Morgunblaðið - 25.11.1998, Qupperneq 10

10 MIÐVIKUDAGUR 25. NÓVEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
-
FRETTIR
A
Þrír af hverjum fímm Islendingum á aldrinum 50 til 60 ára vita ekki hver eftirlaun þeirra verða
UM ÞRÍR af hverjum fimm ís-
lendingum á aldrinum 50 til
60 ára vita ekki hvað þeir
munu fá í mánaðarlegan lífeyri við
! 67 ára aldur samkvæmt könnun, sem
gerð var á vegum Félagsvísinda-
stofnunar Háskóla Islands og birt
var í gær. Karl Sigurðsson kynnti
niðurstöðurnar á blaðamannafundi,
sem haldinn var á vegum nýs fyrir-
tækis, Fjárfestingai' og ráðgjafar, á
Hótel Borg í gær og sagði að af þeim
: mætti draga tvær ályktanir: fólk á
þessum aldri hefði fulllitlar áhyggjur
af eftirlaunaárunum og hefði ekki
nægar upplýsingar um hvað biði
j þess.
I könnuninni kom fram að 40 af
hundraði vissu hver lífeyrir þeirra
yrði við 67 ára aldur. Þá kváðust 65
af hundraði á aldrinum 50 til 60 ára
hafa tryggt sér nægilegt fjárhags-
legt öryggi á eftirlaunaárunum. 35 af
hundraði aðspurðra svöruðu spurn-
ingunni um það hvort nægilegt fjár-
hagslegt öryggi á eftirlaunaárunum
væri tryggt játandi.
Aðeins þriðjungnr svarenda
með reglulegan sparnað
I niðurstöðum könnunarinnar,
sem gerð var fyrir fyrirtækið Fjár-
festingu og ráðgjöf, segii' að þrátt
fyrir að minnihluti svarenda þekki
lífeyrismál sín nægilega vel og hafi
ekki tryggt sér nægilegt fjárhags-
legt öryggi leggi aðeins þriðjungur
þessa aldurshóps fyrir í formi reglu-
bundins sparnaðar umfram greiðslur
í lífeyrissjóð. 67 af hundraði kveðast
ekki leggja fyrir með þeim hætti.
Einnig kemur fram að um 64 af
hundraði fólks á aidrinum 50 til 60
ára eigi sparifé í vörslu sjóða eða
banka. Segh- Karl að þetta sé svipað
hlutfall og mældist í þjóðmálakönn-
un Félagsvísindastofnunar árið 1988,
en þá var hlutfallið 63%, „þannig að
ekki [sé] að sjá að spamaður fólks á
þessum aldri hafi aukist á þessu tíu
ára tímabili, a.m.k. ekki hvað varðar
fjölda þeirra sem spara“.
I könnuninni kom í ljós að 28 af
hundraði svarenda eiga bæði sparifé
og leggja reglulega fyrir, um 37 af
hundraði eiga sparifé, en leggja ekki
reglulega fyrir, og 30 af hundraði
Hafa of litlar
áhyggjur og vant-
ar upplýsingar
*
A blaðamannafundi í
gær kom fram að fólk á
aldrinum 50 til 60 ára
væri illa að sér um
sparnaðarúrræði, en
gera ætti átak fyrir
þennan hóp með ávöxt-
unartengdum trygging-
um. Nýtt fyrirtæki,
Fjárfesting og markað-
ur, kynnti einnig leiðir
til sparnaðar.
Upplýsingaöflun: 25.-29. sept. 1998 Aldurshópur: 50-60 ára Framkvæmdamáti: Símaviðtöl
Úrtak: 500 manns Búseta: Allt landið Nettósvörun: 62%
SKOÐANAKÖNNUN FÉLAGSVÍSINDASTOFNUNAR:
Þekkir þú hvað þú kemur til
með að fá í mánaðarlegan
lífeyri við 67 ára aldur?
Telur þú þig vera búinn að
tryggja þér nægilegt fjárhags-
legt öryggi á eftirlaunaárunum?
eiga hvorki sparifé né leggja reglu-
lega fyrir. Um fimm af hundraði
segjast leggja fyrir reglulega, en
eiga þó ekki sparifé, samkvæmt
könnuninni.
Innan við helmingnr telur sig
geta sparað meira
Innan við helmingur, eða 43 af
hundraði, fólks á aldrinum 50 til 60
ára telur sig geta lagt meira fyrir en
það gerir nú. 57 af hundraði kveðast
ekki hafa meira aflögu til að spara.
Tveir af hverjum þremur, eða 67
af hundraði, hafa hins vegar hugsað
sér að spara reglulega til eftirlauna-
áranna.
Af þeim, sem eiga spamað og
leggja fyrir, kveðst rúmlega helm-
ingur geta sparað meira, rúmlega 90
af hundraði þeirra ætla að spara, um
40 af hundraði eru fjárhagslega
tryggðir og tæplega 20 af hundraði
kveðast hafa áhyggjur af fjárhags-
legu öryggi.
Af þeim sem eiga sparifé, en
leggja ekki fyrir, segist tæpur helm-
ingur geta sparað meira, rúmur
helmingur ætlar að spara, 40 af
hundraði kveðast fjárhagslega
tryggð og hlutfall þeirra, sem hafa
áhyggjur af öryggi, fer upp í tæplega
30 af hundraði.
Aðeins í-úmlega 30 af hundraði
þeirra, sem eiga hvorki sparnað né
leggja fyrir, kveðast geta sparað
meira, eins og það er orðað, um 60 af
hundraði ætlar að spara til eftir-
launaáranna, um fjórðungur kveðst
fjárhagslega tryggður og í þeim hópi
hefur tæplega helmingur áhyggjur
af framtíðaröryggi.
Tæpur fjórðungur með sparifé
á sparisjóðsbókum
I könnuninni var einnig spurt
hvernig viðkomandi ávöxtuðu spai'ifé
sitt. 36 af hundraði kváðust hafa sér-
kjarareikninga í bönkum og 23 af
hundraði almennar sparisjóðsbækur,
sem bera það litla vexti að í raun
rýrna innstæður á þeim. 28 af
hundraði nefndu hlutabréfasjóði og
18 af hundraði verðbréfasjóði. 29 af
hundraði kváðust eiga hlutabréf í ís-
lensku fyrirtæki, 24 af hundraði
spariskírteini ríkissjóðs og tveir af
hundraði hafa fjárfest erlendis. Ekki
kemur fram í niðurstöðunum að hve
miklu leyti sparifjáreign skai-ast, né
hve stórt hlutfall sparnaðar er
geymt á sparisjóðsbókum, svo dæmi
sé tekið. Hér er aðeins átt við hlut-
fall svarenda. í niðurstöðunum kem-
ur hins vegar fram að fyrir tíu árum k
hafi yfir 40 af hundraði sparifjáreig-
enda ávaxtað sparifé sitt á almenn- ;
um spainsjóðsbókum og 71 af p
hundraði á sérkjarareikningum í
bönkum. Segii' enn fremur að þótt
„verulega hafi fækkað þeim sem
geyma sparifé á almennum spai'i-
sjóðsbókum, vegna nýrra leiða til
aukins sparnaðar, er athyglisvert
hversu margir geyma enn sparifé
sitt á vaxtalitlum reikningum bank-
anna“.
Minnstar áhyggjur af
að hafa of lítið fyrir stafni
Einnig var spm't hve miklar
áhyggjur menn höfðu af ýmsum
þáttum á eftirlaunaárunum. Mestar
áhyggjur höfðu menn af heilsufari og
fjárhagslegu öryggi. Kváðust 22 af
hundraði hafa mjög eða frekar mikl-
ar áhyggjur af heilsufarinu og 29 af
hundraði af fjárhagslegu öryggi sínu
á eftirlaunaárunum. Fjórðungur L
kvaðst hafa miklar eða frekar miklar |i
áhyggjur af því að hafa ekki næg fc
fjárráð til að sinna tómstundum og |l
áhugamáium sínum. Aðeins átta af
hundraði kváðust hafa mjög eða
frekar mikiar áhyggjm' af félagslegri
einangi'un og sex af hundraði af því
að koma til með að hafa of lítið fyrir
stafni á eftirlaunaárunum.
Könnunin var gerð á tímabilinu
25. til 29. september. Um var að
ræða 500 manna slembiúrtak úr
þjóðskrá. Könnunin var gerð í síma J
og voru svarendur búsettir um ailt g
land. Hlutfall svarenda var 62 af jj
hundraði. Skekkjumörk voru yfir-
leitt um 5,5 af hundraði.
Kai-1 Sigurðsson sagði þegar
skýrslan var kynnt í gær að full-
nægjandi samræmi væri milli skipt-
ingar úi’taksins og sambærilegs hóps
meðal þjóðarinnar eftir kyni og bú-
setu. Því mætti ætla að úrtakið gæfi
góða mynd af Islendingum á aldrin-
um 50 til 60 ára. k
Nýtt fyrirtæki kynnir sparnaðarátak fyrir fólk á aldrinum 50 til 60 ára
Hyggjast auka sparn-
að með ávöxtunar-
tengdum tryggingum
Morgunblaðið/Þorkell
GEIR Haarde fjármálaráðherra ræddi nauðsyn sparnaðar.
FYRIRTÆKIÐ Fjárfesting og
ráðgjöf kynnti í gær spamað-
arátak fyrir fólk á aldrinum 50
til 60 ára. Arni Sigfússon, stjórnar-
formaður fyrirtækisins, sagði að það
sérhæfði sig í að veita óháða ráðgjöf
á sviði sparnaðar- og tryggingamála.
„Það er mikilvægt að geta veitt
ráðgjöf, sem tekur mið af ólíkum
þörfum einstaklinga og fjölskyldna,"
sagði Ami á blaðamannafundi, sem
haldinn var til að kynna átakið á
Hótel Borg í gær. „Þær kalla á ólík-
ar lausnir og þá skiptir máli að hafa
úrval lausna á einum stað.“
Með Fjárfestingu og ráðgjöf í
þessu verkefni eru LÍFIS, sem sam-
anstendur af VÍS, Landsbankanum,
Líftryggingafélagi Islands, Lands-
bréfum og Fjárvangi, Alþjóðalíf-
tryggingafélagið, sem eru sparisjóð-
irnir og Kaupþing, og erlendu fyrir-
tækin Sun Life og Friends Provident.
„Það er afar ánægjulegt að sjá
þennan^ hóp hér saman kominn,“
sagði Arni. „Hér era fyrirtæki á
trygginga- og fjármálamarkaði, sem
eru allajafna í fullri samkeppni. Þau
verða það einnig í þessu verkefni, en
þau standa sameiginlega að kynning-
unni, sem er sérstakt."
Eins og áður sagði er Árni stjórn-
arformaður Fjárfestingar og ráð-
gjafar. Framkvæmdastjóri er Hall-
dór Björn Baldursson viðskiptafræð-
ingur og starfa hjá fyrirtækinu auk
skrifstofufólks 17 ráðgjafar. Á fund-
inum kom fram að ráðgjöf þess yrði
notendum að kostnaðarlausu og
kæmi því í sama stað niður að leita
beint til samstarfsaðilanna. Tekjur
Fjárfestingar og ráðgjafar myndu
koma úr fyrírtækjunum og sparnað-
inum.
Árni sagði að þetta verkefni hefði
hafist á því að Félagsvísindastofnun
hefði gert könnun á sparnaðaráform-
um aldurshópsins 50 til 60 ára og
komið hefði í ijós að hann stæði afar
illa í þessum efnum. Hefði því verið
gengið til viðræðna við öll íslensku
líftryggingafélögin og tvö erlend fé-
lög um miðlun á nýjum sparnaðar-
leiðum í þágu þessa hóps.
„Leiðin sem var valin tengist
ávöxtunartengdum tryggingum
vegna þess að við teljum þær vera
afar mikilvæga viðbót við lífeyris-
sjóðina," sagði Árni. „Ávöxtunar-
tengdar tryggingar hafa ákveðið
skattalegt hagræði. Þær geta verið
ákveðið mótvægi við lífeyrissjóðina.
Það þarf auðvitað að greiða tekju-
skatt af þeim tekjum, sem viðkom-
andi aflar til sparnaðar, en á móti
kemur að við útgreiðslu, sem er að
öllu jöfnu innt af hendi með einni
greiðslu í lok samningstímans í
ávöxtunartengdum tryggingum, er
ekki greiddur tekjuskattur. Ávöxt-
unartengdar tryggingar eru eigna-
skattsfrjáls sparnaður, það er eng-
inn erfðafjárskattur greiddur við
fráfall, en fjármagnstekjuskatt þarf
að greiða við útgreiðslu.“
Árni benti á að ábyrgir stjórn-
málamenn legðu nú mikla áherslu á
aukinn spamað í þjóðfélaginu og því
væri varla verra að sá sparnaður
gerðist nú óþvingað á frjálsum
markaði eftir þeim leikreglum sem
nú væru í gildi „í trausti þess að þær
leikreglur versni ekki fyrir þá, sem
spara, heldur batni“.
Hvatt til spamaðar
Geh' H. Haarde fjármálaráðherra
sat blaðamannafundinn og tók til
máls í því skyni að hvetja til sparn-
aðar.
„Viðhorfín hafa sem betur fer mik-
ið breyst og ekki nóg með það heidur
hafa fjárfestingarmöguleikar einnig
mikið breyst," sagði hann. „Við lifum
í gjörbreyttu þjóðfélagi miðað við
það sem var þegar þessi hópur var á
aldrinum 20 til 40 ára. Það hefur allt
breyst í sambandi við íslenskan fjár-
magnsmarkað á undanförnum 10 til
15 árum. Það eru 14 ár síðan fyrstu
skrefin voru stigin til að gefa vexti
örlítið frjálsari en þeir voru áður.“
Fjármálaráðherra sagði að nú
væri mjög brýnt að allir þeir, sem
vettlingi gætu valdið tækju höndum
saman um að reyna að efla sparnað í
þjóðfélaginu og því væri vel til fund-
ið að kalla saman alla þá, sem kepptu
innbyrðis á þessum markaði um
sparifé landsmanna.
„Þeirra hlutverk er mjög mikil-
vægt þó að það sé stundum misskilið
og lagt út á hinn verri veg eins og
var í pólitíkinni í gamla daga þegar
talað var um milliliðabraskara og
stundum einnig afætulýð," sagði
hann. „Þessir aðilar á fjármálamark-
aðnum skipta gríðarlega miklu máli
að því er varðar miðlun fjármagns og ||
það að leiðbeina fólki, taka fé í vörslu |
og koma því í góða ávöxtun. Það er ft
hin hliðin á sparnaðinum. Fjárfest- “
ing og sparnaður fara saman og eru í
efnahagslegu tilliti spegilmyndin
hvort af öðru.“
Geii' sagði að eina alvarlega
vandamálið, sem hægt væri að tala
um í íslensku efnahagslífi í dag, væri
viðskiptahallinn.
„Hann er endurspeglun á því að
innlendur sparnaður er ónógur til k
þess að halda uppi þeirri íjárfestingu t
sem nú er í landinu," sagði hann. p
„Þess vegna höfum við í ríkisstjórn- f
inni lagt mikla áherslu á að efla þjóð-
hagslegan sparnað og látið gera sér-
staka úttekt á því hvaða úrræði eru
tæk í þeim efnum og erum að reyna
að hrinda þeim í framkvæmd."
Kvaðst hann hafa boðað til fundar
á föstudag með að hluta til sömu að-
ilum og kæmu að sparnaðarátaki
fyrii' fólk á aldrinum 50 til 60 ára, að- L
ila á íjármagnsmarkaði, verðbréfa- 1
fýrirtækjum, bönkum og sparisjóð- ^
um, tryggingafélögum og lífeyi'is- I
sjóðum til að leita samstarfs um að
stórauka þjóðhagslegan sparnað og
hvetja fólk til þess að hagnýta sér þá
möguleika, sem um áramót yrðu
mögulegir varðandi viðbótar lífeyris-
sparnað.
„Það mun verða mikið ábyrgðar-
hlutverk sem fellur á herðar þessara
aðila við það að gera þennan viðbót- i
ar sparnað aðlaðandi og leiða fólki |i
það fyrir sjónir að það borgi sig að ;•
leggja til hliðar til viðbótar inn á líf- |i
eyrissparnaðaiTeikninga til að njóta
ávinningsins síðar,“ sagði hann.