við það sem
þið safnið?
„Við förum með
allt í skemmu í
Kópavogi þar sem
skátar flokka og
telja dósir og flösk-
ur. Síðan er farið
með þetta í Endurvinnsluna þar
sem við fáum skilagjaldið greitt.“
— Þið notið væntanlega pen-
ingana í einhvers konar hjálpar-
starf, eða hvað?
„Já. Þetta fyrirtæki, sem er í
eigu Landssambands hjálparsveita
skáta, Hjálparstofnunar kirkjunn-
ar og Bandalags íslenskra skáta,
hefur það að markmiði að stuðla
að umhverfisvernd. Þeir fjármunir
sem safnast, til dæmis með flösku-
og dósasöfnun, skiptast milli þess-
ara þriggja aðila. Hjálparsveitirn-
ar nota sinn hluta í fórnfúst leit-
ar- og björgunarstarf, Skátarnir í
að byggja upp öflugt æskulýðs-
starf og Hjálparstofnun kirkjunn-
ar notar sinn hluta í þróunar-
hjálp."
— Þið hafið sett upp stórar
plastkúlur víðs vegar í Reykjavík
þar sem ekki er hægt að setja
nema eina dós eða eina flösku í
einu. Hafið þið ekki hugleitt að
hafa stærri op á þessum söfnunar-
kúlum?
„Jú, það verður einmitt breyting
á þessu á næstunni. Þá munum
við setja upp stóra söfnunargáma
við fjórar bensínstöðvar í
Reykjavík. Gámarnir verða opnir
á sama tíma og viðkomandi
bensínstöðvar og þar getur fólk
skilað inn heilu pok-
unum af flöskum og
dósum í einu.“
— En til að bytja
með ætla ég að láta
sækja þetta heim til
mín. Ég bíð þá bara
eftir að skátanum á
laugardaginn.
„Já, gerðu það.“
— Vertu bless-.
aður og þakka þér
kærlega fyrir spjal-
lið.
„Það var nú lítið.
Blessuð.“
„pað var nú lít-
ið. Blessuð.“
Friður i Evröpii j
1«*»«**“* tilkynntiir i dag j

Forsíða Morgunblaðsins á friðardaginn.
Greint var frá óspektunum á forsíðu Morgunblaðsins 10. maí.
FRIÐARDAGURINN í Evrópu, 8. maí 1945, var haldinn hátíðleg-
ur hér á landi sem annarstaðar í álfunni. Þessa dags í Reykjavík
var hinsvegar lengi minnst vegna gífurlegra óspekta sem brutust
út um kvöldið og mátti líkja við stríðsástand á stundum. Það var
ekki fyrr en lögreglan beitti táragasi á ólátaseggina að tókst að
stilla til friðar. Þeir sem einkum höfðu sig í frammi voru breskir
sjóliðar sem hér voru fjölmennir á þessum líma.
IMorgunblaðinu þann 10. maí er
greint frá friðardeginum og
þar segir svo: „Eftir hádegið í
fyrradag, 8. maí, var efnt til mik-
illa hátíðahalda hjer í Reykjavík
og verður skýrt frá þeim nánar
hjer í blaðinu. Forseti íslands og
forsætisráðherra fluttu ræður af
svölum Alþingishússins, en að
þeim loknum voru sendiherrar
sameinuðu þjóðanna hjer hylltir á
svölunum af mjög miklum mann-
íjölda sem hafði safnast saman
við Austurvöll. Að þessu loknu var
flutt messa í dómkirkjunni af bisk-
upnum yfir íslandi. Voru æðstu
menn þjóðarinnar þar viðstaddir.
Þá efndi Norræna fjelagið til hóp-
gangna til sendiherra Norðmanna
og Dana og voru flutt þar ávörp
FRÉTTALJÓS
ÚR
FORTÍÐ
StríÖsástand
á friðardaginn
8. maí 1945
en sendiherrar svöruðu. Fór þetta
allt fram með mikilli piýði. Er á
kvöldið leið tók að bera á ölvun
og uppsteit í bænum og urðu af
þessu mestu ólæti og ryskingar
sem þekkst hafa hjer í Reykjavík.
Varð lögreglan að beita táragasi
og einnig í gærkvöldi því þá kom
líka til uppþota og ollu þeim mest
breskir sjóliðar eins og fyrra
kvöldið en þá voru brotnar rúður
í húsum hjer í bænum fyrir á ann-
að hundrað þúsund krónur að því
er talið er.“
Ingólfur varinn
Óspektirnar á friðardaginn hóf-
ust síðdegis eftir að mikill mann-
fjöldi hafði safnast saman í mið-
bænum. Mikill fjöldi breskra skipa
var á höfninni og sjóliðar af þeim
áberandi í hópnum. Voru sjólið-
arnir ölvaðir og söfnuðust að þeim
hópar manna, aðallega unglingar.
Fór fylking þessi fyrst upp á Arn-
Mannfjöldi við dómkirkjuna að lokinni messu á friðardaginn.
arhól þar sem sjóliðarnir hugðust
festa breska fánann við styttu
Ingólfs Arnarsonar. Breskir lög-
reglumenn vörðu styttuna og
tókst þeim eftir áflog og hrinding-
ar að koma í veg fyrir tiltækið.
Síðar um kvöldið kom til enn
meiri áfloga og gijótkasts milli
sjóliða og Islendinga og fékk lög-
reglan ekki við neitt ráðið framan
af. Það var ekki fyrr en sjóliðarn-
ir voru teknir að beita skotvopnum
að lögreglan greip til þess ráðs
að beita táragasi. Tókst við það
að dreifa mannfjöldanum og koma
friði á aftur. í Morgunblaðinu
segir m.a. um lætin: „Þá gerðu
50 sjóliðar árás á fjóra íslenska
lögreglumenn. Voru sjóliðarnir
vopnaðir hnífum og kylfum innan-
klæða. Tókst lögreglumönnunum
að hrekja þá á flótta. Þá var ráð-
ist á lögreglumann er var á mótor-
hjóli. Var hann á leið eftir Austur-
stræti er sjóliði ijeðist á hann.
Barði hann lögreglumanninn í
höfuðið. Missti hann stjórn á mót-
orhjólinu og fjell í götuna. Lög-
reglan varð hvað eftir annað að
grípa til táragassprengja."
Ekki er vitað til að nein alvar-
leg slys hafi orðið í óspektum
þessum en margir hlutu meiðsl,
aðallega af grjótkasti. Fjöldi
manna var handtekinn þennan
dag og var fangageymslan yfír-
full af þeim sökum.