Morgunblaðið - 19.08.1994, Síða 22

22 FÖSTUDAGUR 19. ÁGÚST 1994
AÐSENDAR GREINAR
MORGUNBLAÐIÐ
Að tala .
tungumtveim
MAÐUR semur ekki
við lýð sem brýst inn
í húsið þitt, segir Björn
Tore Godal utanríkis-
ráðherra Noregs, sam-
kvæmt fréttaskýringu
í Aftenposten 12. ág-
úst sl. Og forsætisráð-
herra Noregs bætir um
betur og segir ekki
koma til greina að þjóð
sem hafi rányrkt eigin
fiskimið geti með yfir-
gangi herjað út veiðik-
vóta á miðum annarra,
sem hafi farið betur
að ráði sínu. Gro hefur
undirstrikað þetta með
því að kalla Islendinga
„veiðiþjófa" í ræðum sínum.
Sakargiftir
Tilgangurinn með þessari grein
er að svara þessum óvinsamlegu
fullyrðingum, svo ekki sé meira
sagt. Ég hef annars staðar svarað
þjófkenningu norska utanríkisráð-
herrans. En er það rétt að Norð-
mönnum farist að saka íslendinga
um ábyrgðarlausa fískveiðistjórnun
og rányrkju á eigin fiskimiðum?
Voru það kannski Norðmenn sem
ruddu brautina fyrir alþjóðlegri við-
urkenningu á rétti strandríkja til
200 mílna efnahagslögsögu? Nei,
það voru íslendingar sem færðu
fórnimar í þeirri baráttu. Norðmenn
fylgdu lengst af bresku hefðinni, í
samræmi við hagsmuni sína sem
siglinga- og úthafsveiðiþjóð. Það
eru því Norðmenn, sem hafa skipt
um skoðun í hafréttarmálum, ekki
íslendingar.
Hvor þjóðin varð fyrri til að taka
upp stjórnun fiskveiða með verndun
fískistofna að leiðarljósi? íslending-
ar. Eru stjómunarreglur íslendinga
slakari en Norðmanna? Nei, strang-
ari ef nokkuð er, t.d. að því er varð-
ar möskvastærð veið-
arfæra o.fl.
Áróður
Hvorug þjóðin getur
stært sig af því að hafa
náð fullkomnum
árangri með vernda-
raðgerðum sínum. Sér-
staklega á það við um
þorsk — þar sem land-
aður afli hefur farið
umfram leyfða kvóta
hjá báðum þjóðum —
svo ekki sé nú talað
um Rússa. Það er alltof
mikil einföldun á flókn-
um veruleika að kenna
ofveiði um hrun þorsk-
stofnsins í Barentshafi 1988-1992
og við ísland hin síðari ár. Líffræði-
legar breytingar í vistkerfi hafsins
vega þar þungt, t.d. hrun loðnu-
stofnsins í Barentshafi (sumsé
fæðuskortur fyrir þorsk), breyting-
ar á hitastigi sjávar o.fl. Sakargift-
ir Gro í garð Islendinga eru því
ósanngjarnar — einföldun á flókn-
um veruleika sem gripið er til í
áróðursskyni.
Það er mikill misskilningur að
fyrir Islendingum vaki .að kollvarpa
fiskvciðistjórnun Norðmanna á Bar-
entshafi eða að þeir vilji stunda þar
sjjórnlausar veiðar — jafnvel rán-
yrkju. Ekkert af þessu er rétt. ís-
lendingar eru reiðubúnir að semja
um málið í heild, þ. á m. um að
hlíta ströngum fiskverndarreglum á
Svalbarðasvæðinu, sem miða að því
að forðast ofveiði, smáfískadráp
p.s.frv. Það eru Norðmenn en ekki
íslendingar sem neita samningum,
hversu oft sem eftir er leitað.
Þversögn
Norðmenn uppskáru nýlega verð-
skuldaða viðurkenningu fyrir vel
undirbáið frumkvæði að friðarum-
Jón Baldvin
Hannibalsson
M(sM(B(súass leysir vandann
Reflectix er 8 mm þykk endurgeislandi einangrun í rúllum.
Alttaf tíl á Imger
7 lög en 2 ytri alúminíum-lög endurgeisla hitann.
Breiddir: 61 og 122 mm. Rúllulengdir: 15, 38 og 76m.
háaloft, bak við ofna, (fjós, hesthús, á rör, á veggi,
tjaldbotna, sessur, svefnpoka o.m.fl.
Skæri, heftibyssa og iímband einu verkfærin.
f BYOGINQAVÖRUVERSLUN
Þ. ÞORGRIMSSON & GO
Ármúla 29, sími 38640
Tvaer staerðir, 150 l og 1651
vanOaðar vélar á göðu verði
A 'fiwujNtN
Laugavegi 29, símar. 24320 og 24321.
Franskar
steypuhraerívélar
Það er misskilningur að
íslendingar vilji koll-
varpa fiskveiðistjórnun
Norðmanna í Barents-
hafi, segir Jón Baldvin
Hannibalsson. íslend-
ingar eru reiðubúnir að
semja um málið í heild,
þ. á m. um að hlíta
ströngum fiskverndar-
reglum á Svalbarða-
svæðinu.
leitunum í Mið-Austurlöndum. Ut-
anríkisráðherrarnir Thorvald Stoit-
enberg, sem nú reynir að sætta
stríðandi öfl á Balkanskaga, og
Johan Jörgén Holst unnu að því
árum saman, þegjandi og hljóða-
laust, að skapa traust og eyða tor-
tryggni milli Palestínumanna og
ísraela, í einhverri viðkvæmustu
milliríkjadeilu sem við er að fást í
veröldinni á okkar dögum. Þeir skil-
uðu góðu dagsverki og uppskáru
verðskuldað lof fyrir.
í ljósi þessa veldur það óneitan-
lega nokkurri undrun að Norðmenn
bregðast við með allt öðrum hætti,
þegar úfar rísa með grannþjóðum
á heimaslóð. Þá bregða friðarverð-
launahafarnir sér í einkennisbúning
stríðsherra og boða „fallbyssubáta-
diplómatíu", í stað viðræðna og
samninga.
Og þegar þeim er kurteislega á
það bent að þeir hafi ekki réttinn
sín megin, bregða þeir kíkinum fyr-
ir blinda augað að hætti Nelsons
flotaforingja. Þótt ákæruvaldið
norska treysti sér ekki til að ákæra
íslenska sjómenn fyrir að stunda
„ólöglega veiði“, brúka norskir ráð-
herrar munnsöfnuð að hætti götu-
drengja og hrópa: Þjófar, þjófar!
Ég spyr því leiðtoga norska
Verkamannaflokksins: Hvar er sam-
kvæmnin í þessum málflutningi?
Höfundur er utanríkisráðherra og
formaður Alþýðuflokksjns,
Jafnaðarmannaflokks íslands.
Velkomin á
Hallormsstað
ÞAÐ VAKTI nokkra
athygli mína á ferðum
um Austurlandskjör-
dæmi fyrir sveitar-
stjórnarkosningarnar í
vor að þátttaka ungs
fólks var áberandi í
þeim kosningum. Átti
þetta sérstaklega við
um þátttöku kvenna
sem nú skipuðu fleiri
áhrifasæti á framboðs-
listum Sjálfstæðis-
flokksins í kjördæminu
en oftast áður. Þessar
breyttu aðstæður vöktu
með mér þá hugsun
hvort ekki væri ástæða
til að koma á einhvetju sambandi
milli þeirra kvenna sem styðja Sjálf-
stæðisflokkinn á Austurlandi, þó í
þeim efnum væru ekki stigin nein
stór skref. Að þessu hefur verið
unnið og er niðurstaðan sú að laug-
ardagurinn 20. ágúst næstkomandi
hefur verið valinn í þessu skyni.
Kvennafundurinn hefst ki. 14 á
Hallormsstað. Gestir fundarins
verða Sólveig Pétursdóttir alþingis-
maður og Inga Jóna Þórðardóttir
borgarfulltrúi. Dagskrá fundarins
hefur Arnbjörg Sveinsdóttir bæjar-
fulltrúi á Seyðisfirði tekið að sér að
útbúa. Ekki þarf að taka það fram,
svo sjálfsagt sem það er, að allar
stuðningskonur Sjálfstæðisflokksins
eru velkomnar til þessa fundar.
Fleiri verða gestirnir en konurnar
tvær sem að framan er getið því að
Geir H. Haarde alþingismaður verð-
ur einnig í okkar hópi á Hallorms-
stað. Mun Geir líta inn á fund stjórn-
ar kjördæmisráðsins sem haldinn
verður þennan dag og vonandi gefst
honum einnig tími til að kynnast
þeirri starfsemi sem fram fer á Hall-
ormsstað.
Að loknum kvennafundinum, sem
áætlað er að verði kl. 17, verður
farið í skoðunarferð um Hallorms-
staðarskóg undir leiðsögn Þórs Þorf-
innssonar skógarvarðar. í þeirri ferð,
á vel völdum kyrrlátum stað í skjóli
blaðríkra trjáa, mun Geir H. Haarde
flytja ávarp.
Að lokinni skógar-
göngunni verður sam-
eiginlegt borðhald í hót-
elinu á Hallormsstað.
Þátttaka í skógarferð-
inni og borðhaldinu er
auðvitað öllum heimil.
Hér er um nokkra
nýbreytni að ræða í
störfum Sjálfstæðis-
flokksins á Austurlandi
sem vonandi mælist vel
fyrir. Eins og í öllu fé-
lagsstarfi byggist
árangur á þátttöku
áhugafólks hveiju
sinni. Nú eru það sjálf-
stæðismenn á Austur-
landi sem hafa árangurinn á laugar-
daginn í hendi sér.
Vissulega verður líka að hafa í
huga að auk þessa fundar, skógar-
göngu og sameiginlegs borðhalds er
á Hallormsstað einstakt umhverfi
Konur á Austurlandi
sem styðja Sjálfstæðis-
flokkinn efna til
kvennafundar á Hall-
ormsstað á laugardag,
segir Egill Jónsson.
Gestir fundarins verða
Sólveig Pétursdóttir,
Inga Jóna Þórðardóttir
og Geir H. Haarde.
sem tæpast á sinn líka hér á landi.
Þar fer fram mikilvægt ræktunar-
starf og skólahald á staðnum á sér
langa og góða sögu, enda leynir sér
ekki metnaður fólksins sem þarna
býr fyrir staðnum og störfum sínum.
Ölíu þessu fáum við, sem ætlum
á Hallormsstað næstkomandi laug-
ardag, að kynnast.
Höfundur er alþingismaður.
Egill Jónsson
I deiglunni
EFST Á baugi í þjóðfélagsum-
ræðunni undanfamar vikur og mán-
uði hefur verið hvort íslendingar
eigi að sækja um aðild að Evrópu-
sambandinu. Að sjálfsögðu má svo
ekki gleyma 50 ára afmæli lýðveld-
isins sem er ofarlega í hugum
manna.
Það má nánast fullyrða að Island
eigi eftir að verða eitt af ríkjum
Evrópusambandsins í framtíðinni.
Hvað eigum við að gera fyrir utan
það? Við erum Evrópumenn og höf-
um alltaf verið. Það er bara spum-
ing hvenær við tengjumst megin-
landinu. Hvenær við tökum ákvörð-
unina sem til þarf er erfitt að segja.
Það er reyndar rannsóknarefni
hvernig ýmsar mikilvægar ákvarð-
anir eru teknar í þessu samfélagi.
Má þar nefna hvernig staðið var að
ákvörðun um álver á Keilisnesi og
nú ákvörðun um byggingu á húsi
yfir Hæstarétt, sem var valin ákaf-
íega sérkennilegur staður. Fróðlegt
verður að sjá hvernig HM í hand-
bolta sem halda á næsta ári reiðir
af. Kvótamálin eru einnig gott dæmi
um þetta og sjálfsagt mætti lengi
halda áfram. Sjálft ESB-málið er
reyndar farið að minna svolítið á
leikrit eftir Samuel Beckett þar sem
tveir menn eru að bíða eftir að eitt-
hvað gerist sem síðan aldrei verður.
Á afmælinu 17. júní var haldinn
merkilegur þingfundur á Þingvöll-
um. Formenn þingflokkanna héldu
þar ræður og af þeim mátti ráða
að skoðanir um aðild að ESB eru
mjög skiptar. Virtist það raunar
vera eina deilumálið. í lok þingfund-
arins var síðan samþykkt einróma
þingsáiyktun um að Ijúka endur-
skoðun VII. kafla stjórnarskrárinn-
ar fyrir næstu reglulegu alþingis-
kosningar. Það má eflaust færa góð
rök fyrir því að mannréttindin sem
varin eru í VII. kafla stjórnarskrár-
innar séu virt í dag. Breyting á
honum hefur þar lítið að segja.
Það er skoðun mín að endurskoð-
un II. og III. kafla stjórnarskrárinn-
ar sé miklu þarfara verk og í raun
alveg nauðsynlegur undirbúningur
fyrir aðild að Evrópusambandinu.
Sérstaklega á þetta við um þriðja
kafiann sem ijallar um kjördæma-
skipan landsins. Fullyrða má að þar
séu grundvallar mannréttindi brotin
á miklum meirihluta íslendinga. Það
þarf engan stærðfræðing til að sjá
hve kosningaréttur er misjafn eftir
búsetu í landinu. Kjördæmamálið
er enn eitt dæmið um hvemig
ákvörðunartöku í stórum málum
sem snerta nær alla Islendinga er
stöðugt slegið á frest þangað til
helst allt er komið í hnút.
Mikið hefur verið talað um að
gera landið að einu kjördæmi. Um
það er bara gott eitt að segja, nema
hvað vægi Reykjavíkur og höfuð-
borgarsvæðisins og vald flokkanna
myndi þá verða nær algert.
Stundum er sagt að sagan endur-
taki sig. Hún mætti það alveg í
Kjördæmamálinu. Árið 963 var á
Alþingi landinu skipt í fjórðunga.
Kjördæmamálið er enn
eitt dæmið um hvernig
ákvarðanatöku í stórum
málum sem snerta alla
landsmenn er stöðugt
slegið á frest, segir
Eyjólfur Armannsson,
og geymt uns allt er
komið í hnút.
Árið 1874 var þinginu skipt í tvær
deildir, þá efri og neðri.
Það má alveg hugsa sér í framtíð-
inni Alþingi starfandi aftur deildar-
skipt. I neðri deild verði 36 lands-
kjörnir þingmenn. I þeirri efri 24
fjórðungskjörnir. Sunnlendinga-
fjórðungur fengi helming þing-
manna. Hinir þrír fjórðungarnir
skipti hinum helmingnum jafnt á
milli sín. Þar með yrðu þingmenn
60 og aðeins 3 af núverandi þing-
mönnum þyrftu að eiga hættu á að
verða atvinnulausir. Færa má ýmis
rök fyrir deildaskiptingu meðal ann-
ars málefnalegri og vandaðri laga-
smíð.
Varðandi endurskoðun á II. kafla
er það að segja að gera ætti forseta
lýðveldisins ábyrgan fyrir stjórnar-
athöfnum. Þetta mætti gera með
því að sameina forsætisráðherra-
embættið og forsetaembættið. Fyrri
umferð forsetakosninga færi fram
samhliða alþingiskosningum. Síðari
umferðin fram tveim vikum seinna.