Morgunblaðið - 07.05.1999, Blaðsíða 52

$2 FÖSTUDAGUR 7. MAÍ 1999
MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ
GUÐRÍÐUR

NIKULÁSDÓTTIR
+ Guðríður Niku-
lásdóttir fædd-
ist 24. febrúar 1909
í Parti við Vetleifs-
hoit í Holtum,
Rangárvallasýslu.
Foreldrar hennar
voru Filippía Gests-
dóttir frá Parti, f. 5.
nóv. 1978, d. 15. jan.
1930, og Nikuiás
Bjarnason frá
Stokkseyri, f. 9.
ágúst;, d. 22. okt.
1953. Systkini Guð-
ríðar voru Guðjóna
Kristín, f. 24. júlí
1907, d. 25. des. 1980, Bjarni, f.
10. ágúst 1910, d. 19. nóv. 1995,
Stefán, f. 6. júlí 1913, Sigríður,
f. 18. júlí 1914, d. 15. maí 1973,
Tryggvi, f. 28. mars 1920, d. 21.
janúar 1921.
Foreidrar Guðríðar bjuggu í
Parti og síðar í Gisiakoti í Vet-
Ieifshoitshverfi, en fluttust árið
1914 til Stokkseyr-
ar og settust fyrst
að á Hólmi en ári
síðar að Unhóli þar
sem heimili þeirra
var upp frá því. Ár-
ið 1932 réðst Guð-
ríður til starfa á
heimili hjónanna
Guðrúnar Þórðar-
dóttur og Eggerts
Kristjánssonar stór-
kaupmanns á Tún-
götu 30. Hún batt
tryggð við það
heimili og dvaldist
þar allt þar til Guð-
rún lést árið 1987 eða í 55 ár.
Eftir lát Guðrúnar hélt Guðríð-
ur heimili fyrir sig í Bauganesi
28 til ársins 1994, að hún fluttist
að Droplaugarstöðum. Þar and-
aðist hún 26. apríl.
Utför Guðríðar verður gerð
frá Fossvogskirkju í dag og
hefst athöfnin klukkan 13.30.
í dag kveðjum við Guðríði Niku-
lásdóttur. Hún var einstök kona
hún Guðríður. Hún kom á heimili
.. ömmu okkar og afa, þeirra Guðrún-
ar Þórðardóttur og Eggerts Krist-
jánssonar, á Túngötu 30 árið 1932
til að aðstoða á heimilinu. Þegar við
systkinin munum fyrst eftir okkur á
sjöunda áratugnum var eins og hún
væri ein af fjölskyldunni. Við upp-
lifðum Guddu eins og hún væri blóð-
tengd okkur. Nánast eins og þriðju
ömmu okkar. Enda var það svo að
hún hefði varla getað reynst okkur
betur þótt hún hefði verið amma
okkar.
Gudda var mjög bamgóð og
hændust börn mjög að henni.
Kannski var það vegna þess að hún
gaf sér góðan tíma fyrir bömin og
kom fram við þau sem jafningja. Við
minnumst með hlýhug samveru-
stundanna með Guddu. Þegar við
fóram í heimsókn til ömmu á Tún-
götu var það alltaf fastur liður að
spjalla við Guddu í litla herberginu
hennar eða í eldhúsinu. Gudda var
ófá skipti fengin til að passa okkur í
Stigahlíðinni og þegar amma dvaldi
sumarlangt í sumarhúsi sínu í
Kjósinni var Gudda með henni þar.
í Kjósinni var AGA-vél sem var eins
og lífæð hússins. Gudda sá um að
halda eldi í vélinni og fannst okkur
systkinunum sérlega gaman að
fylgjast með Guddu nostra við vél-
ina og fá að hjálpa til. Ógleymanleg-
ar era líka flatkökumar sem hún
bakaði og fátt var eins gott og að fá
heitar flatkökur með smjöri. Já, það
var gaman í Kjósinni og oft margt
um manninn og minningamar ljúf-
ar.
Eftir að amma okkar dó bjó Guð-
ríður fyrst hjá Guðrúnu Eddu
frænku okkar og síðar á Droplaug-
arstöðum. Hún tók alltaf vel á móti
okkur og sérstaklega þótti henni
gaman að sjá bömin okkar. Það var
sama hvernig okkur leið þegar við
fórum að heimsækja Guddu. Eftir
heimsókn til hennar voram við end-
umærð á sál og líkama, slíkur var
andlegur kraftur hennar.
Fyrir tæpum tveimur mánuðum
hélt Guðríður upp á 90 ára afmæli
sitt í hópi nánustu vina og ættingja.
Hún hafði mikla gleði af því að hafa
heilsu til að hitta sína nánustu á
þessum afmælisdegi, sem reyndist
verða hennar síðasti.
Slíkur er gangur lífsins að eitt
sinn skal hver deyja. Guðríður hafði
átt við erfíð veikindi í lungum að
stríða í mörg ár sem að lokum
drógu hana til dauða. Hún kvartaði
samt ekki. Það var ekki hennar
venja. Henni þvarr líkamlegt þrek
smátt og smátt en hún var þakklát
fyrir að halda andlegri reisn allt
fram í andlátið.
Það er erfítt að kveðja einhvem
sem hefur reynst manni vel og mað-
ur hefur þekkt alla sína ævi. Við
systkinin eram þakklát fyrir að hafa
fengið að kynnast henni Guddu okk-
ar og þótt við fáum ekki fullþakkað
góðvild hennar og hlýju í okkar
garð vitum við að hún fær að njóta
þess á himnum.
Guðný Edda, Eggert Ámi,
Halldór Páll og Gunnar Þór.
GUÐBJÖRG SVANDÍS
JÓHANNESDÓTTIR
+ Guðbjörg Svan-
dís var fædd í
Vatnsdal í Patreks-
firði hinn 29.júni
1922. Hún lést á
Sjúkrahúsi Suður-
lands 24. apríl síð-
astliðinn. Foreldrar
hennar voru Jó-
hannes B. Gíslason
og Svanfríður Guð-
freðsdóttir. Guð-
björg Svandís átti
sex systkini. Þau
eru: Kári, látinn;
Guðrún Hulda;
Gestur Ingimar, lát-
inn; Skarphéðinn Ölver; Gísli
ívar og Guðfreður Hjörvar.
Guðbjörg Svandís átti eina dótt-
ur, Svanfríði Jóhönnu Stefáns-
dóttur, f. 5. júní 1944. Hún á tvö
börn: 1) Guðbjörgu Svandísi
Gísladóttur, f. 20.
júní 1967, í sambúð
með Antoni Antons-
syni og á hún tvö
börn, þau Hildi Rós
Guðbjargardóttur,
f. 28.4. 1992 og Sig-
urð Antonsson, f.
30.7. 1998. 2) Jón
Ingi Gíslason, f.
23.júní 1968.
Guðbjörg Svandís
bjó á Patreksfirði
til ársins 1979. Þá
flutti hún ásamt
tjölskyldu sinni til
Eyrarbakka þar
sem hún bjó til dauðadags.
Útför Guðbjargar Svandísar
fer fram frá Eyrarbakkakirkju
í dag og hefst athöfnin klukkan
15.
Tilvera okkar er undarlegt ferða-
lag. Við era gestir og hótel okkar er
jörðin, segir í Ijóði Tómasar Guð-
mundssonar. Þessar ljóðlínur koma
upp í hugann er sest er niður til að
skrifa nokkrar línur til að minnast
Guðbjargar Svandísar Jóhannes-
dóttur eða Dísu eins og hún var
alltaf kölluð. Dísa fluttist til Eyrar-
bakka ásamt dóttur sinni og tveim-
ur bamabömum fyrir um 20 áram.
Hún fór strax að vinna í fiskvinnslu
og vann þar eins lengi og hún gat,
og ef til vill lengur en heilsan leyfði.
Þar vann hún öll störf bæði erfið og
auðveld, hörkudugleg til allra
verka. Hún vann meðan vinnu var
að hafa og ekki var spurt um tíma
eða þreytu, hún ætlaði að skila sínu
sem hún og líka gerði með sóma.
Sumarfrí var munaður sem hún lét
ekki eftir sér, í mesta lagi var tekin
vika til að skreppa vestur til að
heimsækja vini og vandamenn og
það var ekki oft. Eg veit að ég tala
fyrir munn allra er störfuðu með
Dísu bæði hjá Suðurvör og Bakka-
físki að það var gott að vinna með
henni, það skiptir miklu máli að
vinna vel saman og að andinn sé
góður,hún var góður vinnufélagi létt
og skemmtileg, og ef hún lagði eitt-
hvað til málanna gat verið glettni og
léttleiki yfir henni. Dísa ferðaðist
aldrei á fyrsta farrými á þessu lífs-
ins ferðalagi og fátt var henni rétt á
silfurfati, hún vann verkin sín hljóð
og kvartaði aldrei. Þegar Dísa var
spurð um heilsuna eftir að hún varð
að hætta vegna veikinda fyrir
hjarta og fl. var svarið alltaf það
sama; ég hef það gott, sagði hún
brosandi og fór síðan að tala um
annað og oft vora langömmubörnin
henni ofarlega í huga. En Dísu
fannst hún auðug, hún átti Hönnu
dóttur sína og tvö bamaböm, þau
Dísu nöfnu sína og Jón Inga, svo og
langömmubörnin og fyrir þau lifði
Dísa og gerði allt sem hún gat til að
þeim liði sem best og höfðu þau
alltaf forgang hjá henni, hún gerði
engar kröfur fyrir sig, hvorki hjá
sér eða sínum. Eins og segir í fyrr-
nefndu ljóði:
Það er margt um manninn á svona stað,
Og meðal gestanna er sífelldur þys og læti.
Allir lenda í stöðugri keppni um að koma sér
að
og krækja sér í nógu þægilegt sæti.
En þó eru sumir sem láta sér lynda það.
Að lifa úti í homi óáreittir og spakir,
Því það er svo misjafnt sem mennimir leita
að.
Og misjafn tilgangurinn, sem fyrir þeim
valdr.
(Tómas Guðm.)
Dísa sýndi aldrei hávaða, þys né
læti og ef hún hefði einhvem tím-
ann krækt sér í þægilegt sæti hefði
hún eflaust boðið það einhverjum
sem henni þótti vænt um eða þeim
sem henni hefði frekar fundist hafa
þörf fyrir það. Og sinn tilgang fann
hún hjá sínum og var sátt á sinn
hátt, bæði við Guð og menn. Ef ein-
hver hefur unnið sér inn hvfld og
sæluvist þá er það Dísa, og er ég
viss um að hún er nú laus við
áhyggjur og kvalir.
Þú átt að vemda og verja,
Þótt virðist það ekki fært.
Allt, sem er huga þínum heilagt
og hjarta þínu kært
Vonlaust getur það verið
Þótt vörn þín sé djörf og traust.
En afrek í ósigram lífsins
er aldrei tilgangslaust
(Guðm. Ingi Kristjánsson.)
Dísu þakka ég samfylgdina og
sendi ættingjum hennar mínar sam-
úðarkveðjur,
Elín Sig.
Það er svo skrítið að hún Gudda
sé dáin. Við systkinin höfum öll
þekkt hana frá því að við fæddumst
og eigum margar ljúfar minningar
um hana. Við fengum að leika okkur
að dótinu hennar og hún spilaði oft
við okkur lönguvitleysu og ólsen-ól-
sen klukkutímum saman. Stundum
geymdum við lönguvitleysuna í
marga daga ef hún var ekki búin.
Við systumar munum líka eftir öll-
um fínu skartgripunum sem við
dunduðum okkur við að skreyta
okkur með. Gudda bannaði okkur
það aldrei og treysti okkur alveg
fyrir því að fara varlega með dótið
hennar. Stólamir hennar vora líka
alveg kjörnir til að búa til kofa og
þó að við væram stundum búin að
drasla mikið út þá sagði Gudda
aldrei neitt heldur leyfði okkur bara
að leika okkur hjá sér eins lengi og
við vildum. Þegar við komum í
heimsókn gaf hún okkur líka stund-
um úr bláu dósinni sinni. Það var
alltaf nammi í henni. Stebbi og
Siggi komu líka oft í heimsókn.
Gudda hellti þá alltaf upp á kaffið
með gamla laginu og þegar flautið í
katlinum heyrðist fór maður niður
og fékk mjólk og vínarbrauð og
snúða með þeim. Gudda var alltaf
lífsglöð og jákvæð þó að hún væri
veik og það var gaman að tala við
hana. Það var oft mikið hlegið hjá
henni. Hún hafði mikinn áhuga á
íþróttum, sérstaklega ef það var
handbolti eða fótbolti og fórum við
oft að fylgjast með boltanum í sjón-
varpinu hjá henni. Meira að segja
tókst henni að kveikja áhuga hjá
pabba á handboltanum og það var
oft sem þau sátu og fylgdust með af
miklum áhuga. Gudda var mjög
handlagin og vandvirk og við höfum
öll átt ullarsokka og vettlinga sem
hún prjónaði á okkur. Það er líka
minnisstætt þegar hún kenndi okk-
ur að meta gott handverk. Meira að
segja öskupokamir sem við saum-
uðum saman vora með þráðbeinum
saumi. Henni þótti líka gaman að
fylgjast með því og dást að þegar
við klæddum okkur í sparifötin eða
eignuðumst ný föt. Líka þegar við
voram að leika í leikritum eða
klæða okkur í grímubúninga. Hún
hafði alla tíð lifandi áhuga á því sem
við tókum okkur fyrir hendur hvort
sem það var í námi, leik eða starfi.
Þegar Gudda var komin á Drop-
laugarstaði fórum við oft að heim-
sækja hana og þó að heilsu hennar
hrakaði smám saman var alltaf
gaman að tala við hana því að hún
hélt lífsgleði sinni. Það er okkur öll-
um dýrmætt að hún gat haldið upp
á níræðisafmælið sitt og gladdist
hún þá með okkur öllum. Við og
fjölskylda okkar eram þakklát
starfsfólki Droplaugarstaða fyrir þá
umönnun og hlýju sem það veitti
Guddu síðustu árin.
Við minnumst Guddu með sökn-
uði og þökkum fyrir allar góðu
stundimar sem við áttum með
henni. Megi Guð varðveita hana í
faðmi sínum.
Sigurbjöm, Guðný og Magnea.
Mér er ljúft að minnast föður-
systur minnar, Guðríðar Nikulás-
dóttur, í fáum orðum. Guðríður, eða
Gudda eins og hún var kölluð, fædd-
ist í Parti í Holtum 24. febrúar 1909
og var því nýorðin níræð þegar hún
lést. Gudda var næstelst sex systk-
ina og er faðir minn, Stefán, einn
eftirlifandi af þeim hópi. Þegar
Gudda var fimm ára fluttist fjöl-
skyldan til Stokkseyrar og ólst hún
þar upp og gekk í bamaskóla stað-
arins. Aðeins tólf ára gömul fékk
hún berkla í annað hnéð og mátti þá
þegar hætta allri skólagöngu og yf-
irgefa bemskuheimili sitt. Næstu
áratugi dvaldi hún á sjúkrastofnun-
um, fyrst um tveggja ára skeið á
Vífilsstöðum og síðan langtímum
saman á Landakoti. Það var ekki
fyrr en 1946 þegar dr. Bjami Jóns-
son var kominn heim frá námi að
honum tókst að gera á henni þá að-
gerð sem dugði til að hún gæti yfir-
gefið sjúkrastofnanir. Þótt mein-
semd berklanna skildi eftir sig
staurfót varð Gudda samt fær til
flestra verka að aðgerð lokinni.
Um 1930 meðan á Landakots-
dvölinni stóð kynntist Gudda þeim
öðlingshjónum Guðrúnu Þórðar-
dóttur og Eggerti Kristjánssyni,
stórkaupmanni á Túngötu 30, og
vistaðist hún sem vinnukona tfl
þeirra strax og heilsan leyfði. Upp
frá því varð Túngata 30 hennar
heimili og starfsvettvangur. Þar var
hún sem ein af fjölskyldunni og
naut þess ástríkis og öryggis sem
hún þarfnaðist. Ekki efa ég að
frænka mín hefur verið góður
starfskraftur, bæði ósérhlífin og
vandvirk. Hún var mikil hannyrða-
kona og naut ég hæfileika hennar í
fallegum handprjónuðum og
hekluðum sængurgjöfum þegar
synir mínir fæddust. Hamingja
Guddu fólst í því að fá að taka þátt í
sorg og gleði fjölskyldunnar á Tún-
götunni eins og væri hún hennar
eigin. Umhyggja hennar fyrir af-
komendum þeirra Guðrúnar og Eg-
gerts var mikil og var sú umhyggja
gagnkvæm. Eg var svo lánsöm að fá
að sitja við dánarbeð frænku minn-
ar rétt áður en hún lést og varð ég
þá vitni að því kærleiksríka sam-
bandi sem ríkti á milli hennar og
Guðrúnar Eddu Gunnarsdóttur.
Um leið og Guðrún Edda kom inn í
sjúkrastofuna var eins og frænka
mln skynjaði hana og vaknaði til að
umfaðma hana þótt hún virtist ekki
bera kennsl á okkur hin. Þegar Eg-
gert og Guðrún vora bæði fallin frá
eignaðist Gudda sitt skjól hjá þeim
hjónum Einari Sigurbjömssyni og
Guðrúnu Eddu við Hólatorg 8. Þar
undi hún hag sínum vel og fékk að
fylgjast með syni þeirra og dætrun-
um tveim vaxa úr grasi. Um svipað
leyti var Gudda farin að kenna
meins í lungum og þurfti hún oft að
leggjast inn á Vífilsstaði af þeim
sökum. Árið 1993 var hún svo
lánsöm að fá inni á Droplaugarstöð-
um þar sem hún dvaldi þar til yfir
lauk. Ávallt var mikill samgangur á
milli föður míns og stjúpmóður
minnar, Þuríðar, og Guddu. Á með-
an faðir minn var á sjónum var það
eitt af hans fyrstu verkum þegar
hann kom í land að heimsækja syst-
ur sína og eftir að sjómennsku lauk
hafa aldrei liðið margir dagar á milli
þess að hann liti inn til hennar. Það
er mikill missir fyrir föður minn að
sjá á eftir systur sinni, sem var hon-
um einnig afar kær vinur. Þrátt fyr-
ir að skólaganga frænku minnar
hlyti skjótan endi bar hún þess eng-
in merki. Hún var greind og forvitin
í jákvæðri merkingu þess orðs og
hefur það eflaust knúið hana til að
leita þeirrar sjálfsmenntunar sem
hún augljóslega bjó yfir. Gudda var
afar smekkleg kona og ávallt vel til
fara. Hún bjó yfir mikilli reisn og
innri fegurð sem enn skein af henni
þegar ég kvaddi hana rétt fyrir and-
látið.
Fyrir hönd föður míns vil ég
þakka afkomendum Guðrúnar og
Eggerts á Túngötunni og þeirra
mökum fyrir alla þá umhyggju sem
þau hafa sýnt systur hans. Einnig
vill hann koma á framfæri þakklæti
til hjúkrunar- og starfsfólks Drop-
laugarstaða, sem hefur annast syst-
ur hans af kostgæfni síðastliðin sex
ár.
Ég er þakklát fyrir að hafa átt
þess kost að kynnast frænku minni
og fyrir þær stundir sem við áttum
saman. Að leiðarlokum bið ég henni
Guðs blessunar í nýjum heimkynn-
um og kveð hana með bæninni gam-
alkunnu:
Nú legg ég augun aftur,
ó, Guð, þinn náðarkraftur
mínverivörnínótt.
Æ.virztmigaðþértaka,
méryfirláttuvaka
þinn engil, svo ég sofi rótt
(Þýð. S. Egilsson)
higunn Stefánsdóttir.
Löngum lífsdegi er lokið. Á hon-
um skiptust á skin og skúrir. Svo
gæti virst að skúrimar hefðu verið
fleiri en sólskinsstundirnar, því að
Guðríður veiktist ung og átti við fötl-
un og veikindi að stríða alla ævi. En
hún var alltaf jákvæð og glaðsinna
og kvartaði ekki. Guðríður réðst ung
til starfa á Túngötu 30 á heimili afa
míns og ömmu, Eggerts Kristjáns-