Morgunblaðið - 25.04.1998, Blaðsíða 48

48 LAUGARDAGUR 25. APRÍL 1998
MORGUNBLAÐIÐ
MINNINGAR
FRANKLÍN
ÞORÐARSON
+ Franklín Þórðar-
son, bóndi á Litla-
Fjarðarhorni í
Strandasýslu, fæddist
á Broddanesi 22. jan-
úar 1938. Hann lést á
Landspítalanum 11.
apríl síðastliðinn.
Foreldrar hans voru
hjónin Ingibjörg
Bjarnadóttir, f. 30.
nóvember 1904, og
Þórður Franklínsson,
f. 30. júní 1903, d.
1991. Systkini Frank-
líns eru Jóna, hús-
móðir og starfsmaður
Sjúkrahússins á Hólmavík, f. 20.
janúar 1934, Ingunn, húsm. og
hjúkrunarfr. í Reykjavík, f. 31.
maí 1935, Lára,
húsm. í Reykjavík, f.
8. janúar 1943, d.
1972.
Franklín fluttist
með foreldrum sínum
og systkinum frá
Broddanesi að Litla-
Fjarðarhorni árið
1947. Þar ól hann all-
an sinn aldur og varð
bóndi er frá leið og til
lokadægurs. Sambýl-
iskona hans hin siðari
ár var Þórdís Krist-
jánsdóttir, f. 28. janú-
ar 1941.
IJtför Franklíns fer fram frá
Kollafjarðarneskirkju í dag og
hefst athöfnin klukkan 14.
í hugum flestra sem ekið hafa
Vestfirði og Strandir er Kollafjörð-
ur líklega ósköp venjulegur fjörður,
einn af mörgum sem þrælast verð-
ur inn úr svo halda megi áfram
hraðri för. í mínum huga er Kolla-
fjörður enginn „venjulegur“ fjörður
- hann er „sveitin mín“.
Það var fastur liður í gegnum
^mína barnæsku að fjölskyldan fór á
hverju sumri norður á Strandir í
heimsókn til afa Þórðar og ömmu
Ingibjargar sem bjuggu í Litla-
Fjarðarhorni ásamt móðurbróður
mínum Franklín Þórðarsyni. I
Litla-Fjarðarhorni hafði móðir mín
átt sín uppvaxtarár og komist til
þroska. Og fleira tengdi mig við
þessa sveit: Við skírn hafði ég hlot-
ið nafn sem batt mig órjúfanlegum
böndum við ætt mína og uppruna -
við sveitina, nafn sem minnir mig
f^stöðugt á hver ég er og hvaðan ég
er kominn. Slíkur strengur er
sterkari en allir aðrir.
Mín gæfa er að snemma var ég
„sendur í sveit“ til sumardvalai'
norður á Strandir. A áttunda ári
var ég hjá móðursystur minni, Jónu
á Felli. En á þrettánda aldursári
var ég sendur í sauðburðinn til
Franklíns frænda í Litla-Fjarðar-
horni; afi var þá orðinn heilsuveill
og Franklín og amma héldu búinu
gangandi. Ég smitaðist strax af
þeim undursamleik og fögnuði sem
fylgir því að vera þátttakandi í því
að sjá nýtt líf kvikna, þegar maður
telur sjálfum sér trú um að hinn
eðlilegi gangur lífsins þurfi á kröft-
—^jim manns að halda. I sameiningu
gáfu Franklín og afi mér golsótta
gimbur sem ég tók strax ástfóstri
við og þóttist orðinn gildur bóndi.
Næstu árin gat ekkert vor hafíst án
þess að ég færi norður á Strandir
og legði mín léttu lóð á vogarskál-
arnar við sauðburðinn, og beið
óþreyjufullur eftir lömbunum henn-
ar Golsu minnar.
Þar sem við frændurnir unnum
einir saman löngum stundum
myndaðist sterk vinátta með okkur;
margar sögur voru sagðar og mikið
hlegið enda var Franklín frábær
sögumaður og ekki síður eftir-
herma. Ættfólk mitt lífs eða liðið
spratt upp úr sagnabrunninum og
af frásagnargleðinni. Þau eru mörg
sumarkvöldin í Kollafirði sem lifa í
minningunni.
Það þarf harðgert og duglegt
fólk til að byggja jarðirnar norður
á Ströndum. Þar vorar oft seint og
illa. Ég minnist þess þegar maður
fór á vorin héðan úr bænum þar
sem tún voru byrjuð að grænka og
norður í kuldann þar sem girðingar
voi-u enn á kafí í fönn; hjarn og
svellbunkar víða, jafnvel fram á
mitt sumar. En þá var manni kennt
að ekki þýddi að barma sér og
leggjast í vol, lífið næði yfirhend-
inni fyrr en síðar, það væri ávallt
dauðanum yfirsterkara. Og fyrr en
varði fóru fyrstu grösin að gróa.
Franklín minnti mig iðulega um
margt á Bjart í Sumarhúsum, með
dugnaðinum og þrjóskunni; hann
lét heldur aldrei slá sig út af laginu
hvað sem á dundi og ef honum
gramdist svaraði hann með fáum
en hvössum orðum, eða með þögn-
inni einni. Og baráttan var ekki
einungis við harðbýlt land og rysj-
ótta veðráttu heldur einnig við
mótbært kerfi sem á stundum virð-
ist hafa það eitt að markmiði að
draga þrótt úr þeim mönnum sem
hafa enn trú á því að landið geti
gefið af sér annað en lúxus-hlunn-
indi eins og stóriðjur og laxveiðar.
Sá ljóður var á ráði Franklíns að
hann reykti heil ósköp og þreyttist
ég seint á því sem léttadrengur í
sveitinni að rifja það allt saman
upp fyrir honum sem ég hafði lært
þá um veturinn um skaðsemi reyk-
inga. En hann gerði grín að því öllu
saman og hélt fast við sinn keip;
þrákelknin er rík fylgja þessarar
ættar! Svo fór þó að lokum að af-
leiðingar reykinganna drógu úr
honum allan lífskraft fyrir aldur
fram.
Franklín hafði gaman af lestri. Á
fimmtugsafmæli sínu fékk hann að
gjöf heildarútgáfu Islendingasagn-
anna og eftir það áttu þær ásamt
Sturlungu hug hans allan. Þegar
Franklín lá banaleguna hér fyrir
sunnan ræddum við frændurnir lít-
ið eitt um sögurnar og kom ég þar
ekki að tómum kofunum. Ræddum
við meðal annars um hina nafn-
lausu snillinga sem settu þær sam-
an af svo mikilli hógværð og still-
ingu. Nú veist þú vonandi frændi
meira um þá en ég og hendir gam-
an að fávísi minni, það væri þér
líkt!
En nú eru vatnaskil. Með fráfalli
Franklíns lýkur tæplega hundrað
ára búsetu ættarinnar í Litla-
Fjarðarhorni. Þá búsetu hóf afi og
alnafni Franklíns sem féll einnig
frá sextugur að aldri. Við búskapn-
um tók afi minn, Þórður Franklíns-
son. Á þessari stundu er ekki gott
að segja með hvaða hætti búskapur
verður í framtíðinni í Litla-Fjarðar-
horni. I mínum huga verður þó
ávallt búið þar því minningarnar
munu sækja á og leita til þess stað-
ar sem átti ríkan þátt í að koma
mér til vits og ára.
Nú þegar ég kveð frænda minn
Franklín Þórðarson vil ég þakka
honum fyrir allar samverustundirn-
ar. Hann gengur nú til fundar við
föður sinn, Þórð afa, sem lést fyrir
sjö árum. Ingibjörg amma býr á
Hólmavík og lifir son sinn í hárri
elli.
í Sjálfstæðu fólki eftir Halldór
Laxness segir:
„Maður er ekki sjálfstæður
nema maður hafi hug til að standa
einn. Grettir Ásmundarson var
griðalaus útilegumaður á íslands-
fjöllum í nítján ár, uns hann var
unninn í Drángey; en hans var
hefnt í Miklagarði fyrir því,
stærstu borg heimsins. Kanski
verður mín einnig hefnt þegar tím-
ar líða. Kanski meiraðsegja í ein-
hverri stórri borg. Hann mundi alt-
íeinu eftir því, að rússakeisari var
fallinn, og það gladdi hann, - hvað
skyldi Jón gamli á Mýri segja við
því? Svo hann hætti við að vekja
son sinn, og gekk sem hljóðlegast
útúr brakkanum."
Guð blessi þig, frændi.
Þórður Ingi.
Um miðja dymbilvikuna veiktist
mágur minn, Franklín Þórðarson,
af illkynja sjúkdómi og í lok vikunn-
ar var hann allur. Ég hitti hann á
sjúkrahúsinu, kvaðst hafa komið
gangandi því að bíllinn minn færi
ekki í gang. Hann hló við, þrátt fyr-
ir mikla mæði, kvaðst þekkja þetta,
hann ætti fimm vélar og engin
þeirra væri í lagi. Það var stutt í
glettnina, þegar við hittumst og
hann var fljótur að sjá björtu hlið-
amar. Hann kvaðst ekki mega vera
að því að liggja hér, oddvitastörfin
biðu hans og framundan væri sauð-
burðurinn.
Franklín var ekki allra en hann
var barngóður og áður fyrr tók
hann unglingsstráka til sín á sumrin
og hafa þeir allir haldið sambandi
við hann síðan. Franklin var einka-
sonur foreldra sinna og kom það í
hans hlut að taka við búi fóður síns.
Hann var ekki langskólagenginn, en
bætti sér það upp með lestri góðra
bóka og sérstöku ástfóstri tók hann
OLAFUR
HARALDSSON
—* f Blómabwðin >
( öarSskom
v/ Possvo0ski»*{<jwga»*o a
Símii 554 0500
Sérfræðingar
í blómaskrevtinguni
við öll tækifæri
I Wfe blómaverkstæði 1
I JSlNNA I
Skólavörftustíg 12,
á horni Bergstaftastrætis,
sími 551 909»
+ Ólafur Haraldsson, húsa-
smíðameistari í Hafnarfirði,
fæddist á Tjörnum í Vestur-Eyja-
fjallahreppi í Rangárvallásýslu
16. janúar 1930. Hann lést á
Sjúkrahúsi Reykjavíkur 12. aprfl
síðastliðinn og fór útför hans
fram frá Víðistaðakirlgu í Hafn-
arfirði 22. apríl.
Ólafur Haraldsson hefm' lokið lífs-
göngu sinni eftir erfiða sjúkdóms-
legu. Þungbær harmur er kveðinn
að fjölskyldu hans sem nú þarf að
sætta sig við ótímabæra brottfor
hans úr þessum heimi.
Ólafur Haraldsson var mikið
prúðmenni með stóra höfðingslund.
Frá honum streymdu góðvild og
hlýja til allra sem umgengust hann.
Hans æðsta hugsun og göfugasta
markmið í lífinu var alltaf að hlúa
að fjölskyldu sinni á allan hátt og
búa henni allt í haginn. Hann var
mikill listasmiður og eru til margir
fagrir smíðisgripir sem hann hefur
unnið heima í frístundum sínum af
mikilli snilld.
Þau hjónin Guðrún og Óli lifðu
saman í góðu hjónabandi sem
byggðist á gagnkvæmu trausti og
virðingu. Samstiga hafa þau verið í
lífinu í öllu sem þau hafa tekið sér
fyrir hendur. Heimili þeirra í Hafn-
arfirði ber því fagurt vitni hve sam-
hent þau hjón voru. Þar hefur alltaf
verið notalegt að koma og njóta
gestrisni og góðvildar.
við Sturlungu og tók þátt í opinber-
um umræðum um þá bók. Á yngri
árum skrifaði Franklín smásögur,
sem birtust í ýmsum tímaritum.
Hann ólst upp við það hugarfar að
vinna og manngildi væru hið sama
og vandist ekki sumarleyfum. Búið
og jörðin áttu hug hans allan og
hann var lítið gefinn fyrir ferðalög.
I fyrra sumar sá hann Þingvelli í
fyrsta sinn og var það fyrst og
fremst til að skoða söguslóðir.
Nú er sá tími, þegar lar.dið leysist
úr fjötrum frosta og myrkurs og allt
lifnar á ný, sólin skín og vermir og
lífríkið vaknar af vetrardvala, þá
finnur borgarbúinn hvfld í sveitinni.
Við hjónin heimsóttum tengdafor-
eldra mína ásamt börnum okkar
norður á Strandir og þá var gaman
og fróðlegt að ræða við Franklín og
marga skákina tefldum við, þegar
annir kölluðu ekki á hann. Einnig
voru hreiðurbúar heimsóttir og við
upplifðum fegurð sumardagsins.
Við erum aldrei tilbúin þegar
kallið kemur. Vafalaust finnst nýr
oddviti og ærnar bera, en það kem-
ur enginn í staðinn fyrir Franklín.
Ég efast ekki um að hann verður
búinn að leysa gátuna um Sturl-
ungu þegar við hittumst síðar. Þar
verða trúlega engar bilaðar vélar né
köld tíð, heldur gróandi og eilíft vor.
Guðjón Sigurbjörnsson.
I dag verður til moldar borinn
Franklín Þórðarson, bóndi í Litla-
Fjarðarhorni. Við hjónin kynntumst
Franklín fyrir fjórtán árum en syst-
ir konu minnar, Þórdís, hafði hafið
sambúð með honum einu ári áður.
Fyrsta ferðin okkar norður til
þeirra er okkur minnisstæð. Við
höfðum ekki áður komið norður á
Strandir og bjuggumst við að sjá
þar hrjóstrugt land og fremur
kuldalegt, en reyndin varð önnur.
Þegar við komum í Kollafjörðinn
blasti við okkur vinaleg sveit með
grasi grónum fjöllum upp á toppa.
Síðan höfum við farið norður til
Franklíns og Þórdísar flest sumur
og stundum oftar en einu sinni
sama sumarið. Alltaf var tekið á
móti okkur með hlýju og vinsemd.
Franklín var ekki margmáll maður
en hann kunni vel að gera að gamni
sínu og var glöggur á það sem
spaugilegt var.
Ég held að Franklín hefði allt
eins kosið að ganga menntaveginn
þegar hann var ungur, en það kom í
hans hlut að taka við búi foreldra
sinna. Franklín var góður bóndi og
hafði lag á að fá góðar afurðir af
fénu sínu; það eina sem hindraði
hann í búskapnum var hinn svokall-
aði kvóti þrátt fyrir mjög mikil
landgæði til sauðfjárbúskapar.
Franklín veiktist skyndilega á
miðvikudag fyrir páska og var flutt-
ur til Reykjavíkur og lagður inn á
Landspítalann; hann greindist með
illkynja sjúkdóm á háu stigi og lést
tveim dögum síðar.
Með þessum fátæklegu línum
viljum við kveðja vin okkar Frank-
lín Þórðarson og þakka honum fyrir
ánægjulegar samverustundir. Án
kynna af slíkum manni hefði lífið
orðið fátæklegra. Við vottum systr-
um og skyldfólki Franklíns og
einnig Þórdísi og sonum hennar
innilega samúð.
Sigurður, Þóra og synir.
Drottinn er minn hirðir,
mig mun ekkert bresta.
A grænum grundum lætur hann mig hvílast,
leiðir mig að vötnum þar sem ég má næðis
njóta.
(Davíðssálmur nr. 23.)
Hvernig á maður að kveðja mann
sem reynst hefur vandalausum eins
vel og Franklín okkur bræðrum?
Þegar við komum fyrst með móður
okkar að Litla-Fjarðarhomi á ár-
dögum 1983 hefði engan grunað
hvaða áhrif það átti eftir að hafa á
líf okkar, sem var tekið opnum örm-
um af manni sem var tilbúinn að
veita okkur allt það sem hann gat.
Franklín var ekki maður margra
orða en allt það sem hann sagði var
vert að taka eftir. Svipurinn, brosið
og augnatillitið sagði einnig meira
en mörg orð. Hann reyndi að leið-
beina okkur á réttar brautir með
hollum og góðum ráðum.
Þegar við vorum að störfum með
Franklín, hvort sem það var í fjár-
húsum, við girðingarvinnu eða úti á
túnum, þá sáum við það fljótt að
þarna fór maður sem var víðlesinn
og með skoðanir á hlutunum. I ófá
skiptin voru málin rædd og skipst á
skoðunum.
Börn hændust strax að Franklín
og var hann þeim blíður og góður.
Þegar bömin okkar fóru svo að
koma í heiminn veittu þau honum
ómælda ánægju og fylgdist hann
grannt með hverri hreyfingu þeirra.
Hvem hefði grunað að lát vinar
okkar og fóstra hefði getað borið
svo snöggt að. Við kveðjum þig,
elsku Franklín, með trega og sökn-
uð í huga og viljum þakka allt sem
þú hefur gert fyrir okkur.
Elsku mamma og Steinar, Guð
veri með ykkur á þessum erfiða
tíma.
Loftur, Sigfús, Halldór
og fjölskyldur.
Vopnaskakið heldur vöku
fyrir stelkunum
Yfir hymdum herjum
flýgur spjót
líkt og varpað
sé úr miðju sólar
stöðvar söguna
tímann
hjartslátt þinn
Bróðir minn
- á vakt þessa nótt -
ekurþérávagni
eftir löngum hjjóðum göngum
í líkhúsið
Laumar hnífi undir drifhvítt lakið
„Komdu Qendum þínum á óvart, frændi"
Skilur hurðina eftiropna
Þín frænka
Gerður Kristný.
Ekki var síður gott að koma til
þeirra í griðlandið góða, Litlaland.
Það er sumarbústaðurinn á
bernskuslóðum Ola í Landeyjunum,
hann stendur eins og gróðurvin í
eyðimörkinni svolítið frá öðrum
bæjum. Bústaðinn byggði Olafur
Haraldsson frá grunni, öllu er þar
komið fyrir af frábæru hyggjuviti
og hagleik, þar hafa þau hjónin
ræktað upp tré og runna, gert sér
lítið gróðurhús og matjurtagarð.
Þarna á bernskuslóðum undi Oli
sér vel. Þangað lá leiðin alltaf þegar
færi gafst frá brauðstritinu. I Litla-
landi þótti þeim Óla og Guðrúnu
gaman að fá til sín gesti og áttum
við hjónin því láni að fagna að njóta
gestrisni þeirra þar líka. Óli var
mikill höfðingi heim að sækja og
veitti af rausn. Þeir voru nafnar
maðurinn minn og hann og sagði
Ólafur Haraldsson alltaf „nafni“ við
nafna sinn. I þessu ávarpi „nafni“
fólst mikil vinsemd og hlýja sem
yljaði okkur um hjartarætur.
Ólafur Haraldsson var gæfumað-
ur í sínu einkalífi, hann valdi sér
góðan lífsförunaut sem nú sér á eft-
ir bónda sínum og hefur misst svo
mikið. Börnin þeirra þrjú og fjöl-
skyldur þeirra bera nú sáran harm
í brjósti og litlu afabörnin fjögur
hafa misst bakhjarlinn hann afa
sem gaf þeim svo mikið af ást og
umhyggju. Það er erfitt fyrir Ólöfu,
elsta afabamið, að þurfa nú sex ára
gömul að upplifa það að hann afi
hennar er ekki lengur í þessum
heimi. En minningarnar góðu
geymir litla afastúlkan í hjartanu
sínu. Þær getur hún yljað sér við
þegar á bjátar á lífsleiðinni.
Élsku Guðrún, við Óli vottum þér
og fjölskyldunni allri okkar dýpstu
samúð og óskum þess að minningin
um góðan eiginmann, fóður og afa,
verði styrkur ykkar í sorginni.
Góður drengur er genginn.
Blessuð sé minning Ólafs Haralds-
sonar.
Svanhildur Guðmundsdóttir.