Dagur - 20.04.1991, Blaðsíða 8

• 8 - DAGUR - Laugardagur 20. apríl 1991
Bifrestingar í námsferð erlendis
Nemendur útskriftarárgangs Samvinnuháskólans á Bifröst
fóru í 10 daga ferð til Evrópu til að kynna sér það nýjasta í
samningum EB og EFTA um sameiginlegan innri markað í
lok ársins 1992. Komið var til fjögurra landa í þessari ferð og
nokkur stórfyrirtæki heimsótt í leiðinni.
Rútan beið Bifrestinganna á flugvellinum í Luxemburg.
Myndir: Pórir Aðalsteinsson.
Gildi námsferðar
í nýja háskólanum á Bifröst er
lögð rík áhersla á að fylgjast með
því nýjasta sem er að gerast í
viðskiptalífinu, hvort heldur það
er innanlands eða utan. Á vor-
misseri 1991 voru kennd fög á
borð við alþjóðahagmál, utanrík-
isviðskipti, markaðsfræði, stefnu-
mótun fyrirtækja og mikil áhersla
var lögð á það sem er að gerast í
Evrópu þessi misserin. Fyrr í vet-
ur fór hópurinn í námsferð til
Reykjavíkur, þar sem ótal fyrirtæki
voru heimsótt en námsferð okkar
erlendis tengdist hinni hefð-
bundnu útskriftarferð nemenda á
Bifröst. Þessi utanlandsferð var
mjög vel heppnuð og veitti okkur
m.a. góða innsýn í það sem er að
gerast þessa vikurnar í samninga-
viðræðum EFTA og EB.
Evrópudómstóllinn
í Luxemburg
Fyrsta dag ferðarinnar var
Evrópudómstóllinn í Luxemburg
heimsóttur, en sú stofnun er ein
af fjórum meginstofnunum EB.
Hlýtt var á fyrirlestur Steen
Hjelmblinks upplýsingafulltúra
um stofnanir EB, hlutvérk
Evrópudómstólsins og ýmis
praktísk atriði. Á eftir voru fyrir-
spurnir og umræður og barst þá
talið að samstarfi Norðurlanda-
þjóða. Eins og allir vita eru Dan-
ir eina Norðurlandaþjóðin í EB
og það kom fram á fundinum að
Norðurlandaþjóðirnar hefðu ver-
ið sundraðar efnahagslega síðan
1973, en þá áttu þessar þjóðir
kost á þvf að ganga í EB. Sumir
gengu svo langt að halda því fram
að um pólitískt slys hefði verið að
ræða þegar hinar Norðurlanda-
þjóðirnar gengu ekki í EB á þess-
um tíma, enda hefðu þessar
frændþjóðir verið sundraðar
efnahagslega síðan. Aðspurður
um það hvort Evrópudómstóllinn
gæti þvingað lögum uppá íslend-
inga ef þjóðin gengi í EB, sagði
Hjelmblink að þar væri alltaf um
samningsatriði að ræða. Hann
lagði áherslu á að líklega myndu
fámennar þjóðir í EB hafa hlut-
fallslega meiri áhrif á störf dóm-
stólsins. Eftir fyrirlesturinn var
ekið í rútu áleiðis til Brussel í
Belgíu.
Evrópubandalagið:
Hápunktur námsferðar
Föstudaginn 22. mars voru höfuð-
stöðvar EB heimsóttar, en þær
eru í Brussel. Herra J. Lund,
upplýsingafulltrúi á sviði sam-
skipta milli þjóða og menningar-
mála, hélt fyrirlestur um framtíð
hinna ýmsu stofnanna í Evrópu.
Han talaði fyrir hönd fram-
kvæmdanefndar EB. Fram kom
að það er ekki ólíklegt að í fram-
tíðinni muni EB samanstanda af
24 ríkjum, þ.e. núverandi aðild-
arlöndin tólf, EFTA þjóðirnar 6
og síðan af 6 austantjaldsþjóðum
til viðbótar. En eins og mál
standa nú er það í forgangsröð
hjá EB áð ná samningum við
EFTA um sameiginlegan innri
markað í Evrópu. Ákvörðun
þessara aðila um að stefna að
þessu marki var tekin árið 1984
og alltaf hefur verið stefnt á að
Sameiginlegt Evrópskt efnahags-
svæði verði að veruieika fyrir árs-
lok 1992.
Sjálfstæði íslands ógnað
ef við göngum í EB?
Bifrestingum var umhugað um að
vita hvort íslendingar þyrftu að
afsala sér sjálfsákvörðunarrétti í
eigin málum ef landið gerðist
aðili að Evrópubandalaginu. J.
Lund svaraði okkur á þann veg
að valddreifing væri á stefnuskrá
EB. Það væri góð stefna að
ákvarðanir væru teknar á þeim
stöðum þar sem þær væru teknar
bestar og það þýddi að þeir sem
hefðu mesta þekkingu á málum
væru best til þess fallnir að taka
ákvörðun um þau. Auðvitað
myndi ísland eiga fulltrúa á Evr-
ópuþinginu eins og aðrar aðildar-
þjóðir ef til inngöngu kæmi og
þingið er mjög valdamikil
stofnun. Mörgum finnst það
skjóta skökku við að á sama tíma
og kerfi miðstýringar hrynur í
austurblokkinni sé unnið að því
að koma upp miðstýringarappa-
rati í Vestur-Evrópu. En J.
Lund, ásamt öllum þeim tals-
mönnum EB sem við hittum í
ferðinni, lagði áherslu á vald-
dreifingu innan EB. Annars
þurfa Islendingar ekki að hafa
miklar áhyggjur vegna beinnar
inngöngu í EB því bandalagið
tekur ekki á móti umsóknum um
aðild í bili. Vegna fjölgunar
aðildarþjóða á síðustu árum er
nú unnið að því innan EB að ná
tökum á stjórnun og skipulagi
bandalagsins. Það kom þó skýrt
fram í heimsókn okkar að tals-
menn EB höfðu mikinn áhuga á
að fá fulltrúa Norður-Evrópu inn
í bandalagið á næstunni, þ.e.
Norðurlöndin.
Yfirstandandi samninga-
viöræður EFTA og EB
Frú M. Van Rij, sérfræðingur í
samskiptum EB og nokkurra
smáþjóða kom okkur bifresting-
um á óvart með mikilli þekkingu
sinni á málefnum íslands. Frúin
var nýkomin af fundi samninga-
nefndar EB og EFTA og færði
okkur glænýjar upplýsingar um
stöðu mála. Hún sagði okkur að
EB þjóðirnar færu fram á að
EFTÁ þjóðir legðu fjármuni í
sjóð áður en samið væri um innri
markað í Evrópu. Upphæðin sem
íslendingar þyrftu að láta af
hendi rakna árlega gæti numið
200 milljónum króna. Þessi krafa
EB þjóðanna byggir á því að
EFTA þjóðir eigi meira aflögu og
sjóðnum sé ætlað að jafna
lífskjör. Önnur krafa samninga-
manna EB á hendur EFTA er
að EFTA verði gert að stofnun.
Þetta er skiljanleg krafa þar sem
EB hefur engan einn aðila til að
semja við heldur verður að semja
við hverja og eina af hinum 6
EFTA þjóðum sérstaklega.
Staða íslands
gagnvart EB
Nú stendur aðallega á því að ná
samkomulagi um fiskveiðar EB
þjóða á íslandsmiðum. ísland
mun örugglega slíta samninga-
viðræðum ef ekki næst sam-
komulag um fiskveiðiheimildirn-
ar. M. Van Rij fullyrti að ekki
kæmi til greina að semja á þeim
nótum að EB fengi aðgang að
30.000 tonna kvóta eða þá 10%
af heildarkvóta. EB myndi krefj-
ast aðgangs að 70.000 tonna
kvóta í það minnsta og væri það
vegna þrýstings frá Spánverjum
og Portúgölum. Fram kom að
það ylti á ýmsu hvort samningur
Islands við EB frá 1972 væri í
hættu ef ísland næði ekki sam-
komulagi með EFTA þjóðum við
EB um sameiginlegt efnahags-
svæði. Frú M. Van Rij benti á að
fyrsti áfanginn í samningaviðræð-
um EFTA og EB gæti náðst inn-
an fárra mánaða, jafnvel strax nú
í júní. Nú stendur yfir kosninga-
barátta á íslandi og búast má við
að það taki einhverjar vikur að
mynda stjórn. Ákvarðanataka er
erfiðari við þessar aðstæður en
ljóst er að stjórnmálamennirnir
okkar þurfa að halda vel á
spöðunum strax eftir kosningar.
Ánnars sagði frúin það skoðun
sína að íslendingar hefðu ekkert
að gera í EB, á meðan það ástand
varir að almenningur veit ekkert
um hvað málið snýst. Hins vegar
virðast sífellt fleiri rök hníga að
því að samningaviðræður EB og
EFTA séu aðeins milliskref
EFTA ríkjanna í þá átt að ganga
í EB. Eftir fyrirlesturinn var
keyrt til Amsterdam í Hollandi.
Fyrirtækjaheimsóknir
í Hollandi
Hópurinn naut lífsins í Amster-
dam eina helgi en strax mánudag-
inn 25. mars var haldið til Rotter-
dam á fund fulltrúa Samskip hf.
Þar fengum við góðar útskýringar
á umsvifum félagsins í Evrópu og
skoðuðum höfnina, sem er sam-
tals 47 kílómetrar á lengd og þar
vinna yfir milljón manns störf
sem tengjast vöruflutningum. í
tengslum við þessa heimsókn var
litið inn hjá Europe Combined
Terminals, ECT, sem er risafyrir-
tæki á sviði uppskipunar,
útskipunar og vöruflutninga.
Samskip er í viðskiptum við
ECT, en það fyrirtæki er það
stærsta sinnar tegundar í Evrópu
og þriðja stærsta í heimi.
Shell í Haag
Daginn eftir fór hópurinn svo í
heimsókn í höfuðstöðvar Shell,
en þær eru í Haag. Hlýtt var á
fyrirlestur upplýsingafulltrúa
fyrirtækisins, sem jafnframt á
sæti í stjórn Skeljungs á íslandi.
Fyrirlesturinn var almennt um
starfsemi Shell og síðan voru hin-
ar hefðbundnu fyrirspurnir okkar
bifrestinga á eftir. Persónulegar
viðræður við forkólfa fyrirtækis-
ins í matarboði eftir fundinn
þóttu skila mestu í þessari heim-
sókn.
Unesco í París
Menningar, félags og mennta-
stofnun Sameinuðu þjóðanna í
París var heimsótt miðvikudag-
inn 27. mars: Hópurinn var
nýkominn til Parísar og hafði rétt
náð að bóka sig inn á Hotel Cec-
ilie við Sigurbogatorgið þegar
Hannes Heimisson, sendiráðs-
fulltrúi í París kom á okkar fund.
Hann lagði lífsreglurnar fyrir
hópinn varðandi hin ýmsu mál og
sagði frá athyglisverðum stöðum
sem við gætum skoðað. Hannes
fylgdi okkur síðan í Unesco* þar
sem við hlýddum á erindi fulltrúa
á sviði þróunar mjög lítilla ríkja
innan Unesco. Tilgangur Unesco
er að stuðla að friði í heiminum,
enda er ástæða styrjaldarátaka
yfirleitt misskilningur sem stafar
af mismunandi menningu þjóða.
Fyrirspurn barst frá íslendingun-
um um úrsögn Breta, Banda-
ríkjamanna og Singapoor úr
Unesco, en það hefur valdið
stofnuninni miklum erfiðleikum.
Þegar þessum fyrirlestri lauk var