Morgunblaðið - 15.08.1997, Síða 18

18 FÖSTUDAGUR 15. ÁGÚST 1997
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ
ÚRVERINU
Norðmenn og Rússar hafa umtalsverðan kvóta í Barentshafi
Rússar vilja fá 43
krónur fyrir kílóið
VIÐSKIPTI með aflaheimildir milli
Rússa annars vegar og Norðmanna
og Færeyinga hinsvegar eru allnokk-
ur, samkvæmt upplýsingum sem
Morgunblaðið aflaði sér í gær. Auk
ríkjasamninga þar að lútandi, mun
vera töluvert um að einstakar út-
gerðir í Færeyjum og Noregi hafi
samið sérstaklega um veiðiheimildir
í Barentshafi sem greitt er fyrir með
peningum.
Samkvæmt upplýsingum frá sam-
tökum norskra útvegsmanna í gær
mun gangverðið á kílóinu af Bar-
entshafsþorski vera nálægt 4,50
norskum krónum sem svarar til um
43 ísl. krónum. í sumum tilvikum
fela þessir sérsamningar einnig í sér
að ráðnir séu rússneskir sjómenn
um borð í norsk veiðiskip upp í afla-
heimildirnar.
Útgerðirnar semja sér
Milli Noregs og Rússa hafa samn-
ingar um gagnkvæm veiðiréttindi í
lögsögum ríkjanna verið í gildi und-
anfarin 25 ár, en aflaheimildir Norð-
manna í Barentshafi hafa heldur
farið minnkandi á milli ára heldur
en hitt, að sögn talsmanns norskra
útvegsmanna.
Samkvæmt ríkjasamningi Noregs
og Rússa mega Norðmenn veiða á
árinu 1997 6 þúsund tonn af þorski
og 4 þusund tonn af ýsu í Barents-
hafi. Á móti fá Rússar að veiða
ýmsar tegundir innan norskrar lög-
sögu, svo sem 3 þúsund tonn af
karfa, 2.500 tonn af ufsa, 2 þúsund
tonn af steinbít og 50 þúsund tonn
af kolmunna, sem Norðmenn hafa
lítið sem ekkert nýtt sjálfir.
Til viðbótar hafi komið til afla-
heimildir, sem norskir útvegsmenn
hafa samið sérstaklega um við
Rússa, en á því fór að bera fyrir um
fimm til sex árum. Síðustu tvö til
þijú árin hafi sá kvóti numið um
20 þúsund tonnum á ári, mest í
þorski og smáræði í ýsu.
Gagnkvæmir samningar
ríkjandi frá 1977
Samkvæmt upplýsingum færeyska
sjávarútvegsráðuneytisins, hafa
samningar á milli Færeyinga og
Rússa um gagnkvæmar veiðiheimild-
ir í lögsögum ríkjanna verið við lýði
allt frá árinu 1977, en um mismikið
magn mun hafa verið að ræða frá
einu ári til annars. í ár, 1997, fá
Færeyingar að veiða 16.500 tonn af
þorski, 3.600 tonn af ýsu, 2.500 tonn
af ýmsum flatfiski og 1.500 tonn af
rækju í Barentshafi í skiptum fyrir
135 þúsund tonn af kolmunna í fær-
eyskri lögsögu. Aflaheimildirnar voru
þær sömu í fyrra nema í þorski þeg-
ar Færeyingar máttu veiða litlu
minna eða 14 þúsund tonn af þorski
í Barentshafi. Ekki fengust í gær
upplýsingar um hversu miklar afla-
heimildir einstakir útgerðarmenn í
Færeyjum hafa aflað sér utan þessa.
Stefnt að tvíhliða samningi
milli Rússa og íslendinga
Forsenda þess að íslendingar geti
keypt kvóta af Rússum er að gerður
verði tvíhliða samningur um sam-
skipti íslands og Rússlands á sviði
sjávarútvegs. Utanríkisráðherrar
ríkjanna, Halldór Ásgrímsson og
Jevgení Prímakov, tóku ákvörðun
um að efna til viðræðna um slíkan
samning í nóvember síðastliðinn. í
sumar hafa viðræður farið fram
milli íslenskra og rússneskra emb-
ættismanna.
Samkvæmt upplýsingum Morgun-
blaðsins hafa viðræðurnar gengið
vel og er stefnt að undirritun samn-
ingsins í haust. í þeim samnings-
drögum, sem eru til umfjöllunar, er
meðal annars gert ráð fyrir gagn-
kvæmum skiptum á veiðiheimildum,
rétti til kaupa á veiðiheimildum og
aðferðum til að leysa deilumál á
sviði sjávarútvegsmáia.
Morgunblaðið/RAX
HANDFÆRABÁTAR hafa verið að gera það gott víða á færin í sumar.
Víða góð aflabrögð hjá smábátum
1.100 tonnum landað
á Suðureyri í júlí
TRILLUR hafa verið að fá góðan
afla víða á landinu síðustu daga.
Til dæmis hefur afli smábáta á
Suðureyri verið með eindæmum í
allt sumar og segja heimamenn að
aflinn hafi sjaldan eða aldrei verið
jafn góður. Þá hefur afli Grímseyj-
arbáta ekki verið jafngóður í mörg
ár.
Samkvæmt upplýsingum
hafnarvarðar á Suðureyri, gera nú
um 50 „aðkomutrillur“ út frá
staðnum. I gærmorgun var búið
að landa um 207 tonnum á Suður-
eyri i þessari viku, í alls 110 lönd-
unum. í júlímánuði einum var land-
að um 1.100 tonnum, en þess má
geta að um 2.400 tonnum var land-
að á Suðureyri á öllu síðasta ári.
Aflanum er Iandað bæði hjá Freyju
hf. á Suðureyri og á Fiskmarkað
Suðurnesja.
Nóg af físki alls staðar
„Það hefur verið ævintýrafiskirí
í allt sumar. Ég man aldrei efir
öðru eins. Nú eru mun fleiri bátar
á þessum veiðum, á stóru svæði og
það virðast allir fá afla hvar sem
rennt er niður færi,“ sagði Sigurður
Þórisson, á Percy ÍS, í samtali við
Morgunblaðið í gær. Að sögn Sig-
urðar sækja bátarnir bæði á grunn-
og djúpslóð. Hann segir fiskinn
óvenju góðan miðað við Vestíjarð-
armið, mikið af þriggja til fimm
kílóa fiski. „Það hefur reyndar ver-
ið heldur daprara á handfærin síð-
ustu tvo daga og þá má segja að
aflabrögðin séu orðin eðlileg. Það
hefur líka mokfiskast á línuna og
skiptir þá engu máli hvort menn eru
að eltast við þorskinn eða forðast
hann, það hefur líka verið mjög
gott á ýsu og steinbít," sagði Sigurð-
ur.
„Við höfum fengið góðan afla á
handfærin í sumar og einnig reyt-
ingsafla á línuna. Það munar mest
um að tíðin hefur verið einstaklega
góð í sumar og miklar stillur. Þetta
er skársta sumarið í langan tíma,
bæði hvað varðar aflabrögð og
tíðarfar, en þetta fylgist að sjálf-
sögðu að,“ sagði Jóhannes Henn-
ingsson, trillusjómaður í Grímsey,
í gær.
Að sögn Jóhannesar fá bátarnir
þokkalega góðan fisk, þó aflinn
hafi verið blandaður. Hann sagði
ekki mikið af aðkomubátum í
Grímsey og væntanlega færu flakk-
ararnir frekar vestur á firði. „Það
hefur víða verið gott fiskirí á færin
í sumar og því dreifast menn um
landið,“ sagði Jóhannes.
^ NASA
Atta daga í geimnum
ÁHÖFN bandarísku geimferj-
unnar Discovery hóf í gær átt-
unda starfsdag sinn úti í geimn-
um. Förin hefur gengið að ósk-
um, og starf geimfaranna einn-
ig. Islensk-kanadiski geimfar-
inn Bjarni Tryggvason hefur
sinnt rannsóknum og virkni
titringsjafnara sem er hans eig-
in hönnun. Áætlað er að Dis-
covery lendi 18. ágúst. Auk vís-
indastarfanna hefur Bjarni
haldið fréttamannafund, er
hann ræddi við kanadíska
fréttamenn sem voru staddir í
Toronto, en sjálfur sveif hann
í þyngdarleysi um borð í Dis-
covery. Þá hefur hann sagt
skólabörnum í Saskatchewan-
fylki undan og ofan af því
hvernig það er að vera úti í
geimnum, og einnig hefur hann
rætt við Jean Chrétien, forsæt-
isráðherra Kanada.
Samdráttur hjá
grænfriðungnm
FÆKKUN félagsmanna og fjár-
málavandræði hafa orðið til þess
að umhverfisverndarsamtökin Gre-
enpeace hyggjast draga verulega
úr starfsemi sinni í Bandaríkjunum,
og m.a. ioka flestum af 10 svæða-
skrifstofum sínum, að því er blaðið
San Francisco Examiner greinir frá.
Deborah Rephan, fulltrúi sam-
takanna, segir líklegt að öllum
skrifstofum þeirra í Bandaríkjunum
verði lokað nema þeirri í höfuðborg-
inni Washington. Einnigyrði starfs-
fólki í Bandaríkjunum að líkindum
fækkað úr 400 í 65 og fjárhagsáætl-
un fyrir næsta ár dregin saman úr
29 milljónum dala í 21 milljón.
Rephan segir að þrátt fyrir að
samtökin hafi verið áberandi á al-
þjóðavettvangi hafi félagafjöldi
þeirra í Bandaríkjunum dregist
saman úr 1,2 milljónum 1991 í rétt
rúmlega 400 þúsund nú.
Þessi samdráttur í Bandaríkjun-
um mun ekki hafa áhrif á alþjóða-
samtök Greenpeace, sem hafa útibú
í 32 löndum. Fjárhagsáætlun þeirra
hljóðar upp á 145 milljónir dala.
I
»
\
|
\
I Finnlandi lifir
latínan
ÞÓTT latína sé almennt talin
„dautt“ tungumál gætu þeir
sem áttu leið til Jyvaskyía í
Finnlandi á síðustu dögum auð-
veldlega hafa haldið að svo
væri ekki. Þar komu saman 220
Iatínufræðingar frá 21 landi á
vikulanga ráðstefnu, sem lauk
í vikunni, og ræddu heima og
geima að hætti Caesars og Cice-
ros. Latínufræðingar víða að
úr heiminum komu jafnvel
gagngert til Finnlands til þess
að fríska upp á hæfni sína til
að tala hina fornu menningar-
tungu.
Þrátt fyrir að aldir séu liðnar
frá því latína var sameiginlegt
tungumál evrópskra mennta-
manna og því skortur á latnesk-
um orðum til að lýsa ýmsum
fyrirbrigðum nútímans, olli það
þátttakendum ráðstefnunnar,
sem voru iðnir við nýyrðasmíði,
ekki vandræðum. Þannig gátu
til dæmis allir auðveldlega skil-
ið að „inscriptorem cursualem
electronicam" stæði fyrir tölvu-
póst.
Finnskur framburður næstur
upprunalegum
Líklegt er að sú tunga sem
hljómaði af vörum ráðstefnu-
gesta hafí verið allnokkuð frá-
brugðin því sem heyra mátti á
götum Rómaborgar til forna.
Hver og einn talaði latínuna
með sínum eigin framburði.
Þó að engar óyggjandi sann-
anir séu til fyrir því hvernig
hin klassíska latína hljómaði,
telja málvísindamenn sig hafa
fundið út með allgóðri vissu
hvernig hinn upprunalegi fram-
burður var. „Þetta gerir að
verkum að allir hafa ákveðna
viðmiðun sem þeir geta lagt sig
fram um að nálgast," segir Pia
Ahtonen, ein skipuleggjenda
ráðstefnunnar og latínukennari
í Jyvaskyla.
Eins og viðeigandi er á fund-
arstað ráðstefnunnar trúa
margir því að finnskur fram-
burður komist næst hinum upp-
runalega - jafnvel þótt í
fínnsku sé færri orð að fínna
af latneskum uppruna en í öðr-
um nútímatungum.
„Eg syng með mínum fínnska
framburði vegna þess að það
er hreinasta latínan," segir
Jukka Ammondt, prófessor við
háskólann í Jyvaskyla, sem
gerði garðinn frægan fyrir
tveimur árum þegar liann tók
upp EIvis Presley-lög á Iatínu.
L