Morgunblaðið - 14.05.2000, Blaðsíða 14

14 SUNNUDAGUR 14. MAÍ 2000
MORGUNBLAÐIÐ
LUGFERÐIN sem var
farin til að sækja Harald
Örn Ólafsson á norðurpól-
inn hefur gengið vel, en
löng hefur hún verið og
ströng. Lagt var upp frá Resolute
Bay í gærmorgun, árla, en þaðan eru
um 1700 km á pólinn. Með í för voru
Una Björk Omarsdóttir, unnusta
Haralds Arnar, Ingþór Bjamason,
félagi hans á fyrsta hluta göngunn-
ar, og Hallur Hallsson og Skúli
Björnsson úr svokallaðri bakvarða-
sveit leiðangursins. Flogið var á
Twin Otter-vél og tíu tíma tók að ná
norðurpólnum, en tvisvar var milli-
lent til að taka bensín, fyrst við veð-
urstöðina Eureka og síðan á ísnum
við 86. breiddargráðu, þar sem bens-
ínbirgðir eru geymdar fyrir leið-
angra.
Fyrst í stað var flogið yfir snævi
þakin en brött og hrikaleg fjöll eyj-
anna nyrst í Kanada og síðan út yfir
ísinn á Norður-íshafinu. Þá fyrst
gerði maður sér grein fyrir erfiðleik-
unum sem félagarnir Ingþór og
Haraldur Örn þurftu að glíma við.
Sléttir kaflar voru í sífellu brotnir
upp af þrýstihryggjum sem kvíslast
um ísbreiðuna. Þar hafa ísflekar
mæst og þrýst upp með tilheyrandi
uppbroti íshellunnar. Þá voru ótrú-
lega víða vakir; langar rennur, ýmist
með ísskæni eða alveg opnar, sums
staðar stóreflis opin vötn. Vakirnar
hafa verið að opnast í auknum mæli
á síðustu dögum því veður hefur ver-
ið hlýnandi á pólsvæðinu.
Merkti flugbraut
með bláum plastpokum
Vel gekk að finna Harald Öm á ís-
breiðunni, en sérkennilegt var að sjá
þennan litla skærlita díl þar sem
nokkrir íshryggir mættust. Har-
aldur Örn hafði merkt flugbraut með
bláum snjófylltum plastpokum og
sjálfur stóð hann keikur við tjald sitt
og sleða meðan flugstjórinn gerði
fimm atrennur að brautinni.
Loks var lent og ísnálar þyrluðust
um vélina, en annars var veðrið ákaf-
lega gott og bjart þegar rennt var
upp að tjaldinu og Una Björk hljóp í
fang fagnandi og gleiðbrosandi unn-
usta síns.
Eftir 45 mínútna stopp, þar sem
skálað var í kampavíni, faðmast og
ljósmyndir teknar, var búnaði pól-
farans hlaðið í vélina og snúið til
baka.
Bensín var aftur sett á vélina á 86.
breiddarbaug og síðan var haldið til
gistingar í veðurstöðinni Eureka, en
þá hafði flugferðin staðið í 17
klukkustundir. Klukkan var tvö að
nóttu þegar komið var til Eureka og
áætlað að halda áfram í morgunsárið
til Resolute Bay. Leiðangursmenn
koma til íslands á mánudagsmorg-
un.
Öll fita farin
Áður en Haraldur Öm lagðist til
svefns hér í Eureka fór hann í lang-
þráð steypibað, og sagði það hafa
verið mikinn lúxus. „En ég sé að ég
hef horast mikið,“ sagði hann. „Öll
fita er farin og ætli það hafi ekki eitt-
hvað af vöðvum rýmað líka.
Það mátti ekki tæpara standa að
þið kæmuð að ná í mig, ísinn er
búinn að vera að brotna svo mikið
upp héma síðustu tvo daga,“ sagði
Haraldur Örn þegar hann var búinn
að faðma unnustu sína, Unu Björk
Ómarsdóttur, Ingþór Bjamason og
félagana úr bakvarðasveitinni, Hall
Hallsson og Skúla Bjömsson.
Skemmtilegra
í seinna skiptið
„Þetta er langt, því er ekki að
neita,“ segir hann þegar hann er
spurður hvort hann sé ekki þreyttur
við ferðarlok. „Ég er búinn að vera
tvo mánuði að ganga þessa 770 kíló-
metra. En mér líður vel og ég er
hraustur. Ég tók þetta af skynsemi,
er mjög vel á mig kominn og var það
vel stemmdur að ég gekk tvisvar á
pólinn. Eftir fyrsta skiptið rak mig
tólf km í burtu og þá gekk ég aftur á
pólinn. Ég er í mjög góðu standi og
hefði alveg getað haldið áfram ef því
væri að skipta,“ en Haraldur bætir
við að það standi nú ekki til, hann
hlakki mikið til að komast heim.
„Það var skemmtilegra í seinna
skiptið, ég verð að viðurkenna það.
Þá var ég ekkert þreyttur og þá
meðtók ég þetta einhvern veginn
betur. Það var einhvern veginn meiri
gleði þó að stóra stundin hafi vissu-
F
Morgunblaðið/Einar Falur
Haraldur Örn Ólafsson á ísbreiðunni við Twin Otter-flugvél First Air-flugfélagsins þegar hann var sóttur á
norðurpólinn. Una Björk Ómarsdóttir, Skúli Björnsson og Hallur Hallsson taka saman sleða og tjald Haraldar.
Það er
alltaf leið
Sérkennilegt var að sjá lítinn skærlitan díl í auðninni þar sem
nokkrir íshryggir mættust. Þarna var Haraldur Örn Ólafsson,
tjald hans og sleði. Þarna var norðurpóllinn. Einar Falur
Ingólfsson var meðal þeirra sem sóttu Harald Örn á pólinn í
fyrrinótt og sendi þessa frásögn og myndir frá Eureka í
gærmorgun eftir langt og strangt ferðalag.
Haraldur Öm Ólafsson fagnaði í Twin Otter-flugvél First Air-flugfélagsins yfír ís-
breiðunni norður af Kanada, þegar flugvélin hófst á loft eftir að hann var sóttur á
norðurpólinn, tveimur dögum eftir að hafa lokið göngu sinni á pólinn á tveimur mán-
uðum. Á bakvið hann er Ingþór Bjarnason.
lega verið í fyrra skiptið, það var þá
sem göngunni lauk.
Þetta er ekki bara að þramma yfir
einhvem ís og ná tilteknum punkti,
þetta hefur víðtækari merkingu að
mínu mati. Maður er að setja sér
takmark og maður getur gert það
sem mann langar til ef allt er rétt
gert.“
Endalaus víðátta af íshryggjum
Haraldur steytir hnefann í fögn-
uði þegar hann stígur upp í flugvél-
ina af ísnum, sem hann hefur gengið
og sofið á í tvo mánuði. Á meðan
flugmennirnir aka vélinni fram og
aftur og reyna að slétta flugbrautina
rýna þeir Ingþór út um gluggana og
spá í vakirnar sem kvíslast um allt
og net þrýstihryggja, sem er svo
óreglulegt að það er erfitt að gera
sér í hugarlund að það sé mögulegt
að fara yfir þetta svæði á skíðum.
„Fólk heldur kannski að þetta sé
sléttur snjór sem maður er að ganga
yfir en það er nú langt frá því,“ segir
Haraldur Örn. „Það er ekki sléttur
blettur hérna. Maður er heppinn að
finna svona staði þar sem mögulegt
er fyrir flugvél að lenda.“ „Og þetta
lítur miklu betur út úr lofti en af
jörðu,“ skýtur Ingþór inn í. „Já, oft
þegar maður hefur staðið með sleð-
ann, sem er svona 80 kíló, hefur ekk-
ert verið að sjá nema endalaus víð-
áttan full af íshryggjum, hólum og
hæðum og maður bara situr fastur.
Togar og togar og maður hreyfist
varla. Maður hugsar: Þetta er ekki
hægt! En ein setning festist í huga
mér: Það er alltaf leið. Hversu illa
sem þetta leit út, hversu vonlaust
sem þetta virtist vera, þá sannfærði
ég mig um að það væri einhver leið.
Eg kom kannski að íshrygg sem var
úr ísblokkum á stærð við sumarbú-
staði, og ég hugsaði:
Hvernig á að vera hægt
að komast yfir þessi
ósköp?! En það var allt-
afleið.“
Þegar vélin er að
hefja sig til flugs segir
hann eins og við sjálfan
sig: „Er maður virki-
lega að yfirgefa þennan
heim hérna. Mér gekk
virkilega vel að finna
pólinn. GPS-tækið
hreinlega taldi niður, ég
var 300 metra frá, 250,
og svo var ég kominn.
Eg öskraði þegar ég
var kominn þangað. Ég
var svo þreyttur að ég
hafði ekki rænu á að
gera neitt annað en
hringja heim og fara
svo að hvíla mig,“ segir
Haraldur.
Stöðugl: á vaktinni
„Þetta gengur mikið
út á að vera sífellt að
passa upp á sig; ekki vera svangur,
ekki vera kalt, ekki detta í vök, ekki
láta vindinn blása of mikið framan í
sig, þá kelur mann, gæta sín á að
hvflast nóg; maður þarf að passa sig
ákaflega vel,“ heldur hann áfram.
Ég var mjög meðvitaður um allt það
sem ég þurfti að gera. Alltaf að
hlusta á líkamann; gæta þess að láta
hjartað ekki slá of ört.
Norðurpóllinn er erfiður, það eru
allt önnur lögmál hér en á Græn-
landsjökli og suðurskautinu. Það
þarf meiri orku, meiri einbeitingu,
mótlætið er svo mikið hér.
Það var svo oft sem maður sá enga
glætu. Allt virtist vera lokað en svo
gerist eitthvað og maður losnar.
Maður er læstur milli hryggja en
skyndilega verður allt slétt eins og
augað eygir og virðist ætla að verða
þannig næstu fimm dagana, en eftir
einn og hálfan tíma er það búið og
aftur hryggir að glíma við. Þetta var
veruleg áskorun.
Það má ekkert klikka og hugurinn
verður að vera rólegur. Ef maður
snýr við í höfðinu er eins gott að
hætta strax.“
Létti þegar vélin lenti
En hvernig var tilfinningin að sjá
flugvélina koma?
„Það var spennuþrungið augna-
blik, að það væri virkilega að gerast
að ég væri að fara af ísnum. Mér létti
þegar vélin lenti, því ég vissi ekki
hvort brautin sem ég valdi var nógu
góð. En ég fann að þetta var loksins
á enda og sérstakasta augnablikið
var líklega þegar ég steig upp í flug-
vélina af ísnum sem ég er búinn að
vera á í tvo mánuði. Ég steig loks inn
í eitthvað „reglulegt“.
Ein af fáum stundum sem ég varð
einmana á ísnum var einmitt Joegar
ég sá þotu uppi í háloftunum. Eg tók
eftir því hvað hún var eitthvað reglu-
leg; ekki brotin og óregluleg eins og
ísinn sem ég var á.
Hitt skiptið þegar ég var einmana
var á pólnum, að hafa ekki einhvern
að fagna með mér. Annars hef ég
verið í svo góðu sambandi við fjöl-
skylduna, kvölds og morgna; þessi
tengsl við fólk hjálpuðu alveg gríðar-
lega. Mér gekk vel að takast á við að
vera einn; mér fannst ég aldrei vera
einn.“
En til hvers hlakkar hann þegar
heim kemur?
„Það er svo margt. Fyrst er bara
að vera með fjölskyldunni. Nú er ég
búinn að hitta Unu og svo hitti ég
foreldrana og bræðurna, og svo er
það maturinn! Hjá pólförum snýst
mikið um mat á meðan á ferðinni
stendur og lengi á eftir. Maður
brennir svo miklu og þarf mikið;
hugsanirnar snúast mikið um mat.
Ég á eftir að njóta þess mikið að
borða á næstunni. Og svo hlakka ég
mikið til að leggjast í mjúkt rúm! Ég
er búinn að sofa á köldum klaka. Mér
var ekki kalt núna seinnipart ferðar-
innar, en stundum fyrst, þegar kuld-
inn fór niður í 50 stig á næturnar.
Ég hef skynjað rosalega vel hvað
fólk hefur staðið með mér. Fjöl-
skyldan, vinimir, bakvarðasveitin, -
ég hef fundið fyrir því, Svo hefur fólk
sem ég þekki ekkert verið að biðja
fyrir mér, það er líka eins og vemd-
arengill hafi verið yfir mér. Þetta
var enginn dans á rósum, það er
stanslaus barátta að komast á norð-
urpólinn. Eins og dæmin sanna er
ekki sjálfgefið að það takist. Ég held
ég eigi þessum stuðningi og hvatn-
ingunni mikið að þakka. Þegar mað-
ur er einn í svona heimi geta nokkur
hvatningarorð skipt gríðarmiklu
máli.“
Hann er spurður hvað hann hafi
gert fyrst eftir að hann kom á pólinn.
„Hvað ég gerði? Ég rak upp rosa-
legt öskur,“ segir hann og brosir.
„Og ég festi staðsetninguna 89,59,99
á bæði GPS-tækin, en það er ná-
kvæmlega póllinn. í fyrra skiptið var
ég svo þreyttur að ég gleymdi að
vista stöðuna fyrr en mig hafði rekið
300 metra. Svo tók ég byssuna og
hleypti af skoti, og í tjaldinu fékk ég
mér köku sem Una hafði bakað og
koníak. Og ég naut þess svo sannar-
lega.“
Skemmtilegt að fá að taka
svolítinn þátt í ævintýrinu
Haraldur Öm og Una Björk sátu
þétt saman í flugvélinni og héldust í
hendur. „Það er nýtt hjá okkur að þú
hlýir mér um hendumar, venjulega
ert þú sú handkalda," segir hann og
þau flissa.
„Það er alveg ólýsanlegt að vera
búin að fá hann aftur til sín,“ segir
Una Björk, „ég er ekki alveg búin að
átta mig á þessu. Það er frábært
hvað hann lítur líka vel út, er hress
og hraustur.
Mér fannst alveg ótrúleg upplifun
að fá að fljúga yfir ísinn og hugsa um
að hann skuli hafa gengið yfir allt
þetta. Það er ákaflega gaman að fá
nasasjón af þessu svæði sem hann
hefur verið á.
Ég var búin að sjá mikið af mynd-
um frá leiðöngrum á þessum slóðum
og gerði mér því í hugarlund hvernig
þetta væri. En það þarf að leggja gíf-
urlega mikið á sig til að geta þetta,
til að sigrast á þessum erfiðleikum,
og ég vissi að Haraldur gæti það.
Já, það er mjög skemmtilegt að
hafa komist hingað og fengið að taka
svolítinn þátt í ævintýrinu."