Dagblaðið Vísir - DV - 21.05.1983, Blaðsíða 3

Dagblaðið Vísir - DV - 21.05.1983, Blaðsíða 3
DV. LAUGARDAGUR21. MAl 1983. væri aö öllum likindum ekki örn að sjá í Islandsbyggðum nú. Arið 1964 var eitrun fyrir refi bönnuð og nú mun arn- arstofninn vera þrjátiu til þrjátiu og fimm pör auk stakra fugla og f immtán til tuttugu ungfugla. Arlega komast upp um fimmtán ungar og hefur stofn- inn vaxið nokkuð síðan 1960. Nú eru að- alheimkynni arnarins við Brciðafjörö og á Vestf jörðum og nokkur pör verpa við Faxaflóa þar sem ernir hurf u alveg á timabili. Getur orðið allt að f ertugur Islenski haförninn er talinn til haf- arnarættkvíslarinnar Haliaeetus, en til hennar teljast átta tegundir sem lifa við sjó eða vötn víða um heim. Sá þekktasti þeirra — auk hafarnarins — er hvithöfðaörninn í Norður-Amerfku, en það er sá fugl sem er í skjaldar- merki Bandarík janna. Þessir ernir eru ekki taldir til hinna eiginlegu ama, Aquila, en af þeim má nefna gullörn- inn, Aquila chrysaetus, í Noregi og Skotlandi. Orninn er með allra stærstu ránfugl- um, kvenfuglinn, assa, er ávallt stærri en karlf uglinn. Vegur hún um fjögur til sjö kíló og getur orðið yfir metrí á lengd, en karlörninn er sjaldnast lengri en sjötíu og fimm sentimetrar og er þyngd hans á bilinu þrjú til fimm kíló. Vænghaf arnanna er yfir tveir metrar en getur orðið allt að tveir og hálf ur metri. Helstu auðkenni hafarnaríns eru annars vegar ófiðraðir fætur, sem er einstakt meðal ránfugla, og hins vegar stél f uglsins sem er hvitt og fleyglaga. Annars er f ullorðinn örn dökk-móleitur á lit en mun 1 jósari á höf ði og hálsi þar sem fiðrið er Ijós-mógrátt eða hvít- grátt. Þá eru augu og nef arnarins gul svoogfæturhans. Orninn nær hvað hæstum aldrí í fuglarikinu. Við eðlilegar aðstæður getur hann orðið allt að fjörutíu ára gamall en meðalaldur hans mun vera rúmlega þrjátiu ár. örninn er ekki matvandur fugl og fær hann fæðu sina með ýmsum hætti. Hann veiðir sér til matar, étur hræ og rænir stöku sinnum bráð frá öðrum fuglum. Fiska veiðir hann með þvi að fljúga lágt og gripa þá við yf irborðið en stingur sér yfirleitt ekki á kaf. Fuglar eru oftast teknir þeim að óvörum eða hann þreytir þá á sundi með því að neyða þá til að kafa i sífellu. Einnig tekur hann fugla á flugi, svo sem fýl, með því að renna sér á þá úr háalofti. Fæðuval arnarins hefur talsvert ver- ið rannsakað bæði hérlendis og svo á Grænlandi og í Noregi. Hafa þessar rannsóknir aðallega farið fram um varptímann og sýna þær að megin- þorri fæðunnar eru fiskar og sjófuglar af ýmsum tegundum. Af þeim fiskum sem fundist hafa við arnarhreiður er mest um hrognkelsi og ýmsa laxfiska og eru hrognkelsi einkum áberandi hérlendis. Af fuglum sem örninn legg- ur sér til munns má nefna f ýl, lunda og máfa og er þaö nokkuð breytilegt eftir staðháttum hversu stór liluti f æðunnar hver tegund er. Þá er því ekki að neita að æöarfugl er allstór hluii fæðunnar en þá ber að hafa í huga að æðarstofn- inn hérlendis er um hálf milljón fugla en arnarstofninn ekki nema í hæsta lagi hundrað fuglar. Þannig er fráleitt. að ætla að veiðar arnarins hafi nokkur áhríf á stofnstærð æðarfugls. Hins veg- ar hefur örninn oft veríð sakaður um að spilla æðarvarpi með því að fæla fuglinn í burtu. Þannig gerir örninn oft usla í æðarvörpum, og er hann flýgur yfir varplönd, æríst fuglinn og æðurin fælist af eggjunum sem hættir þá við að ofkólna og verða fúl. En ernir geta fæsta fugla tekið á flugi því að þeir eru seinir á sér og þungir i snúningum. Þess vegna flýr allt fyrir þeim, því að það sem á jörðu situr er dauðadæmt ef öm ber þar að í veiðihug. Þær athugan- ir sem haf.- verið gerðar á þessu benda til þess að varpið minnki ekki, heldur f æri æðurin sig f jær arnarvarpinu. Ekki er hægt að láta þess ógetið að stundum finnast lambsleif ar við aniar- hreiður. Hafa menn því oft dregið þá ályktun að örninn hafi orðið lömbunum að bána. 1 flestum tilfellum mun þetta vera rangt. Hefur öminn þá tekið lömb sem þegar voru dauð eða afar máttfar- in og nær dauða af vesaldómi. Vitað er að örninn hirðir hræ hvar sem hann nær í þau og þar sem alltaf er talsvert um að lömb drepist af ýmsum orsökum um burðinn er líklcgast að lambsleifar íslenski haföminn er fímur flugtugl pott hann virðist oft nokkuO þung- lamalegur þegar hann er að hef/a sig tíl flugs. Eitt af sárkennum hans er mikiö vænghaf sem sést greinilega þegar hann iOkar svifflug sitt á breiOum beinum vœngjum sinum. Þrátt fyrir arnarnafn sitt telst haförninn ekki til hinna eiginlegu arna, en ersennilega skyldastur gleOum. Nánari vitneskju um einkenni og háttu is-, lenska hafarnarins er aO vitía i textanum sem hér gefur aö lita á siOunum. Rétt þóttí aO greina lítillega frá þessum merkilega ránfugli íslandsbyggOar i þessu blaOi þvi aO nú einmitt um þessar mundir er aO klekjast út ný kyn- slóO arnarunga sem landiO eiga aO erfa, eOa hvaöl Pinolex-h Góð fúavörn Með Pinotex verður gamalt tré sem nýtt og nýtt endist lengur. Pinotex ..- í »>nttu»M »'*»**Mi<**i_n«*_««_. 'T ~ís1s ......'MKmm sjá næstu opnu 1 PINOTEX þetta sterka tríó í fúa- vörn. PIIMOTEX hefur í áratugi verið meðal bestu fúavarnar- efna í heiminum. MEÐ VÍSINDALEG UM RANNSÓKIUUM hefur tekist að framleiða fúavarnarefni sem góða vöru í vörn gegn sýklum og gróðri sem sækja í tré. HEILBRIGÐUR VIÐUR er undirstaða góðs húss. Með réttri notkun Pinotex frá byrjun er sú undirstaða tryggð. ÁFERÐOGLITIR: PINOTEX grunhur - PINOTEX struktur - PINOTEX extra mynda tríó sem býður upp á ótrúlegt úrval lita og áferða. PINOTEX er vönduð framleíðsla Sadolirt UTSÖLUSTAÐIR: fæst í öllum helstu byggingavöruverslunum landsins.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.