Morgunblaðið - 30.05.1993, Page 5

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 30. MAÍ 1993
B 5
Kaupmannahafnarbréf
Skál, kennari góður...
UM daginn vitnaði ég í orð Bertel
Haarders fyrrverandi kennslumálaráð-
herra um að danski grunnskólinn væri
ástúðlegur, en losaralegur, um leið og
sagt var undan og ofan af hvernig það
losaralega kemur fram. En hvað þá með
ástúðlegu hliðina? Hvernig kemur hún
fram á annan hátt en að námskröfurnar
eru litlar?
Á margan hátt, því í skólanum er mikið
gert af því að hafa það notalegt, enda
huggulegheit þjóðaríþrótt Dana. Oft felst
þessi íþrótt ekki í öðru en að kveikja á
kertum og gefa sér tíma til að tala saman
og sama á við í skólanum. En það er líka
töluvert gert af því að börn og fullorðnir
komi saman á einhvern hátt. A vorin og
haustin er farið í skógarferðir með yngri
bekkina. Ýmist tekur hver íjölskyla með
mat fyrir sig, eða allir leggja í púkk og
snæða af sameiginlegu borði. Svo er farið
í leiki fyrir börn á öllum aldri. Á veturna
eru samkomurnar haidnar innan dyra, en
með svipuðu sniði. Oft hafa þá kennararn-
ir látið börnin æfa upp leikþætti eða eitt-
hvað í þá veruna. En sama hvert formið
er, þá er matur og það að snæða saman
alltaf mikilvægur hluti samverunnar.
Drykkjarföngin eru gos handa krökkunum
og handa foreldrunum bjór og borðvín, sem
hver tekur með eftir þörfum. Pyllerí? Nei,
ég hef aldrei séð vín á nokkrum manni við
slík tækifæri og ég sé heldur ekkert synd-
samlegt við að láta börn sjá vínglös, sem
hóflega er drukkið úr.
Mikið er um að farið sé í dagsferðir með
krakkana og skólabúðir í fimm daga tíðk-
ast nær alls staðar og fyrir alla aldurs-
hópa. Krakkar á aldrinum 6-11 ára, sem
flestir eru á tómstundaheimilum í tengslum
við skólann eftir skólatímann, fá allt þetta
sama þar, foreldraskemmtanir, dagsferðir
og skólabúðir, þau baka og kveikja á kert-
um og hafa það notalegt á alla enda og
kanta. Að þessu leyti er skólinn reglulega
indæll hér.
Skólinn og vínmenningin
Þegar krakkarnir eldast og komast upp
í efstu bekki grunnskólans detta foreldra-
kvöldin upp fyrir, en krakkarnir halda sér
sjálfir skemmtanir í skólanum. Svo taka
partíin í heimahúsum við og vísast er mis-
jafnt eftir bekkjum, skólum og hverfum
hve mikið þau tíðkast. Ég verð ekki vör
við neitt rosalegt partístand, en það er
enginn algildur mælikvarði. Bekkirnir sem
þessa dagana kveðja grunnskólann eru
margir hverjir kvaddir með pomp og pragt
af kennurunum. Táningurinn í fjölskyld-
unni er í gamalgrónum skóla niður í miðbæ
og þar tíðkast að kennararnir haldi krökk-
unum vorveislu og þá fyrir þijá efstu bekk-
ina, sem samsvarar 9., 10. og 11. bekk
íslenska grunnskólans.
Við þetta tækifæri er venjan að dansa
þann göfuga dans lancier eða lansjé eins
og hann kallast á íslensku. Eins og nafnið
bendir til er dansinn af frönskum uppruna,
er hópdans og dansaður af virðugleik, sem
liggur fjarri diskódönsunum. í Danmörku
er víða hefð fyrir þessum dansi, sem ein-
hvern veginn hefur lifað af allar umbylting-
ar. Fyrir veisluna koma krakkarnir saman
og æfa sig svo allir geti snúið sér rétt rétt-
stundis. í veislunni var hann svo dansaður
við píanóundirleik, áður en diskótónlistin
tók við.
Veislan hefst með því að krakkarnir eru
boðnir velkomnir með glasi af hvítvíni. Já,
þau eru á aldrinum 14-17 ára, ef einhver
skyldi hiksta við. Eftir eitt eða tvö glös
(þau eru ekki talin ofan í þau, en heldur
ekki ætlast til að neinn standi við flösk-
una) er boðið til borðs, sem var blómum
skreytt og á hveijum diski nafn, því hér
er engin veisla með veislum svo að ekki
sé raðað til borðs. Á borðum voru að vísu
ekki saltaðir sjófuglar og pipraðir páfuglar
eins og í ævintýrinu, heldur grænmetissal-
at, pastasalat og ofnbakað kjöt og svo ís
á eftir. Kennararnir elduðu. Með matnum
var boðið upp á gos eða hvítvín að eigin
vali. Eftir matinn gátu krakkarnir keypt
bjór ef þau vildu. Veislunni lauk kl. 23.30.
Drykkjan var hófleg, enda vart í fyrsta
skipti sem krakkarnir bragða vín. Foreldrar
sem hafa oft borðvín með matnum bjóða
krökkunum snemma að bragða á. Upp á
eigin spýtur byija margir á bjórgutli 13-14
ára, ef áhuginn er á annað borð fyrir hendi
og í partíum í heimahúsum fikta þau við
það sem næst í. Sögurnar sem ég hef heyrt
úr fyrstu partíunum eru kunnuglegar. Sum-
ir hvolfa í sig, verða hressir og kátir, áður
en þeir gubba, gráta og sofna kannski útaf
á endanum. Þar sem eldri krakkar safnast
saman drekka þau oft bjór eins og full-
orðna fólkið.
Hér verð ég lítið vör við að fólk hafi
áhyggjur af drykkju unglinga, sem á annað
borð virðast heilsteyptir, stunda skólann
og standa sig í lífinu. Áhyggjurnar beinast
fyrst og fremst að þeim sem eru á ein-
hvern hátt á leið út úr þjóðfélaginu, þeim
sem flækjast um, eru ekki í námi eða vinnu
eða hanga bara rétt sisona þar, en eyða
öllum sínum peningum í áfengi og miða líf
sitt við drykkjutúra. Þó þetta vandamál sé
skuggálegt, þá er það að mestu bundið við
fremur lítinn hóp. Langflestir krakkar og
unglingar standa sig bara alveg ágætlega,
þó þau drekki bjór eða vín endrum og eins.
I þessu sambandi stenst ég ekki að gera
smá útúrdúr, því að hvítasunnunni hefur
lengi fylgt hneykslunarsöngur yfir íslensk-
um, fullum unglingum. Vissulega eru þeir
ekkert augnayndi þar sem þeir veltast full-
ir og vitlausir um stræti og torg eða holt
og móa og halda að þau séu að skemmta
sér. Krakkarnir verða háværir og fyrirferð-
armiklir. Strákarnir reygja sig eins og han-
ar, stelpurnar verða skrækar og gráta
kannski yfir honum einasta eina.
En má ég nú heldur biðja um fulla krakka
heldur en drukkið fullorðið fólk, sem verð-
ur reglulega ógeðslegt þegar það fer að
gaspra um sín innstu mál og vandamálin
spretta fram í takt við það sem innbyrt er.
Konan mín skilur mig ekki, maðurinn minn
hefur aldrei tíma, börnin mín vilja aldrei
tala við mig og svo afbrýðisemi, öfund-
sýki, minnimáttarkennd, einmanakennd...
Með öðrum orðum allt þetta sem daglega
er vandlega falið undir sléttu og felldu
yfirborðinu, en brýst fram um'feið og áfeng-
ið losar um hömlurnar. Það þýðir ekkert
að einblína á krakkana, sem hafa í engin
hús að venda og veltast þess vegna um
fyrir augunum á hinum fullorðnu, sem
geta stundað sína drykkju heima fyrir eða
á þar til gerðum stöðum. Ein útlend vin-
kona mín segist ekki geta farið á kaffihús
hér, því þar sé allt fullt af Dönum sem
reyki framan í hana og bjórfýlan velli upp
úr hveiju koki. Ég hef aldrei reynt að lýsa
fyrir henni hvernig það sér að fara á ís-
lenska bjórkrá eða skemmtistað síðla á
föstudags- eða laugardagskvöldi og fá
klístrað romm í kók yfir sig, um leið og
allir ávarpa alla með „heyrð’ elskan...“.
En þetta var nú útúrdúr frá hinum los-
aralega en jafnframt ástúðlega skóla, sem
er að mörgu leyti notalegur rammi um
skólastarfið. Það er öldungis indælt að
kennararnir leggi það á sig að standa fyr-
ir foreldrakvöldum, fara í skólabúðir og
láta krökkunum að öðru leyti líða vel. Það
er ekki þeim að kenna að kennslumálaráðú-
neytið skuli ekki leggja þeim eitthvað al-
mennilegt í hendur að vinna með. Ef rétt
er að af misjöfnu þrífist börnin best, þá
má segja að í dönskum skólum séu þau
mestmegnis alin á sætsúpu... og hún verð-
ur hálf klígjukennd til lengdar... en um
þetta eru auðvitað ekki allir sammála.
Sigrún
Davíðsdóttir.
VELKOMIN
Paradiso er greinilega vœnlegur kostur
því leikur einn er að reisa þau og svo
eru þau mjög vel búin m.a. með raf- og
vatnskerfi, t'sskáp og eldbúsinnréttingu.
Verðið er Ijómandi gott,
frá kr. 629.000.-
Kjartan Guðjónsson, Bára Samúelsdóttir og böm
'm
I
II
GOÐAN HOP
Opið annan í hvítasunnu £rá kl. 13-16
TL / getur slegist í hópinn. Þeir sem það hafa gert eru nú ánægðir eigendur af
Jl II framúrskarandi hjólhýsum, tjaldvögnum eða fellihýsum. Hjá okkur
finnurðu örugglega kostagrip við þitt hæfi því auk Hobby hjólhýsanna og
Camp-let tjaldvagna bjóðum við nú upp á fellihýsi frá Paradiso. Sættu þig aðeins
við öruggt merki til að vera viss um ósvikin þægindi og traust fyrirtæki sem býr
yfir reynslu og þekkingu.Umboðsmenn okkar eru: BSA áy\kureyri, Bílasalan Fell
á Egilsstöðum og BG Bíla-
kringlan, Keflavík.
Munið hagstætt verð og I rÍ.ODDy flJÖlJiySl
greiðsluskilmála.
Þessi tjaldvagn reynist einstaklega vel.
Rýmið er mjög mikið, tvö svefntjöld og
áfast fortjald en sanpj er lítið mál að
tjalda, það tekur aðetns nokkrar mín-
útur. Gott er að hafa áfastan eldhús-
kassa með gaseldavél í fortjaldinu,
tjöldin eru sterk og falleg og það fer
mjög vel um mannskapinn í Camp-let.
Sveinn Jóhannesson, Guðbjörg Tómasdóttir og böm
ANjs''
V. k
<7ÍSLI Iónsson hf
Þau eru orðin nokkur hjólhýsin sem við
höfum átt en Hobby Landhaus hjól-
hýsið sem við eigum mí er toppurinn og
vandséð að stcerra og betra hjólhýsi sé
fáanlegt. Það er alltaf jafn mikið
tilhlökkunarefni að koma í hjólhýsið
jafnt að sumri sem að vetri. Hobby er
scelureitur í sveitinni.
Sjöfn ísaksdóttir og Þórður Magtnísson
Bíldshöfði 14