Morgunblaðið - 25.11.1998, Síða 27

MORGUNBLAÐIÐ
MIÐVIKUDAGUR 25. NÓVEMBER 1998 27
LISTIR
Píslarsaga heilags Jakobs
í menningarborgunum níu
Morgunblaðið/Ásdís
BURKARD Wehner og Maciej Kazinski skoða handrit
Þorlákstíða í Árnastofnun.
TÓNLISTIN úr Codex Calixtinus,
einu elsta tónlistarhandriti sinnar
tegundar sem til er og varðveitt er í
dómkirkjunni í Santiago de
Compostella, verður flutt í Reykja-
vík og hinum menningarborgunum
átta árið 2000. Verkið fjallar um líf
og píslarsögu heilags Jakobs. Fjórir
til sex einsöngvarar flytja tónlistina
ásamt stórum karla- eða drengja-
kórum, sem æfðir verða á hverjum
stað fyi-ir sig.
Hér er um að ræða eitt af hinum
níu stóru samstarfsverkefnum
menningarborganna, framiag Rra-
kow í Póllandi, en þema borgarinnar
í samstarfinu er einmitt tengsl trúar
og menningar. Framkvæmdastjóri
verkefnisins er Pólverjinn Maciej
Kazinski og listrænn stjórnandi er
Burkard Wehner frá Þýskalandi.
Þeir komu hingað til lands fyiár
skömmu til viðræðna við stjórnend-
ur menningarborgarinnar og
Rristnihátíðar en kristnihátíðar-
nefnd tekur þátt í verkefninu með
menningarborginni. Þeir skoðuðu
einnig kirkjur og ræddu við nokkra
íslenska tónlistarmenn en ekki hefur
verið ákveðið endanlega hverjir
munu taka þátt í dagskránni hér á
landi. Verkið verður væntanlega
flutt í Reykjavík snemma vors árið
2000, hugsanlega fyrstri menningar-
borganna, og héðan verður haldið til
Spánar, þar sem verkið verður flutt
í hinni fornfrægu dómkirkju í Santi-
ago de Compostella 10. maí.
Frásögn Calixtusar páfa af lífi
og píslarsögu heilags Jakobs
Handritið Codex Calixtinus, sem
er einnig þekkt undir nafninu Liber
Sancti Jacobi, var skrifað um miðja
tólftu öld og höfundur þess, a.m.k.
að hluta, er talinn hafa verið Calixt-
us páfi, en í því segir frá lífi og písl-
arsögu heilags Jakobs, kraftaverk-
um og pílagrímaferðum. Tónlistin er
sérstök fyrir það að vera tveggja
radda, sem ekki var daglegt brauð á
þeim tíma sem hún var samin.
Handritið er vel varðveitt og hefur
Burkard Wehner valið úr því og sett
saman dagskrána og mun hann
einnig sjá um að æfa söngvarana.
Hann vinnur að rannsóknum á evr-
ópskri miðaldatónlist, auk þess sem
hann syngur og stendur fyrir flutn-
ingi á þess háttar tónlist og kennir á
námskeiðum. Félagi hans og for-
sprakki verkefnisins, Maciej
Kazinski, mun syngja með í kórnum
en Wehner er ennfremur einn ein-
söngvaranna. Hinir einsöngvararnir
eru sérstaklega þjálfaðir í flutningi
miðaldatónlistar og eru allir vel
þekktir í heimalöndum sínum.
Wehner segir þá vera valda með til-
liti til þess að hver þeirra búi yfir
sérstakri þekkingu á miðaldasöng-
hefð sinnar þjóðar. Þeir eru frá
Grikklandi, Frakklandi og Korsíku.
Auk þeirra hefur verið vahnn til
þátttöku ungur drengur frá Poznan
í Póllandi, sem nú er sjö ára gamall
en verður orðinn níu ára þegar að
tónleikunum kemur. Með þeim
syngur sem áður sagði stór karla-
kór, allt að 50 menn, og jafnvel
einnig minni sönghópur. Sungið
verður á þremur tungumálum; lat-
ínu, grísku og hebresku.
Fyrirmynd Þorlákstíða?
Meðan á íslandsheimsókn
Wehners og Kazinskis stóð notuðu
þeir tækifærið og skoðuðu gömul ís-
lensk tónlistarhandrit í Árnastofn-
un. Þeim þótti afar áhugavert að sjá
þar handrit Þorlákstíða. „Við
komumst að því að snemma á þrett-
ándu öld fóru nokkrir Islendingar í
pílagrímsferð til Santiago de
Compostella. Kannski hefur Liber
Sancti Jacobi verið fyrirmynd hinna
íslensku Þorlákstíða, sem eru samd-
ar um 150 árum síðar. Verkið var
mjög frægt á miðöldum og það voru
til yfir 50 útgáfur af þvi. Sú sem við
munum flytja er sú sem íslensku
pílagn'marnir gætu hafa heyrt í
Santiago fyrir 850 árum. Þegar þeir
komu heim til íslands aftur getur
maður ímyndað sér að þeir hafi sagt
„Hlustið á það sem við heyrðum," og
raulað eftir minni það sem þeir
hlýddu á í Santiago," segir Burkard
Wehner.
Maciej Kazinski segir það hafa
komið þeim á óvart hversu þekktur
heilagur Jakob var hér á landi. „Við
vissum ekki að Jakob var mjög vin-
sæll dýrlingur á íslandi og píslar-
saga hans vel þekkt og meira að
segja til skrifuð á íslensku,“ segir
hann. „Jakob var fiskimaður,
kannski er það ein ástæða jiess að
hann var svo vinsæll hér á Islandi,"
bætir Wehner við.
Morgunblaðið /Hulda Stefánsdóttir
GUÐRÚN Kristjánsdóttir við eitt af verkum sínum sem nú eru til sýnis
í Galleríi Luise Ross í New York.
Guðrún
Kristjáns-
dóttir sýnir
NewYork
New York. Morgunblaðið.
MYNDLISTARKONAN Guðrún
Kristjánsdóttir opnaði sína fyrstu
einkasýningu í New York-borg sl.
fimmtudag, 19. nóvember. Banda-
ríski galleríeigandinn Luise Ross
sótti Island heim fyrir nokkrum
árum og komst þá í kynni við verk
Guðrúnar. I kjölfarið óskaði hún
eftir að selja upp sýningu með
verkum listakonunnar í galleríi
sínu í Soho-hverfi. Sýningin, sem
nefnist Islenskt landslag, stendur
yfir til 9. janúar á næsta ári.
„Ástæðan fyrir vali mínu er ein-
föld. Að rnínu áliti er Guðrún mjög
góður listmálari og þess vegna
eiga verk hennar erindi í gallerí
mitt,“ segir Luise Ross, aðspurð
að því hvers vegna hún iiafi sóst
eftir að selja upp sýningu með
verkum Guðrúnar. „Það er þessi
andlega sýn hennar á náttúruna
sem hrífur mig. Verk hennar eru
á mörkum þess að vera greinanleg
fyrirbrigði og þess að vera óhlut-
bundnar abstraktsjónir."
Luise hefur getið sér gott orð í
galleríheimi borgarinnar fyrir
sýningar á verkum ólærðra lista-
manna og voru það slíkar fyrir-
ætlanir sem báru hana til íslands
fyrir nokkrum árum. í framhald-
inu setti hún upp sýningu á verk-
um þriggja ólærðra íslenskra list-
málara; Óskars Jónssonar, Egg-
erts Magnússonar og Þórðar
Valdimarssonar. Þetta er því önn-
ur sýning hennar á verkuin ís-
lenskra listinálara í New York og
verkin gætu vart verið ólíkari.
Hluti inálverkanna á sýning-
unni eru úr sýningum á verkum
Guðrúnar sem nýverið lauk í
Samtímalistasafninu f Seattle og í
Norræna listasafninu, Nordic
Heritage Museum, í sömu borg.
Þar hafði Guðrún dvalið um mán-
aðarbil í sumar sem gestakennari
hjá listaskólanum PRATT Institu-
te. Á sýningunni í New York eru
einnig nýrri málverk sem ekki
hafa verið sýnd aður.
Viðfangsefni Guðrúnar eiu ís-
lensku íjöllin. Frá því að skoða út-
h'nur fjallanna úr fjarlægð í verk-
um þar sem allur sjóndeildar-
hringurinn var lagður undir,
„leikur að hugmyndinni um íjar-
lægðina sem gerir allt blátt, og
mennina líka,“ eins og Guðrún
orðar það, hefur listakonan í nýrri
verkum sínum einnig fært sig nær
viðfangsefninu. Rýnt er í snjórákir
fjallshlíðarinnar og hvert grjót og
hver glufa gaumgæfð. Þokan livfl-
ir yfir hlíðinni og ljáir henni
dulúðugan blæ. „Það að rýna í
náttúruna finnst mér samsvara
því að rýna inn í sjálfan sig,“ segir
Guðrún. „Segja má að þetta séu
einhverskonar vangaveltur inn á
við, hugleiðingar um okkur sjálf."
ENNAR
VAR HANDTEKINN
í Ruzomberok