Dagblaðið Vísir - DV - 25.01.1989, Síða 28

28
MIÐVIKUDAGUR 25. JANÚAR 1989.
Andlát
Gísli Kárason bifreiðarstjóri andaö-
ist í Sjúkrahúsi Suðurlands 23. jan-
úar.
Óskar Guðsteinsson, Sölvhólsgötu
14, lést í Landakotsspítala þriðjudag-
inn 24. janúar.
Guðný Guðnadóttir, Byggðarenda 15,
lést í Landspítalanum aðfaranótt 24.
janúar.
Aðalbjörn Arngrímsson, fyrrverandi
flugvallarstjóri á Þórshöfn, er látinn.
Jón P. Jónsson, Túngötu 9, Húsavík,
lést í Sjúkrahúsi Húsavíkur mánu-
daginn 23. janúar.
Jarðarfarir
Kristbjörg Ingjaldsdóttir frá Öxará
lést á Dvalarheimilinu HUö, Akur-
eyri, sunnudaginn 22. janúar. Útfor
hennar fer fram frá Akureyrarkirkju
fostudaginn 27. janúar kl. 13.30.
Útför Ingileifar Gísladóttur fer fram
frá Fríkirkjunni í Reykjavík fimmtu-
daginn 26. janúar kl. 13.30.
Elín Helga Stefánsdóttir, Reynimel
72, verður jarðsungin frá Fossvogs-
kapellu flmmtudaginn 26. janúar kl.
14.
Ólafur Sigurðsson, Hrafnistu, Hafn-
arfirði, áður Brúnavegi 12, verður
jarðsunginn frá Fossvogskirkju
föstudaginn 27. janúar kl. 15.
Hjónin Sverre H. Valtýsson og Nanna
Sigurðardóttir létust af slysfórum 15.
janúar. Sverre fæddist í Reykjavík
18. apríl 1923, sonur Helga Valtýsson-
ar og Severine f. Sörheim. Sverre
lauk námi frá Lyfjafræðingaskóla
íslands 1945. Að því loknu stundaöi
hann um nokkurt skeið framhalds-
nám í lyfjafræði í Danmörku. Árið
1977 réðst hann til Hafnarfjarðarapó-
teks og starfaði þar til dauðadags.
Nanna fæddist á Akranesi 24. októb-
er 1922. Foreldrar hennar voru hjón-
in Sigurður Vigfússon og Jónína
Eggertsdóttir. Nanna og Sverre eign-
uðust þrjú börn. Útfór þeirra verður
gerð frá Víðistaðakirkju í dag kl.
13.30.
Tilkyimingar
Opinn fundur ITC Melkorku
verður haldinn miðvikudaginn 25. janúar
1989 kl. 20 í Menningarmiðstöðinni í
Gerðubergi í Breiðholti. Stef fundarins
er: Margir vinir komast fyrir í litlu húsi.
Á dagskrá er m.a. ræðudagskrá með
hæfnismati. Fræðsla um AP-kerfið (verk-
efnakerfi ITC) Gestur fundarins er Björg
Einarsdóttir frá bókaútgáfufélaginu
Bókrún. Allir eru velkomnir. Mætum
stundvíslega. Upplýsingar veita Guðrún
s. 46751 og Herdís s. 72414.
Endurholdgun og aust-
ræn trúarbrögð
Tissa Weerasingha M.A. frá Colombo á
Sri Lanka heldur tvö erindi í Odda, hug-
vísindahúsi Háskólans, um efni sem mik-
iö eru rædd í dag. Fyrra erindið fjallar
um austræn trúarbrögð og verður flutt
fimmtudaginn 26. janúar kl. 20.30. Tissa
Weerasingha gjörþekkir það efhi og hlaut
m.a. sérstaka viðurkenningu (Best Thes-
is in Folk Religion Award) við Fuiler
guðfræðiskólann í Kalifomíu fyrir um-
fjöllun sína um búddisma. Síöara erindið
fjallar um endurholdgun og veröur flutt
fóstudaginn 27. janúar kl. 20.30. Fyrir-
lestramir em öUum opnir meðan hús-
rúm leyfir. Aðgangseyrir er kr. 100.
Þrjú þúsund manns á frum-
sýningu
Meira en þijú þúsund manns komu
í sýningarsal Brimborgar í Skeifunni
um síðustu helgi þegar frumsýndur
var nýr jeppi, Feroza frá Daihatsu.
Voru þeir tíu bílar, sem komnir
voru til landsins, rifnir út og var
komu næstu sendingar flýtt og mun
hún koma til landsins í næstu viku.
Er þegar búið að selja bíla úr þeirri
sendingu. Þriðji skammtur af Feroza
er svo væntanlegur í mars og er
umboðið nú að kanna að fá enn fleiri
bíla frá Evrópu vegna þessarar miklu
eftirspumar.
Nýi jeppinn frá Daihatsu, sem frumsýndur var um siðustu helgi, vakti mikla
athygli og komu meira en 3000 manns á sýninguna.
Röng tafla
Vegna mistaka í prentsmiðju birt- til þess að leiða neytendur 1 allan
ist röng tafla með verðkönnun DV á sannleik um verð á þessum nauð-
pappírsbleium í gær, þriðjudag. Hér synjavamingi.
birtist rétt tafla og verður vonandi -Pá
0-3kgstk. Verð Verð p. stk.
Lullaby 30 m 333 11
Peaudouce 40 490 12,25
Bambo 36 396 11 i
Minsten 36 398 11
Pampers 72 885 1Z29 2
Softline 36 399 11,80
Peaudouce 18 439 24,30 §
Lotus 52 1291 24,80
Bossa (plastfylgir) 35 380 10,80 §
Bossa (buxnableiur) 18 410 22,70
Altiett(innfl. hætt) 42 449 10,60
Pampers 72 839 11,60
Cosrfits 42 539 12,80 'jg
Peaudouce 24 445 18,50
Libero 44 590 13,40
Menning
Hemingway,
HalkMr&Co
Emest Hemingway fékk nóbels-
verðlaunin í bókmenntum 1954 fyr-
ir „að hafa á valdi sínu frásagnar-
list kraftmikillar stílfullkomnun-
ar“. Aðrir höfimdar hafa verið af-
kastameiri. Eftir hann hggja sjö
skáldsögur, Uðlega fimmtíu smá-
sögur, leikrit og nokkur bindi rit-
verka, sem ekki heyra beint undir
skáldskap, þar á meðal bók sú sem
hér er fjallað um. Annar upprenn-
andi nóbelsverðlaunahöfundur,
Halldór Kiljan Laxness, varð
snemma „snokinn fyrir“ þessum
skáldbróður sínum og þýddi efdr
hann Vopnin kvödd og síðar Veislu
í farángrinum.
Berstrípaöur still
Mönnum hefur löngum veist erf-
itt að greina stíl Hemingways. Sum
einkenni hans sótti hann tíl Mark
Twain og Stephen Crane og ásamt
þeim er hann talinn hafa flutt
tungutak fréttamannsins inn á svið
skáldskaparins. Önnur einkenni
eru rakin til frumstæðs hljóðfalls
Gertrude Stein og Sherwood And-
ersons. Prósi hans var hreinsaður
af allri mælgi og mælsku, sparsam-
ur, einfaldur, stuttorður og blátt
áfram. Frægt er vantraust hans á
lýsingarorðum, einkum háværum,
montnum og tilgerðarlegum lýs-
ingarorðum. Hann notar með góð-
um árangri yfirlætislaus amerísk
lýsingarorð eins og „nice“, „funny“
og „fine“ til að dylja ólgandi tilfinn-
ingar og átök. Undir stakkató-
kenndum samtölum hans titrar
mögnuð spenna, persónumar virð-
ast tala í eins konar dulskeytastíl,
sniönum til aö varðveita andlegt
heilbrigði þeirra mitt í þeirri ógæfu
sem er alls staðar nálæg og yfirvof-
andi.
Bjartur Hemingways
Annað ffamlag Hemingways til
Bókmenntir
Ólafur Hannibalsson
bókmenntanna var hemingway-
hetjan. Hemingway-hetjan er
harmræn figúra, sem hefur sett sér
það mark að varðveita heilindi sín
á hverju sem gengur í fjandsamleg-
um heimi, hefur sett sér siðalögmál
sem byggir á stolti, sjálfsvirðingu,
manndómi - þröngum mörkum um
það sem hann telur sér samboðið.
Heimurinn spilar hins vegar eftir
öðrum leikreglum og hemingway-
hetjan hlýtur að bíða ósigur að lok-
um. Saga hennar er þess vegna
sagan um baráttuna gegn ofúrefli,
um hugrekki, þolgæði, góð úrræði
og kostgæfni, sem þó hlýtur ein-
lægt endanlega að bíða lægra hlut.
Staðreyndir og skáldskapur
Ævi Hemingways og goðsögnin,
sem um hann spannst í lifanda lífi,
eru svo þétt samofin að erfitt getur
reynst að greina milh staðreynda
og skáldskapar. Það á kannski ekki
síst við um þessa bók, Veislu í far-
ángrinum. Þetta er ekki nein
venjuleg ævisaga heldur tilraun
gerð 30 árum síðar til að endur-
skapa andrúmsloft amerísku Usta-
mannanýlendunnar í París á miðj-
um þriðja áratug þessarar aldar.
Hemingway er þá að vinna að
samningu The sun also rises, hefur
þegar vakið athygli fyrir nokkrar
smásögur, brotið brýr að baki sér
og ákveðið að helga sig einvörð-
ungu skáldskapnum, býr við fá-
tækt ásamt fyrstu konu sinni, Had-
ley, og komungum syni. Nokkrum
svipleiftrum er brugðið upp af
þeirri virðingu sem hann þá þegar
ber fyrir handverki sínu, glímunni
við að skrifa rétta setningu um efni
sem hann þekkir af eigin reynd.
Lengstu máli er varið til að lýsa
kynnum hans af Gertrude Stein,
Ezra Pound og Scott Fitzgerald, en
auk þeirra koma við sögu fjölmarg-
ir aðrir amerískir höfundar og
listaspírur. Aðferðin er sú að draga
upp ystu útlínur í umhverfi, láta
persónumar lýsa sér sjálfar í hem-
ingwayönskum samtölum, jafn-
framt því sem frásögnin sjálf er
gegnsmogin gráglettnum undirtón,
sem þarf nokkum tíma til að éta
sig inn í vitund lesandans. Sú
mynd, sem þessi gamh Hemingway
dregur upp af hinum unga og upp-
rennandi nafna sínum, er trúverð-
ug, en kannski ekki að sama skapi
ölluín geðfelld. Lýsingamar á koll-
egum hans hafa líka farið fyrir
brjóstið á mörgum en frásögnin er
sjálfri sér samkvæm, þau brot af
samskiptum þessa hóps, sem valin
em til frásagnar, falla saman í
heild, miðla andrúmslofti og hug-
blæ, lúta lögmálum listaverksins
fremur en kröfu veruleikans um
staðreyndatalningu og hlutlægni í
ffásögn.
Hemingway hefur löngum veriö
tahnn óþýðanlegur á önnur mál,
en íslendingar áttu því láni að
fagna að Laxness tók snemma við
hann ástfóstri og reið á vaðið með
að snara honum á íslensku svo að
helstu verk hans öh urðu aðgengi-
leg íslenskum almenningi í góðum
þýðingum. Veisla í farángrinum er
gott meðlæti með aðalréttunum og
þvi fengur að því að fá hana nú í
annarriútgáfu. ÓH
Veisla í farángrinum, 2. útgáfa
Höfundur: Ernest Hemingway
Þýðandi: Halldór Laxness
Útgefandi: Vaka-Helgafell
Hljómplata ársins
Það er vani minn enn, fra þvi að
ég stóð í því fyrir blaðið okkar að
snapa uppi nánast hvem tónhstar-
viðburð, að hta um öxl í ársbyrjun
og reyna að skyggnast um eftír
merkustu viðburðum á árinu sem
leið. Það bar upp á afmæhsdaginn
minn að ég heyröi í útvarpskynn-
ingu leikið af nýlegri útgáfu. Flutn-
ingurinn kom út á mér gæsahúð.
Ég fann hvemig hrollurinn hrísl-
aðist niöur eftir bakinu og augn-
hvarmarir vöknuðu ögn. Ekki var
ég í rónni fyrr en ég hafði orðið
mér úti um eintak af þessari um-
ræddu útgáfu.
í ýmsum útgáfum
Hvað skyldi nú hafa haft svo sterk
áhrif á sæmilega forhertan músík-
skríbent? Verkið, þ.e.a.s. aðalverk-
ið á snúðnum, er sú magnaða Missa
Criolla eftír Ariel Ramires, vinsælt
verk og að minnsta kosti tvívegis
prýðflega flutt heima á íslandi. Ég
hef á margar upptökur af verkinu
hlýtt, tfl að mynda fyrstu Ifljóðritin
sem taka máttí með sér heim af
tónleikum úr Langholtskirkju. Á
Columbíuárum sínum Ifljóðritaði
Ramires sjálfur messuna oftsinnis,
meðal annars tvívegis að minnsta
kosti með einsöngvarakvartett. (í
upprunalegri gerö eru tvær karla-
einsöngsraddir.) En á þessari um-
ræddu hljóðritun er aðeins ein ein-
söngsrödd - upprisin rödd José
Carreras.
Opnar ný viðhorf
Þetta var fyrsta verk Carreras
eftír að hann náði bata. Kannski
var það táknrænt að hann skyldi
José Carreras.
Tónlist
Eyjólfur Melsted
aimast einsönginn einn því að einn
háði hann baráttuna við sjúkdóm
sinn. Hann naut að sjálfsögðu
hjálpar færra lækna og á plötunni
nýtur hann góðs stuðnings
spænsks kirkjukórs og Ifljóðfæra-
leikara. En þegar að hljóðfæra-
leiknum kemur bregður viö ný-
lundu. Þar óma pan- og aðrar reyr-
flautur, marimbur og fleiri þekkt
alþýðulfljóðfæri úr Rómönsku
Ameríku tfl viðbótar þeim sem
Ramires samdi fyrir. Það gefur út-
gáfunni sérstæðan blæ. Sterkust
sem leið
áhrif hefur þó söngur Carreras. í
fyrstu kemur það eitt upp í hugann
hve mjög hann dregur viö sig í
raddbeitingunni. En einmitt með
hógværðinni nær söngvarinn aö
syngja skapara þessa heims eitt-
hvert hið fegursta lof sem í mínum
eyrum hefur hljómað. Sú stilling
og það einlæga htillæti, sem af
söngnum geislar, opnar manni
gjörsamlega ný viðhorf til verks-
ins. Sjálfur var ég að æfa fáeina
suður-ameríska jólasöngva með
hreppakómum mínum um það
leytí sem ég heyrði þessa plötu og
sneri öllum túlkunarviðhorfum
við, kórlimum til ómældrar furðu.
í góðra hópi
Sem fyrr sagöi er það óvenjulegt
aö.plata nái að hafa svo gífurlega
sterk áhrif á mann en þannig var
það samt og aðrir sem með hafa á
hlýtt hafa tekið undir, aht eftir per-
sónulegum smekk og mati, að sjálf-
sögðu. Sem sé, þetta er sú útgáfa
sem ég tel „plötu“ hðins árs, Út-
gáfan er Phihps 420 955-2. Hún
stendur í flokki með nokkrum úr-
valsútgáfum eins og: CBS M2K
42522 með Off Thee i Sing, hinum
þjóðfélagsgagnrýna söngleik eftir
George og Ira Gershwin; EMI
749483-2 með einleikssónötum og
partítum Bachs fyrir fiðlu, leiknum
af Itzhak Perlman, og útgáfu CBS
461 109-2 með kvartett Wynton
Marsahs, Láve at Blues Ahey af
jasssviðinu. Aht saman úrvalsút-
gáfur en ein þótti mér þó af öhum
bera - opinberun í formi Kreóla-
messunnar með einsöng José Carr-
eras. EM