Morgunblaðið - 30.06.1998, Blaðsíða 12

12 ÞRIÐJUDAGUR 30. JÚNÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Jón Kjartansson hefur flutt bústofn og vélar frá Stóra-Kroppi vegna vegardeilu
Heldur baráttunni
áfram af fullum krafti
EKKI liggur enn fyrir endanleg
niðurstaða um hina umdeildu vega-
lagningu Borgarfjarðarbrautar milli
Flókadalsár og Kleppjárnsreykja.
Jón Kjartansson, eigandi Stóra-
Kropps í Borgarfirði, og fjölskylda,
hafa nú flutt allan bústofn sinn og
vélar frá Stóra-Ki-oppi að Ártúni í
Rangárvallahreppi vegna þeirra ill-
vígu deilna sem staðið hafa yfir í
tæp 4 ár um þjóðvegarstæði í ná-
grenni Stóra-Kropps. Um tíma leit
út fyrir að niðurstaða fengist í
þessu máli á síðasta ári þegar sam-
komulag náðist um svonefnda sátta-
leið, annað vegastæði sem hefði
ekki kippt stoðunum undan bú-
rekstri á Stóra-Kroppi, og uppfyllti
sú lausn þær kröfur sem gerðar
voru. Meirihluti þáverandi hrepps-
nefndar Reykholtsdalshrepps,
Vegagerðin og skipulagsyfirvöld
gátu sætt sig við þessa leið en í ljós
kom á sl. vetri, að málið var þó eng-
an veginn til lykta leitt, og enn er
uppi óvissa um endanlegt vega-
stæði. Þrátt fyrir þetta er engan bil-
bug að finna á Jóni, sem segist ætla
að halda áfram baráttu sinni af full-
um krafti gegn hugmyndum um að
leggja þjóðveginn um túnið við
Stóra-Kropp. Auk búrekstrar á
Suðurlandi starfar Jón í dag sem
verðbréfamiðlari hjá Sparisjóði
Reykjavíkur og nágrennis. Hann á
að baki margra ára reynslu af verð-
bréfaviðskiptum í Sviss.
Ofríki og ofbeldi
„Við höfum flutt alla okkar starf-
semi úr Borgarfírðinum austur í
Rangárvallasýslu og lagt niður bú-
skap á Stóra-Kroppi, a.m.k. um
stundarsakir," segir Jón.
„Við ákváðum í júní á
síðasta ári að flytja brott
vegna þeirra deilna sem
höfðu átt sér stað um
veginn og þeirra per-
sónulegu árása sejn við
höfum orðið fyrir. Ég hef kallað það
bæði ofríki og ofbeldi og mín skoð-
un á því hefur ekkert breyst," segir
Jón.
Fjölskyldan flutti í fyrrasumar að
Artúnum í Rangárvallahreppi þar
sem hún rekur stórt kúabú. „Þannig
háttaði til í fyrrasumar að heyskap-
artíð var mjög erfið á Suðurlandi og
við ákváðum að reka bæði búin að
minnsta kosti fram á vorið, í þeirri
von að niðurstaða fengist i þessu
•vegamáli. Ég hélt því fram í júní í
fyrra að það stæði yfir pólitískur
loddaraleikur um þessa svoköllúðu
sáttaleið og að þá hefði verið búið að
ákveða fyrirfram í hvaða farveg
málið færi og hver niðurstaðan
yrði,“ segir Jón og bendir á að nú sé
komið á daginn að hann hafi haft
rétt fyrir sér. Menn hafi verið tog-
Jón Kjartansson, eigandi Stóra-Kropps í
Borgarfírði, hefur flutt allan bústofn sinn
og vélar frá Stóra-Kroppi vegna þeirra
hörðu deilna sem staðið hafa yfir í tæp 4 ár
um þjóðvegarstæði í nágrenni Stóra-
Kropps. Jón segist í samtali við Omar
Friðriksson ætla að halda áfram baráttu
sinni af fullum krafti gegn hugmyndum um
að leggja þjóðveginn um túnið við bæinn
Stóra-Kropp og kveðst munu fara með
málið fyrir dómstóla ef nauðsyn krefji.
aðir á asnaeyrunum
þegar ákveðið var að
láta fara fram um-
hverfismat vegna
sáttaleiðarinnar
svokölluðu.
„Lyktir málsins
voru að mínu mati fyr-
irfram ákveðnar. Ég
hélt því þá fram að
jafnvel þótt skipulags-
stjóri rfldsins féllist á
sáttaleiðina, sem hann
og gerði, yrði úrskurð-
ur hans kærður til
umhverfisráðuneytis-
ins og það var gert. T. v ^
TT , ° L ,,, b Jon Kiartansson
Umhverfisraðherra
staðfesti reyndar úrskurð skipu'
Stundar verð-
bréfaviðskipti
með búrekstr-
inum
lagsstjóra um að heimila vegalagn-
inguna á þeim stað sem sættir
höfðu náðst um og þá
trúðu menn því að niður-
staða væri komin í málið.
Fimm sveitarfélög
norðan Skarðsheiðar,
sem mynduðu Samband
sveitarfélaga í Borgar-
firði norðan Skarðsheiðar, létu fara
fram svæðaskipulag, sem var í
sjálfu sér ótengt þessum vegi. Það
var ekki samstaða í svæðaskipu-
lagsnefndinni sem var sett á stofn
sem samvinnunefnd, með tveimur
fulltrúum úr hverri sveitarstjórn,
um hvar veglínan ætti að vera. Það
hefði í raun ekki átt að skipta neinu
máli því niðurstaða nefndarinnar er
á engan hátt bindandi fyrir viðkom-
andi sveitarstjórn. Þáverandi sveit-
arstjórn Reykholtsdalshrepps hafði
óskað eftir því að sáttaleiðin yrði
farin og ákvað eftir ráðleggingum
skipulagsstjóra ríkisins að setja
þessa veglínu inn á svæðaskipulag-
ið. Sveitarstjórn sendi erindi til
skipulagsstjórnar ríkisins fyrir ára-
mót um að þessi veglína yrði sett
inn á svæðaskipulag og það var
samþykkt í skipulags-
stjórn. Það komu fram
mótmæli frá vissum aðil-
um um þetta og var er-
indi þar um sent um-
hverfisráðherra, sem
sendi erindið til baka til
frekari umfjöllunar, en
skipulagsstjórn komst
aftur að þeirri niður-
stöðu að þetta ferli væri
lögformlegt og sam-
þykkti að þessi veglína
yrði sett inn á svæða-
skipulag.
Umhverfisráðherra
frestaði síðan staðfest-
ingu á þessari veglínu.
Þar með var orðin að veruleika sú
tilgáta mín að niðurstaðan væri fyr-
irfram ákveðin. Með því að fresta
staðfestingu á þessari veglínu á
svæðaskipulagi var þetta lögform-
lega ferli eyðilagt," segir Jón og
bendir á að aðstoðarmaður um-
hverfisráðherra sé nátengdur aðil-
um sem hafi barist fyrir því að mal-
bikaður vegur yrði lagður um túnin
á Stóra-Kroppi.
„Ráðherra mæltist til þess að far-
ið yrði í aðalskipulagsferli og eftir
því sem ég best veit er staða máls-
ins nú sú í kerfinu, að kynning á að-
alskipulagi hefur hangið uppi í tæp-
ar fjórar vikur. í dag er spumingin
sú hvað ný sveitarstjórn í samein-
uðu sveitarfélagi muni gera. Mun
hún breyta þessu og óska eftir að
svokölluð neðri-leið verði sett inn á
aðalskipulag í stað sáttaleiðarinn-
ar?“ segir Jón.
Brot á meðalhófsreglu
stjórnsýslulaga
Jón segir að fjölskyldan hafi
ákveðið að fiytja bústofn sinn frá
Stóra-Kroppi með hliðsjón af því, að
þeir aðilar sem völdust í meirihluta í
sveitarstjóm í sameinuðu sveitarfé-
lagi fjögurra hreppa hafi ekki sýnt
málstað fjölskyldunnar neinn skiln-
ing.
„Við treystum okkur ekki til að
vera háð duttlungum stjómvalda um
hvort fótunum yrði kippt undan bú-
skaparaðstæðum á Stóra-Kroppi.
Þess vegna gerðum við alvöru úr því
að flytja allan okkar búskap austur í
Rangárvallasýslu, þar til endanleg
niðurstaða liggur fyrir. Það er hins
vegar alveg ljóst að ég mun halda
þessaii baráttu áfram af fullum
krafti. Ef reynt verður að snúa
dæminu við nú og fara með veginn
yfir túnin á Stóra-Kroppi mun ég að
sjálfsögðu leita réttar míns fyrir
dómstólum. Ég mun byggja mál mitt
á því að um sé að ræða skýrt brot á
meðalhófsreglu stjómsýslulaga,
vegna þess að það liggur núna fyrir
annar og vægari kostur. Nýlegir
dómar í hliðstæðum málum sem hafa
fallið í Hæstarétti styrkja þá trú
mína verulega að meðalhófsreglan
muni gilda um þessa vegagerð. Það
væri alger óhæfa að ætla sér að
reyna að taka tún eignarnámi og
malbika þar yfir og eyðileggja fyrh-
mér jörðina þegar annar kostur
býðst, sem skipulagsstjóri ríkisins,
umhverfisráðherra, ásamt hrepps-
nefnd og meirihluta landeigenda,
hafa samþykkt að verði tekinn."
Stærsta kúabú sveitarfélagsins
Jón og fjölskylda hans höfðu
byggt upp stórt kúabú á Stóra-
Kroppi. Var það orðið hið stærsta i
sveitarfélaginu með tæplega 150
þúsund lítra framleiðslurétt á
mjólk. A seinasta ári var búið að
Stóra-Kroppi nythæst allra kúabúa
í sveitarfélaginu. „Ég
hafði fjárfest mikið,
byggt nýtt íbúðarhús,
ræktað og endurræktað,
breytt útihúsum, keypt
nýjar vélar og hagrætt á
alla þá lund sem mér var
mögulegt. Ég trúði því aldrei að ís-
lenski landbúnaðarráðherrann
myndi senda málið í þennan farveg
sem það er í í dag. Nú er okkur ólíft
þarna. Við sitjum undir stöðugum
persónulegum árásum og rógburði
og framtíð okkar er það ótrygg að
við treystum okkur ekki til að gera
meira þarna og vera háð duttlung-
um sveitarstjórnar eða annarra um
hvernig eða hvort við höldum áfram
uppbyggingu búsins, sem stóð
vissulega fyrir dyrum,“ segir Jón.
Jörðin ekki til sölu
Þrátt fyrir að fjölskyldan hafi
flutt allan bústofn frá Stóra-Kroppi
er öll aðstaða til áframhaldandi bú-
skapar til staðar á Stóra-Kroppi og
Jón segist ekki ætla að selja jörð-
ina. Fjölskyldan á einnig jörðina
Mun að sjálf-
sögðu leita
réttar míns fyr
ir dómstólum
Efra-Nes í Borgarbyggð og verður
heyjað á báðum jörðunum í sumar
en málin eru að öðru leyti í bið-
stöðu.
Eiginkona Jóns, Regula Brem
fæddist og ólst upp í Sviss og börnin
tvö, Ema og Kjartan, eru á leið úr
landi, „vegna þessara deilna og era
allsendis ófáanleg til að taka
nokkurn þátt í þessu starfi þarna
uppfrá. Það er auðvitað visst
áhyggjuefni iyiir mig sem bónda að
hafa engan tH að taka við af mér,“
segir hann.
Jón starfaði í 13 ár við verðbréfa-
viðskipti í Sviss og hjá Kaupþingi í
tvö ár. I dag starfar hann við verð-
bréfaviðskipti á viðskiptastofu hjá
SPRON. „Eg hef 15 ára reynslu af
verðbréfaviðskiptum og undir þess-
um kringumstæðum sem þarna
höfðu skapast ákvað ég að snúa mér
að þessu starfi um stundar sakir.
Ég rek einnig mitt bú enda vinna
bændur við ýmis störf auk búskap-
arins,“ segir hann.
Jón segir mikla þörf á aukinni
hagræðingu í íslenskum landbúnaði.
„Ég hef heyjað á fjórum jörðum og
rekið þessi bú samhliða í þrjú ár
með sama vélakosti. Ég tel að það
séu mjög breyttar forsendur í land-
búnaðinum og þörf á breytingum.
Við verðum að átta okkur á að við
erum ekki lengur einangruð þjóð.
Við höfum undirritað alþjóðasamn-
inga, bæði EES-samninginn og
GATT-samninginn. Landbúnaður-
inn mun mæta samkeppni og það er
því alveg ljóst að búin þurfa að
stækka og þeim þarf að fækka. Að
því vann ég ötullega. Ég keypti
eyðijörð sem varð stærsta búið í
sveitarfélaginu á þremur árum. Þar
sameinuðum við framleiðslu fimm
jarða. Ég taldi að þetta væri í sam-
ræmi við það sem stjórnvöld vildu.
Þess vegna kom það mér verulega á
óvart að Vegagerðin og ákveðnir að-
ilar innan sveitarfélagsins, sem eiga
í raun og veru engra hagsmuna að
gæta, skuli með þessum hætti reyna
að kippa fótum undar starfsemi
okkar þama. Ég lít á þetta sem öf-
undarbrölt og annarlegar hvatir.
Þetta er ákaflega lýjandi, sér-
staklega þegar nú liggur fytir að
það er ekki verið að ræða
málefni. Það liggur fyrir
veglína sem uppfyllir all-
ar kröfur Vegagerðarinn-
ar hvað umferðaröryggi
og greiðar samgöngur
varðar. Það er engin
spurning um að sú sáttaleið sem
fyrir liggur er viðunandi fyrir alla
aðila,“ segir Jón.
Réttlætismál
„En ég hef allan þann tíma sem
heilsa mín leyfir til þess að berjast í
þessu og það mun ég gera. Ég tel
það skyldu mína við landið. íslend-
ingar verða að átta sig á að við eig-
um hér fagurt og gott land en það
er ekki sama hvernig við göngum
um það. Ég tel það tímaskekkju að
ryðjast yfir tún og engi íslenskra
bænda þegar aðrir kostir era fyrir
hendi. Ég tel að þarna sé um rétt-
lætismál að ræða og tel það skyldu
mína við Iandið að standa vörð um
hag og velferð þess. Það get ég best
gert með því að vernda umhverfið
og náttúruna," sagði Jón að lokum.
Höfði opinn
almenningi
HÖFÐI, móttökuhús Reykjavík-
urborgar, er opinn almenningi
1. sunnudag hvers mánaðar,
segir í fréttatilkynningu, sem
Morgunblaðinu hefur borizt..
Næsta skoðunarferð er sunnu-
daginn 5. júlí kl. 13. Vinsamleg-
ast skráið þátttöku hjá Upplýs-
ingaþjónustu Ráðhúss Reykja-
víkur kl. 9-18. Aðgangseyrir
200 kr.
Eftir endurbætur sein gerðar
hafa verið innanhúss í Höfða,
móttökuhúsi Reykjavíkurborgar,
heíjast nú skoðunarferðir að
nýju fyrir almenning.
Seinni hluta sl. vetrar voru
gerðar ýmsar endurbætur á hús-

sr: ii » f »| ala í? L - a S
líí III
inu. Veggir í sölum á aðalhæð
hafa verið málaðir og parketgólf
endurnýjað. Ný húsgögn, hönn-
uð af Þórdísi Zoega, húsgagna-
og innanhússarkitekt, hafa
einnig verið tekin í notkun.
Samkeppmsráð gríp-
ur ekki til aðgerða
SAMKEPPNISRAÐ hefur úrskurð-
að að grípa ekki til aðgerða út af
kvörtun Elínar Sigurðardóttur sem
25. ágúst sl. sendi Samkeppnisstofn-
un bréf þar sem kvartað var yfir fyr-
irkomulagi niðurgreiðslna Reykja-
víkui'borgar á leikskólavist.
Elín segir í kvörtun sinni að sam-
keppnisstaða einkarekinna leikskóla
gagnvart leikskólum Reykjavíkur-
borgar sé augljóslega ójöfn þar sem
Reykjavíkurborg niðurgreiði eigin
leikskólarekstur meira en leikskóla-
rekstur einkaaðila.
I úrskurði samkeppnisráðs er tek-
ið undir með kvartanda „að Reykja-
víkurborg gæti að jafnræðissjónar-
miðum við rekstur dagvistar fyrir
börn og að rekstrinum sé almennt
hagað til samræmis við þau sjónar-
mið sem samkeppnislög eru reist á“.
í úrskurðinum segir einnig að
samkeppnisráð fái hins vegar ekki
séð að sú starfsemi sem Reykjavík-
urborg sinni í þessum málaflokki „sé
á einhvern hátt yfirgripsmem en lög
gera ráð fyrir, m.a. af þeirri ástæðu
að eftirspurn efth’ dagvistun er meiri
en framboð". Vegna þessa og með
hliðsjón af úrskurði áfrýjunarnefnd-
ar samkeppnismála, sem féll í máli
Garðabæjar gegn samkeppninsráði
ái’ið 1996, telur samkeppnisráð að
lagagrundvöll skorti fyrir töku
ákvörðunar af hálfu samkeppnisráðs
í þessu máli.