Morgunblaðið - 30.06.1998, Qupperneq 30

30 ÞRIÐJUDAGUR 30. JÚNÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
MORGUNBLAÐIÐ

STOPNAÐ 1913
UTGEFANDI
FRAMKVÆMDASTJÓRI
RITSTJÓRAR
Árvakur hf., Reykjavík.
Hallgrímur B. Geirsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
GEYSIR I
HAUKADAL
GEYSIR í Haukadal er einn frægasti goshver heims. Það
segir sína sögu að í enskri tungu er nafn hans, „geyser“,
samheiti goshvera jarðar. Stór hluti erlendra ferðamanna
heimsækir Geysisvæðið, enda er aðdráttarafl þess mikið.
Það standa því sterk rök til þess, efnahagsleg sem náttúru-
fræðileg, að sinna vel rannsóknum á þessu svæði og vernda
það til framtíðar.
Geysir hefur vart staðið undir fornri frægð hin síðari árin.
Ekki tókst að ljúka nauðsynlegum rannsóknum á hvernum í
vetur sökum fjárskorts. „Við þurfum heildarmynd af jarð-
hitasvæðinu til að geta áttað okkur á því hvað muni gerast
með Strokk ef Geysir verður látinn gjósa og til þess þurfum
við viðbótarrannsóknir,“ sagði Arni Bragason, í Geysisnefnd,
í viðtali við Morgunblaðið.
Það verður hið fyrsta að tryggja nægilegt fjármagn til
rannsókna á Geysi og hverasvæðinu umhverfis hann. Það er
réttmæt athugasemd að benda á, að á sama tíma og varið er
tugmilljónum króna í „hver“ í Öskjuhlíð skortir fjármuni til
nauðsynlegra rannsókna á þeirri fágætu náttúruperlu, Geysi
í Haukadal, sem dregur að sér erlenda ferðamenn tugþús-
undum saman.
FRÆKNIR DANIR
FRÆNDUR vorir Danir sýndu frábæra frammistöðu á
sunnudagskvöld, er þeir lögðu léttleikandi og bráð-
skemmtilegt lið Nígeríu að velli í heimsmeistarakeppninni í
knattspyrnu í Frakklandi, með því að skora fjögur mörk
gegn einu. Danska landsliðið lék frábæra knattspyrnu, sem
hrein skemmtun var að horfa á.
Danska landsliðið lék á sunnudagskvöld sterka sóknar-
knattspyrnu eins og hún gerist best og beitti skyndisóknum
þegar líða tók á leikinn. Svíinn Bo Johansson, þjálfari
danska landsliðsins, sem eitt sinn þjálfaði íslenska landsliðið,
má vera stoltur af þeim árangri sem liðið hefur náð í keppn-
inni.
Vissulega kom þessi stóri sigur danska landsliðsins á afar
sterku og skemmtilegu landsliði Nígeríu á óvart, því lið Níg-
eríu er nú það lið keppninnar, sem hefur komið hvað mest á
óvart hingað til.
Danir tryggðu sér með þessum sigri, sæti í átta liða úrslit-
um og munu þeir leika við landslið Brasilíu næstkomandi
föstudag. Þar verður við ramman reip að draga hjá Dönum
því Brasilíumenn eru núverandi heimsmeistarar í knatt-
spyrnu og fjölmargir spá því að þeir nái að verja titilinn. En
það er of snemmt að afskrifa Dani í þessum efnum, því ef
þeir ná að sýna leik á borð við þann sem þeir sýndu á sunnu-
dagskvöld getur allt gerzt.
ARKITEKTAN ÁM
Á ÍSLANDI
ARKITEKTÚR á íslandi hefur einna helst einkennst af
ákveðinni sundurgerð; í Reykjavík gefur til dæmis vart
að líta tvö hús teiknuð í sama stíl. Hefur sumum þótt þetta
skemmtilegt en öðrum fundist nóg um misleitnina. Ástæðan
hefur hins vegar verið augljós; íslenskir arkitektar hafa sótt
menntun sína til útlanda, alls til sautján landa en enginn
þeirra er menntaður hér á landi.
íslenskir arkitektar hafa um árabil rætt nauðsyn þess að
komið verði á fót menntastofnun á háskólastigi fyrir arki-
tekta hér á landi og telja að nú sé þörfin orðin brýn. Ástæð-
an er einkum sú að nýjustu upplýsingar um inngöngu ís-
lenskra nema í fagskóla erlendis benda til verulegrar fækk-
unar í nýliðun stéttarinnar sem gæti haft slæmar afleiðingar
eins og fram kom í samtali í Lesbók Morgunblaðsins sl. laug-
ardag við Hörpu Stefánsdóttur, formann stjórnar íslenska
arkitektaskólans ÍSARK. Harpa benti á að arkitektúr væri
mjög háður menningu hverrar þjóðar, náttúru- og veðurskil-
yrðum og því væri bagalegt að íslenskir arkitektar skyldu
ekki eiga sér sameiginlegan faglegan bakhjarl hér á landi;
hætta væri á að fagleg þekking og reynsla sem starfandi
arkitektar á Islandi hefðu aflað sér skilaði sér ekki til næstu
kynslóðar þegar enginn innlendur aðili bæri ábyrgð á
menntun þeirra.
Þótt það hafi vissulega verið einn af kostum íslensks arki-
tektúrs hve víða hann hefur sótt áhrif hlýtur það að vera
okkur kappsmál að varðveita sérkenni, þekkingu og reynslu
okkar í þessu fagi; það verður vart gert nema með því að ís-
lenskir arkitektar geti að minnsta kosti hlotið hluta mennt-
unar sinnar hérlendis.
Nýtum
kosti nálægð-
arinnar
Undanfarin tvö ár hafa sest hér að 69 flótta-
menn frá Júgóslavíu. Sigríður B. Tómas-
dóttir komst að því að mikil ánægja er með
hvernig til hefur tekist. Fólkið þykir hafa
aðlagast íslensku samfélagi vel og er það
m.a. að þakka markvissri íslenskukennslu
og góðu viðmóti fólks í bæjarfélögunum.
ETTA hefur gengið ótrúlega
vel og má segja að öll vand-
kvæði séu horfin. Hópurinn
hefur aðlagast mjög vel og
það tel ég að sé fyrst og fremst ís-
lenskukennslunni að þakka,“ segir
Bryndís Friðgeirsdóttir svæðisfull-
trúi Rauða krossins á Vestfjörðum.
„íslenskan skiptir sköpum í aðlögun
útlendinga að samfélaginu og nú er
þessi hópur sem kom hingað til Isa-
fjarðar 1996 orðinn hluti af samfélag-
inu hér. Þau eiga íslenska vini og
halda sig alls ekki í hóp.“
Bryndís segir að krakkarnir í hópn-
um hafi líka aðlagast mjög vel. Hún
var grunnskólakennari áður en hún
tók við núverandi starfi og kenndi
einu barninu úr hópnum sem var sex
ára við komuna. „Það gekk mjög vel.
Krakkarnir fóru strax að tala saman
þrátt íyrir að þau töluðu ekki sama
tungumál, þau notuðu bara líkamann
og skildu hvert annað mjög vel.“
Anna Sigurðardóttir, aðstoðarmað-
ur bæjarstjóra á Höfn, segir ís-
lenskunámið hafa gengið mjög vel
þar. „Auðvitað er fólk misfljótt að
læra tungumál, sumir hér hafa náð
frábæru valdi á íslensku eftir tæpt ár,
aðrir þurfa lengri tíma.“ Auk ís-
lenskukennslunnar sem stendur yfir í
níu mánuði eftir að flóttamennirnir
koma til landsins hafa krakkarnir
sem eru á grunnskóla- og leikskóla-
aldri verið í kennslu í serbó-króatísku
og leggur Bryndís áherslu á að það sé
mjög mikilvægt. „Rannsóknir hafa
sýnt að þeim sem varðveita móður-
málið gengur miklu betur með nýja
málið. Við gerum það þannig hér að á
leikskólann kemur unglingsstelpa úr
hópnum og talar við börnin þar. í
grunnskólanum er svo kennsla i
serbó-króatísku á hverjum degi. Það
er kona úr hópnum sem sér um það
en hún var barnaskólakennari í Jú-
góslaviu."
Hafa komið undir
sig fótunum
Nú tveimur árum eftir komu flótta-
mannanna til ísafjarðar og tæpu ári
eftir komu hópsins til Hafnar eru all-
ir komnir með vinnu. Vinnan er af
ýmsum toga, fískvinnsla, hótelvinna,
leikskólar, byggingarvinna o.fl. „Hér
á ísafirði hafa sex fjölskyldur af sjö
keypt sér íbúð þannig að óhætt er að
segja að þau hafi komið undir sig fót-
unum,“ segir Bryndís.
Þetta auðgar mannlífið, segir Anna
og í sama streng taka aðrir viðmæl-
endur. Halldór Halldórsson nýskip-
aður bæjarstjóri á Isafirði segist hafa
fylgst með hópnum síðan hann flutt-
ist til ísafjarðar haustið 1996. „Mér
finnst hafa tekist mjög vel til, þetta
er duglegt fólk og nú tala allir
reiprennandi íslensku.“
Ami Gunnarsson formaður flótta-
mannaráðs og aðstoðarmaður félags-
málaráðherra segir að þær efasemd-
araddir sem heyrðust á sínum tíma
um að taka við flóttafólki og senda út
á land séu löngu þagnaðar. „Þessi
hugmynd kom fram á sínum tíma að
senda fólkið út á land og nýta kosti
nálægðarinnar sem er þar,“ segir
hann.
Páll Pétursson félagsmálaráðherra
segir landsbyggðina hafa ýmsa kosti
sem móttökustað fyrir flóttamenn.
„Það skiptir ekki Reykvíkinga máli
þó að komi einhver hópur útlendinga
og setjist að í borginni. Það er tölu-
vert annað andrúmsloft úti á landi,
menn koma hver öðrum við þar og
þar er miklu meiri samkennd. Fólkið
sem er nú komið til Blönduóss á t.d.
eftir að flnna að heimamenn vilja
leggja talsvert á sig við að bjóða það
velkomið."
Ámi segir mikla áherslu hafa verið
á það frá upphafi að gera fólkið að
virkum þátttakendum í íslensku sam-
félagi. „Við fórum þá leið að taka ekki
mjög stóra hópa en gera þetta mjög
vel. Það er alveg séð um fólkið í ár,
borguð leiga, kennsla, húsnæði og ís-
lenskukennsla og dagpeningar. Dag-
peningarnir eru hins vegar skilyrtir
við það að fólkið taki þátt í íslensku-
kennslunni. Þannig að aginn er til-
tölulega mikill en fólk hefur tekist á
við það verkefni og verið sjálfbjarga
eftir árið.“
Árni segir kostnað við verkefnið
vera um 1,4-1,5 milljónir á mann með
öllu, sem alls er um 100 milljónir. All-
ur kostnaður er greiddur af ríkinu en
sveitarfélög annast málið sem verk-
takar, kennsla flóttamannana hefur
svo verið í höndum Rauða krossins.
Vekur athygli
erlendis
Að sögn Árna hefur það vakið at-
hygli erlendis hvernig staðið hefur
verið að þessum málum hér en al-
gengast er að að flóttamenn setjist að
í borgum. „Nú er á leiðinni hingað út-
varpskona frá BBC sem ætlar að
gera þátt um flóttamennina þannig
að óhætt er að segja að við vekjum
athygli. Við getum auðvitað ekki bor-
ið okkur saman við t.d. Norðurlöndin
sem hafa tekið miklu fleiri en við en
þessi leið hefur virkað vel.“
Alls eru komnir til landsins 69
flóttamenn frá Júgóslavíu, 29 voru í
hópnum sem fór til ísafjarðar, 17 í
hópnum sem fór til Hafnar og 23
komu til Blönduóss nú í vikunni.
Flestir flóttamannanna eru af blönd-
uðum hjónaböndum og eiga þess
vegna enga framtíð fyrir sér í hinum
nýju ríkjum á Balkansskaga, þar sem
landamæri hafa verið dregin eftir
þjóðerni.
Félagsmálaráðherra segir stefnt
að því að taka við nýjum hópi á næsta
ári. „Eg hef sagt það að meðan ég er
ráðherra þá hyggst ég leggja það til
við ríkisstjórnina að tekið verði á
móti nýjum hópi, hingað til hefur því
verið tekið mjög vel.“
Hópurinn á Blönduósi er nýkominn
en ef að líkum lætur á því fólki sem
hann skipar eftir að ganga vel að að-
lagast. „Það er samdóma álit þeirra
sem hafa verið að vinna að þessum
málum hér, stuðningsfjölskyldna og
flóttamannanna sjálfra, að þetta hafi
farið mjög vel af stað hér,“ segir
Skúli Þórðarson bæjarstjóri á
Blönduósi. „Mér líst mjög vel á þetta
og þegar fram í sækir á ég von á að
þetta skili nýjum straumum inn í
samfélagið."
Venjulegt líf á ísafirði eftir hrakn-
inga og lífshættu á Balkanskaga
EIN AF fjölskyldunum sem
kom til Isafjarðar fyrir
tveimur árum er Schally-
fjölskyldau. Fjölskyldufað-
irinn Nebojsa segir þau
hafa komið sér vel fyrir á
Islandi.
„Eg er nýbúinn að
kaupa mér bíl og nú ætlum
við ijölskyldan að ferðast
um Island í sumarfríinu.
Okkur langar til að sjá
meira af landinu en Isa-
fjörð,“ segir Nebojsa
Schally sem kom til ísa-
íjarðar í hópi flóttamanna
árið 1996. Með honum í för
voru eiginkona, tvær dæt-
ur og tengdamóðir.
Nebojsa segir að fyrsta
hálfa árið hafi verið erfítt,
nýtt tungumál að læra og
nýtt umhverfi sem þurfti
að venjast. Síðan hefur allt
gengið mjög vel. „Við eig-
um mikið af íslenskum vin-
um sem við hittum oft og
leitum til þegar við þurfum
að spyija um eitthvað,“
segir Nabojsha. „Við höf-
um ekki keypt okkur íbúð,
ég vil kynna inér málin og finna út
hvað sé hagstæðast.“
Nebojsa vinnur í Ishúsfélaginu á
fsafirði en eiginkona hans, Vesna,
er aðstoðarkokkur á Hótel Isa-
firði. „Hún bakar júgóslavnesk
brauð fyrir gestina sem hefur vak-
ið mikla lukku.“ Nebojsa hefur
líka kynnt Isfirðingum júgóslav-
neska matargerð því hann tók sig
til og byggði reykhús og reykti
svínakjöt fyrir júgóslavneska
menningardaga í vetur.
Þetta líf er venjulegt í saman-
burði við það sem á undan er
sem var leidd af lögreglu-
bflum. Þegar myrkur var
skollið á sneri ég bflnum
inn í hliðargötu og beið
þar í þrjá til fjóra tíma eft-
ir að bflarnir færu hjá en
lögreglubflar ráku lestina.
Ég vildi ekki fara með fjöl-
skyldu mína í flóttamanna-
búðir vegna þess að þær
eru hræðilegur staður að
vera í og fólk sem er þar
virðist oft gefast upp, það
sér ekki lengur tilgang
með lífinu."
Erfið upplifun
Nebojsa segir þessar
hrakningar hafa verið
rnjög erfiða upplifun. „Við
vorum rekin frá heimili
okkar með sprengjuregni,
það féll sprengja á bflalest-
ina h.u.b. tuttugu bflum
fyrir aftan bflinn sem við
vorum í, á vörubfl fullan af
börnum. Það er ekki hægt
að lýsa þessu með orðum,
fólk sem hefur ekki upplif-
að stríð getur ekki skilið
þetta.“
Fjölskyldan hefur nú jafnað sig
á þessari reynslu, segir Nebojsa,
og eru þau mjög ánægð í dag. „Ég
vil ekki snúa aftur til Júgóslavíu,
það er ekkert sem bíður mín þar.
Nú er ástandið líka orðið mjög
slæmt fyrir flóttamenn út af
Kosovo, forseti Serbíu er með
mann í vinnu sem safnar mönnum
úr flóttamannabúðum sem eiga að
fara til Kosovo og þeir geta ekki
sagt nei, þá eru þeir bara skotnir.
Við erum mjög þakklát Islending-
um fyrir að hafa tekið á inóti okk-
ur og viljum vera hér áfram.“
Morgunblaðið/Halldór Sveinbjömsson
VESNA, Jelena og Nebojsa Schally heima hjá sér. Jovana, yngri dóttir þeirra hjóna, var í
heimsókn hjá ömmu sinni og frænku sem búa á Höfn í Hornafirði.
gengið í lífí fjölskyldunnar. I ágúst
1995 voru þau hrakin úr úr Króa-
tíu þar sem þau hafa búið undan-
farin tólf ár. Nebojsa er fæddur í
Sarajevo í Bosniu en kona hans í
Króatíu. Þau voru rekin frá heim-
ili sínu til Serbíu, það var ekki
vænlegur kostur sem framtíðar-
samastaður. „Konan mín getur
ekki fengið serbneskan passa og
ég ekki króatískan, ég var því að
leita að nýju landi fyrir mig og
fjölskyldu mína þegar ég fékk
tækifæri til að fara til íslands.“
Nebojsa segist ekki hafa litist á
blikuna þegar honum var boðið að
koma til íslands en hafi svo skipt
um skoðun. „Vinir mínir söfnuðu
nýjum upplýsingum um Island og
við komumst að því að þar er ekki
her og gott að búa og ala upp
börn. Þegar við heyrðum þetta
slógum við til.“
Schally-fjölskyldan hafði þá búið
í tíu mánuði í borginni Novo Sad í
Serbíu. Þangað flúðu þau þegar
þau voru rekin frá Króatíu. „Það
átti að senda okkur í flóttamanna-
búðir en ég gat ekki hugsað mér
að enda þar. Við vorum í bflalest
ÞRIÐ JUDAGUR 30. JÚNÍ 1998 31 v
Forsvarsmenn spítalanna ræða einslega við hjúkrunarfræðinga sem sögðu upp
Boðin endurskoðun
ráðningarkj ara
FORSVARSMENN sjúki-astofnana
tóku í gær til við að ræða við þá
hjúkrunarfræðinga, sem sagt hafa
upp störfum frá og með morgundeg-
inum og kannað viðhorf þein-a til
þess að gera nýja ráðningarsamninga
með endurskoðuðum ráðningarkjör-
um, í samræmi við það umboð sem
forsvarsmenn sjúkrastofnana hafa
samkvæmt gildandi kjarasamningi.
Anna Birna Jensdóttir, hjúkrun-
arforstjóri á Sjúkrahúsi Reykjavík-
ur, Landakoti, sagði í samtali við
Morgunblaðið S gær að verið væri að
ræða við einstaklingana um að þeir
dragi uppsagnir sínar til baka á
grundvelli einstaklingsbundinna
ráðningarkjara. Hún hafði rætt við
nokkurn fjölda hjúkrunarfræðinga í
gær og sagði að viðmælendurnir
hefðu tekið sér frest og myndu gefa
sér svar í dag.
Anna Birna sagði að samkvæmt
gildandi kjarasamningi hefði hver
stofnun umboð til að gera stofnana-
samning og það væri innan þess
ramma sem nú væri rætt við sem
sagt hafa upp störfum.
Hún sagðist ekki geta upplýst um
það hvers konar endurskoðun ráðn-
ingarkjara hjúkrunarfærðingum
væri boðið og á hvaða bili kjarabæt-
ur gætu legið, enda væri það mis-
munandi. „Það fer eftir stað og
hæfni og kemur mismunandi út eftir
einstaklingunum. Það er t.d. annað
álag í öldrunarþjónustu en á bráða-
skurðdeildum eða handlækninga-
deild,“ sagði hún.
Anna Birna sagði að þessi einstak-
lingsbundnu ráðningarkjör ættu
rætur að rekja til síðustu kjara-
samninga, þar sem farið var úr mið-
stýrðu í dreift launakerfí. Afleiðingin
sé sú að ekki er hægt að staðsetja
einstaklinga í launum út frá kjara-
samningi og einstaklingsbundin
ráðningarkjör ráist að nokkru leyfi
eftir vinnustað, þ.e. álagi á viðkom-
andi deild og einnig þein'i hæfni og
getu sem viðkomandi starfsmaður
býi' yfir.
62% uppsagnir
Á Landakoti hafa 62% starfandi
hjúkrunarfræðinga sagt upp, eða um
40 einstaklingar. Landakot mun halda
um fjórðungi sinna hjúkrunarfræð-
inga við störf, að teknu tilliti til sumai'-
leyfa, fæðingai-orlofa og slíks. Augljós-
lega verði mun meira álag en venju-
lega á það starfsfólk sem eftir er.
Taki uppsagnir gildi á miðnætti í
kvöld segir hún að fyrir liggi neyðar-
áætlun. „Við reiknum með að út-
skrifa um 100 manns; um 40 af dag-
spítala og 60 af sjúkradeild. 78 sjúk-
lingar verða eftir. Þeim fjölda getum
við haldið til föstudags en þá þyrfti
að fækka um 10 sjúklinga til viðbót-
ar,“ sagði Anna Birna.
Áætlað er að allir sjúklingar á
dagdeildum verði útskrifaðir. Sjúk-
lingar dagdeilda eru taldir betur á
sig komnir en sjúklingar á sjúkra-
deild en Anna Birna sagði að engu
að síður væru í þessum hópi margir
einstæðingar og margir, sem misstu
ákveðið haldreipi með því að verða
af þjónustu dagspítalans.
Miklar byrðar
Hún sagði að ættingjar sjúklinga
hefðu fylgst með aðdraganda þein-a
áætlana, sem verður hrint í fram-
kvæmd ef uppsagnir koma til fram-
kvæmda. „Það leggur miklar byrðar
á þeirra herðar, þetta er fólk sem
þarf umönnun allan sólarhringinn. I
einhverjum tilvikum hefur fólk sagt
nei, en þá öxlum við ábyrgðina. Við
verðum með einhverjar sjúkrastofur
þar sem ættingjum gefst kostur á að
vaka yfír sínum og leita aðstoðar ef
þörf krefur," sagði Anna Birna. Hún
sagði að þess væru meðal annars
dæmi að hjúkrunarfræðingar sem
sagt hafa upp störfum verði bundnir
yfir umönnun ættingja strax frá
mánaðamótum.
Forsætisráðherra um stöðuna í deilu hjúkrunarfræðinga
MORGUNBLAÐIÐ/GOLLI
HJÚKRUNARFRAMKVÆMDASTJÓRAR koma frá fundi með Davíð
Oddssyni forsætisráðherra í stjórnarráðinu í gær.
Stefnir í algjört
öngþveiti
DAVÍÐ Oddsson forsætisráðhen’a
segir að yfirlýsing hjúkrunarfræð-
inga á skurð- og svæfingadeildum
um að sinna ekki skipulagðri neyðar-
þjónustu eftir að uppsagnir þeirra
taka gildi á miðvikudag standist ekki
lög. Hann segir yfírlýsingar for-
manns Félags íslenskra hjúkrunar-
fræðinga um að 8 milljónir króna á
mánuði hafi borið á milli aðila þegar
viðræðum var hætt á sunnudag sett-
ar fram í léttúð.
Forsætisráðhen'a átti í gærmorg-
un fund í stjómarráðinu með hjúkr-
unarframkvæmdastjórum sjúkra-
húsanna að þeirra framkvæði og
sagðist í samtali við Morgunblaðið í
gær auk þess hafa átt fund með full-
trúum heilbrigðis- og fjármálaráðu-
neyta til að fara yfir málin.
„Það er ljóst að það stefnir í al-
gjört öngþveiti með þeim aðferðum
sem ákveðið hefur verið að nota og
er mjög erfitt fyrir okkur að eiga
við,“ sagði Davíð Oddsson. „í verk-
föllum gilda ákveðnar leikreglur sem
menn geta farið að en þarna er um
að ræða aðgerðir sem menn vilja
ekki viðurkenna að séu aðgerðir
hóps til að knýja fram launahækkan-
ir. Ef um það er að ræða eru það
mjög alvarlegar ólöglegar aðgerðir
sem bitna á saklausu þjáðu fólki. Það
gerir okkur erfitt fyrir, en engu að
síður hafa menn teygt sig afar langt
og miklu lengra en í raun hefur verið
leyfilegt."
Teygt sig lengra
en fæst í raun
Ásta Möller, formaður Félags ís-
lenskra hjúkrunarfræðinga, hefur
sagt að þegar slitnaði upp úr viðræð-
um hjúkranarfræðinga og stjómvalda
á sunnudag hafi 8 milljónir króna á
mánuði í greiðslum til 1.100 hjúkran-
arfræðinga borið á milli aðOa. Davíð
sagðist ekki vita hvemig hjúkranar-
fræðingar gætu haldið slíku fram.
„Þeir geta ekki haldið því fram, þetta
er ekki kjaradefla í þeim skilningi og
slíkar tölm- eru bara nefndar í ein-
hverri léttúð," sagði Davíð.
Hann sagði ljóst að menn væra
þegar búnir að teygja sig lengi’a en
fært væri í raun. „Nú þarf bara að
undirbúa varnaraðgerðir gagnvart
þessu. Það þarf að reyna að verja
hagsmuni sjúklinga eins og mögu-
legt er og reyna að sjá til þess að
þessar aðgerðir skapi sem minnst
tjón og sárindi gagnvart þessu fólki
sem er klemmt inn á milli með þess-
um aðgerðum. Við eram í afskaplega
erfiðri stöðu en hjúkrunarfræðingar
eru ekki bara með réttindi heldur
einnig með skyldur. Þetta er lögvar- n
in stétt og lögverndun felur ekki
bara í sér réttindi heldur einnig
skyldur. Ég tala ekki um þegar það
snýr að fárveiku fólki. Þetta er ekki
neyðarástand, sem er til komið
vegna náttúrahamfara. Þetta er
ákvörðun einstaklinga um að þetta
neyðarástand skuli skella á. Það era
samningar í gildi milli aðilanna en
það er auðvitað áhyggjuefni að
hjúkranarfræðingar lenda í ýmsum
óþægindum við að fara út af spítul-
unum. Það era réttindi sem tapast,
til stórra óþæginda fyrir þá, og sem
er heldur ekki gott fyrir spítalana
upp á andrúmsloftið eftir slíka at-
burði. Þannig að þetta er allt á mjög
erfiðum brautum.“
Davíð sagði að þrátt fyrir að full-
yrt væri að ekki væri um kjaradeilu
að ræða heldur einstaklingsbundnar
uppsagnir hefði ríkisstjómin horft
framhjá því og komið mjög til móts
við þau sjónarmið sem uppi hafa ver-
ið. „Það er náttúralega afskaplega
vandmeðfarið og spurning hvort við
höfum heimild til þess,“ sagði hann.
Hann sagði aðspurður að aðgerðir á
borð við setningu bráðabirgðalaga
kæmu ekki til greina og sagði að
spítalarnir sjálfir önnuðust skipulag
neyðarþjónustu í samræmi við þær
reglur sem um það gilda.
Formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga um viðræðuslit við stjórnvöld .
8 m.kr. á mánuði
munaði þegar
upp úr slitnaði
ÁSTA Möller, formaður Félags ís-
lenskra hjúkrunarfræðinga, segir að
félagið eigi ekki lengur beina aðild
að viðræðum til lausnar deilu hjúkr-
unarfræðinga eftir að upp úr viðræð-
um þeirra við fulltrúa stjórnvalda
slitnaði á sunnudag. Ásta segir að 8
milljónum króna á mánuði í greiðsl-
ur til 1.100 hjúkrunarfræðinga hafi
munað milli sjónarmiða aðilanna
þegar upp úr slitnaði.
Asta vildi ekki upplýsa hvað hefði
falist í tillögum hjúkrunarfræðinga
en sagði að þessari fjárhæð hefði
munað. „Núna er félagið ekki lengur
inni í þessu og mér finnst staðan
frekar óviss,“ sagði Ásta aðspurð um
mat á stöðunni í deilunni um miðjan
dag í gær.
Hjúkrunarfræðingar á Sjúkrahúsi
Reykjavíkur ákváðu á sunnudags-
kvöld sameiginlega að hafna tilboð-
um um endurskoðun ráðningarkjara
í anda gildandi kjarasamninga, þar
sem komið yrði til móts við einstak-
linga um hækkanir, mismunandi eft-
ir deildum og álagi, og Ásta kvaðst
eiga von á að hjúkrunarfræðingar á
Landspítala mundu taka sameigin-
lega afstöðu til þessa máls á fundi í
gærkvöldi.
Hjúkrunarfræðingar, sem sagt
hafa lausum störfum á skurðstofum
kvennadeildar Landspítalans, skurð-
stofum Landspítala og skurðstofum
Sjúkrahúss Reykjavíkur sendu í gær
frá sér yfirlýsingu, þar sem fram
kemur að þeir hafi ákveðið að sinna
ekki skipulagðri neyðarþjónustu eft-
ir mánaðamót. I yfirlýsingunni er
ekki skilgreint hvað átt er við með
skipulagðri neyðarþjónustu en Ásta
sagðist telja að með þessu væra
hjúkranarfræðingarnir að vísa til
þess að stjórnendur sjúkrahúsanna
hafa, að hjúkrunarfræðingum for-
spurðum, skipulagt vaktir fram í
tímann. „Það er það sem hjúkrunar-
fræðingar eiga við, að það sé búið að
setja þá niður á vaktir til þess að
vera til taks en ekki að það verði
kallað í þá vegna þeirra tilvika sem
upp koma,“ sagði Ásta og kvaðst
telja að þessir hjúkranarfræðingar
myndu fylgja læknalögum og siða-
reglum stéttarinnar. Að áliti lög-
manns hjúkrunarfræðinga geri
læknalög ráð fyrir því að heilbrigðis-
starfsmenn sinni útkalli þegar tiltek-
ið neyðarástand hefur skapast en
ekki að þeim sé skylt að standa vakt-
ir ef til slíks ástands muni koma.