Frækorn - 15.08.1902, Blaðsíða 5

Frækorn - 15.08.1902, Blaðsíða 5
F R Æ K O R N. 93 orðnir svo einhuga um niðurstöðu þá, er »kritíkin« hafi komist að viðvíkjandi gamla testamentinu, og að allt sé nú orðið svo ljóst í þeim efnum, og falli eins og í löð. Allar háskóladeildirnar við lútersku háskólana hafi þegar í öllu viðurkennt þá niðurstöðu. En þetta eru aðeins staðhæfingar. »Kritíkin« er að eins 'að litlu leyti komin að fastri niðurstöðu. Skoðanir þeirra manna eru mjög skiftar. Mest af því, sem komið hefur verið fram með í þeim efnum, eru getgátur, sem ýmist aldrei verða sannaðar eða að minnsta kosti hingað til eru mjög illa sannaðar. Og að því er háskólana snertir, þá veit eg ekki til, að sé komin ákveðin yfirlýsing um »kritíkina» frá neinum þeirra. Annað mál er það, að fleiri eða færri áhangendur þeirra skoð- ana kunna að vera til meðal kennara í öllum skólum. En naumast mun unnt að að benda á þrjá slíka menn, sem sé sammála jafnvel um aðal-atriði. Dillmann er með sínar getgátur, Wellhausen með sínar, König með sínar, Kayser, Reuss, Cornill, Robinson, Smith með sínar, o. s. frv. Fáein dæmi að eins vil eg nefna. Wellhausen og Giesebrecht ætla, að að því nær allir Davíðs sálmar sé til orðn- ir á þeim tíma, er útlegð Gyðinga í Ba- býlon stóð yfir, eða eftir það. Hitzig og Olshausen telja mikinn hluta þeirra orktan á Makkabea-tíðinni. Bythgen tel- ur að eins fjóra sálma frá þeirri tíð. Robinson Smith kannast við, að sumt í sálmunum frá go. til 150. sé frá því tímabili, en ekkert í sálmunum þar á undan. Þá fjóra sdlma scm áður voru nefndir, scgir hann vera frá stjórnartíð Artaxerxesar; en suma frá gríska tíma- bilinu. Hitzig telur Davíð hafa orkt 14 af sálmunum, Ewald 11, Schultz 17, Bythgen 1, Cornill að eiris brot af ein- um, Delitzsch 44, o. s. frv. Niðurstöðu þá, sem einstakir lærðir menn hafa kom- ist að, láta hinír, sem að eins hafa eftir öðrum, vera allsherjar niðurstöðu visind- anna. Að því er snertir spámennina, þá skal að eins citt dæmi nefnt. Margir hinna lærðu manna, sem hafa verið að eiga við gamla testamcntis-»kritík«, haldaþví fram, að spádómsbók Jónasar sc skáldskapur frá 5. öld fyrir Krist; sumir, að hún sé lítið eitt eldri; aðrir, að hún sé h'tið eitt yngri. Og þetta vilja þeir rökstyðja með því, 1) að málið á bókinni og efni henn- ar sé svo, að hún geti ekki vcrið frá 8. öld; 2) að hún innihaldi á líkingar- máli sögu um það, er kom fyrir Jónas ; 3) að hún sé stýluð gegn eínrænings- anda Gyðinga í trúarefnum. Annar flokk- ur biblíu-rannsakenda er þeirrar skoð- unar, að í bókinni sé sögulegur kjarni frá 8. öld, sem vaxið hafi við að ganga i munnmælnm. Síðan hafi sagan verið skrásett og færð í líkingarmálsbúning nálægt árinu 500 f. Kr. Eins á að vera með ýmsa innskotskafla, sem sagt er að sé í spámannabókunum hinum, frumrit Mósesbókanna o. s. frv. - Þctta læt eg nú nægja til þess að sýna, að niðurstaði »kritíkarinnar« er enn sem komið er engan veginn óyg'gj- andi eða fastákveðin; engin ástæða því enn til að hælast um. Mörgu, sem nú er haldið fram, getur áður en langt líð- ur orðið hafnað. Það verður því að leyfa mönnum að berjast á móti mörgum svona löguðum nýmælum og hinni óheilsusam- legu, roggnu »kritík«, sem eingin mót- mæli þolir. Gaetnir vísindamenn, sem að eins hafa það markmið að leita sann- leikans, verða að fá að vinna vcrk sitt í friði. Þeir munu leiðrctta skckkjurnar hjá sér sjálfir. En vér, sem ekki erum því vraxnir að takast á hcndur hinar víð- tæku málfræðilegu og sögulegu rannsókn- ir, verðum að hafa þolinmæði til að bíða og varast að kveða opp nokkra dóma í máli þv/, sem vér berum ekki nægilegt skyn á. — — En það, að bíða, geta menn ekki eða vilja ekki. Oðar en vísindamennirnir hafa leitt þá eða þá ályktan út af rann- sóknum sínum eða komist að cinhverri svo kallaðri niðurstöðu, hcnda margir, sem hafa allt sitt vit frá öðrum á aðra og þriðju hönd, þær kcnningar á lofti og halda þeim fr'am scm óyggjandi sann- leik. Með gumi miklu cr þeim þeytt út í allar áttir. Á torgum úti eru þær boðaðar, og 1 lífinu eru þær reyndar. Það var einkum til að vara menn við slíku háttalagi að eg ritaði línur þessar. Hvað sannleikur er, á almenningtir heimt-

x

Frækorn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frækorn
https://timarit.is/publication/181

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.