Dagblaðið Vísir - DV - 17.09.1994, Blaðsíða 14

14
LAUGARDAGUR 17. SEPTEMBER 1994
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjóri: ELlAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og GUÐMUNDUR MAGNÚSSON
Auglýsingastjórar: PÁLL STEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SlMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Áskrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJÁLSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1400 kr. m/vsk.
Verð I lausasölu virka daga 140 kr. m/vsk. - Helgarblað 180 kr. m/vsk.
Kjósendur í svefnrofunum
Fyrrverandi bæjarstjóri Hafnarfjarðar og núverandi
félagsráðherra er ekki einn á báti í misbeitingu valds til
einkavinavæðingar. Hann kom að vísu eins og sprengja
inn í spillinguna og hefur á skömmum tíma afrekað
meira á því sviði en aðrir valdamenn til samans.
Svonefndir nomaveiðarar á fjölmiðlum hafa haldið
áfram svokölluðum galdraofsóknum og fundið, að utan-
ríkisráðherra Alþýðuflokksins hefur einnig verið drjúgur
á sviðinu. Hann fór fremur hægt af stað, en hefur síðan
aukið ferðina samkvæmt formúlunni, að allt vald spillir.
Utanríkisráðherra hefur á ferh sínum ráðið tólf al-
þýðuflokksmenn til ráðuneytisins og til starfa á Kefla-
víkuflugvelli, alla án auglýsingar á störfunum. í öllum
tilvikum gekk hann framhjá reyndu fólki í ráðuneytinu
og á vellinum og spillti um leið starfsandanum.
Ráðherrann gróf undan ráðuneytisstjóranum í sumar,
þegar hann lét hann fullyrða, að búksláttarfræðingur og
fyrirhugað sendiherraígildi í London hefði formlega
diplómatastöðu. Skömmu seinna varð ráðuneytisstjórinn
að fífli, þegar ígildið fékk loks slíka pappíra.
Utanríkisráðherra hefur leikið ráðuneytið grátt á
valdaferli sínum. Hann hefur meðhöndlað það eins og
sandkassa, hrakið hæfan hafréttarfræðing úr starfi og
hlaðið upp fólki, sem ekki getur unnið fyrir sér úti í þjóð-
félaginu. Hann hefur gert ráðuneytið illa starfhæft.
Þótt þessi spilling hafi grafið um sig á nokkrum tíma
og farið hægt vaxandi, hefur hún fallið í skugga sprengj-
unnar úr Hafnarfirði, sem hefur verið umræðuefni fjöl-
miðla í þessum mánuði. Sameiginlegt í báðum tilvikum
er, að forustuflokkur spillingár ræður ferðinni.
Alþýðuflokkurinn er orðinn svona spilltur, af því að
ráðamenn hans hafa sannfært sig um, að kjósendur séu
fljótir að gleyma og láti spillinguna ekki koma niður á
flokknum. Með djarflegri framgöngu flokksbroddanna í
kosningabaráttu megi hjálpa fólki til að gleyma.
Ráðamenn Alþýðuflokksins hafa líka sannfært sig um,
að tiltölulega fáir kjósendur geri sér rellu út af spillingu
og aðrir muni í staðinn halla sér að flokknum í von um
feita bita af einkavinaborði valdsins. Og það er einmitt
rétt, að kjósendur eru bæði áhugalitlir og gleymnir.
Ráðamenn Alþýðuflokksins vara sig hins vegar ekki
á, að almennt stefnir stjómkerfið hægt og sígandi í átt
frá skömmtun og fyrirgreiðslu til fastra mynztra og
reglna, sem mismuna ekki borgurum landsins. Aukin
einkavinavæðing Alþýðuflokksins stefnir í öfuga átt.
Þótt kjósendur hafi ekki nógu miklar áhyggjur af spill-
ingu, eru þeir vafalaust í stórum dráttum fylgjandi því,
að ísland færist smám saman í átt til siðmenningarríkja
á því sviði. Það getur hefnt sín á Alþýðuflokknum að
reyna að færa spillingarklukkuna aftur á bak.
Um þessar mundir mæhst Alþýðuflokkurinn með
minna en 6% fylgi. Það jafngildir, að þjóðin hafi að sinni
hafnað flokknum sem marktækum þátttakanda í stjóm-
málum. Ekki er víst, að ráðherrunum verði að þeirri
von, að kjósendur hafi gleymt öllu í næstu kosningum.
Ef ættingja- og einkavinaflokkurinn fær verðuga ráðn-
ingu í næstu kosningum, hafa kjósendur lagt sitt af mörk-
um til að vara stjómmálamenn og -flokka við að ganga
of langt í spillingu. Slík viðbrögð kjósenda mundu vafalít-
ið leiða almennt til hægfara samdráttar í spillingu.
Eftir allt, sem á undan er gengið, er orðið brýnt fyrir
kjósendur að losna undan því ámæli, að þeir hafi hvorki
greind né minni til að standa undir hlutverki sínu.
Jónas Kristjánsson
Konurnar
sigruðu klerka-
veldið á mann-
fjöldaráðstefnu
„Stjórnar Vatíkaniö heiminum?"
spurði Maher Mahran, ráðherra
mannfjölgunarmála á Egyptalandi,
með þjósti á fréttamannafundi á
mannfj öldaráðstefnu Sameinuðu
þjóðanna í Kaíró á miðvikudag í
siðustu viku. Þá haföi starf við frá-
, gang yfirlýsingar ráðstefnunnar
stöðvast að undirlagi fulltrúa Páfa-
garðs, sem vildu á þann hátt halda
til streitu mótbárum sínum við
eina málsgrein í 113 síðna plaggi.
Sjálfheldan á ráðstefnu fulltrúa
180 ríkja stóð í tvo sólarhringa og
vakti ærinn kurr í garð þeirra sem
henni ollu. Upp komu bollalegging-
ar um hvort þetta ástand bæri ekki
vott um að taka þyrfti til endur-
skoðunar þá áhrifastöðu sem Páfa-
garður nýtur í starfi SÞ.
Málalok urðu svo að fulltrúar
Vatíkansins létu undan síga, létu
við það sitja að lýsa ágreiningi við
tiltekin atriði ályktunar ráðstefn-
unnar ásamt nokkrum ríkjum
Rómönsku Ameríku og litlum hópi
íslamskra ríkja. Grein 8.25, sem
mestur styrinn stóð um, breyttist
ekki efnislega en orðaröö var hnik-
að tiL Sú grein fjallar um að séu
fóstureyðingar heimilar skuli
framkvæma þær viö sem öruggast-
an aöbúnað.
Tilraunum íslamskra strangtrú-
arhópa til að bregða fæti fyrir starf
mannfjöldaráðstefnunnar með
hártogunum reiddi engu betur af
en herferð páfastóls. Þeir höfðu
reynt að halda því fram að þar sem
rætt er um hjónaband og önnur
sambúðarform sé verið að reyna
að fá alþjóðlegt samþykki við sam-
búð samkynheigðra. Á daginn kom
að þetta orðalag var viðhaft að
kröfu ríkja í Karíbahafi, þar sem
óvígð sambúð er langtum algengari
en hjónabönd.
Meginniðurstaðan af þessum
átökum er að mikið djúp er stað-
fest milli kenninga háklerka ka-
þólsku kirkjunnar og strangtrúar-
hópa íslams annars vegar og við-
horfa og breytni þorra þess fólks
sem telst tii þessara trúfélaga. Sér-
staklega er þetta áberandi þar sem
tekur til getnaðarvarna.
Konur voru fjölmennar í sendi-
nefndum á ráðstefnunni, og auk
þrumuræðu Gro Harlem Brundt-
land, forsætisráðherra Noregs, til
framdráttar kvenréttindum, voru
þær einatt fremstar í flokki að
hnekkja málflutningi klerkaveldis-
manna af sama trúflokki og þær
sjálfar.
Brasilíumenn eru fjölmennasta
þjóðin sem játar kaþólska trú.
Kynntar voru niðurstöður kann-
ana sem sýna að 70 af hundraði
Erlend tídindi
Magnús Torfi Ólafsson
brasilískra kvenna viðhafa getnað-
arvarnir og fleiri myndu fylla þann
hóp hefðu þær efni og aöstöðu til.
Árið 1970 var meðalfjöldi barna
sem hver brasihsk móðir ól tæp-
lega sex. Nú er fjöldi fæðinga á
barnsburðarskeiði móður að kom-
ast niður undir tvær.
Hvergi játa fleiri íslamstrú en í
Indónesíu. Þar hefur barnafjöldi á
fjölskyldu nánast helmingast síð-
ustu tvo áratugi, lækkað úr 5,6
bömum á móður 1971 niður í 3,0
árið 1991. Á ráðstefnunni í Kaíró
myndaði Indónesía ásamt níu öðr-
um þróunarríkjum hóp sem hyggst
breiða út meðal þjóða, sem svipað
eru settar, þekkingu á því hversu
ná má skjótum og stórfelldum ár-
angri í að draga úr viðkomu með
því að koma fræðslu á framfæri,
fyrst og fremst við konur af alþýðu-
stétt.
Löndin sem að fræðsluátakinu
standa eru í mismunandi heimsálf-
um og þjóðirnar sem þau byggja
játa mismunandi trúarbrögð. Hóp-
inn skipa Bangladesh, Egyptaland,
Indónesía, Kenýa, Kólumbía, Mex-
íkó, Marokkó, Taíland, Túnis og
Zimbabwe. í kaþólska landinu Kól-
umbíu hefur meðaltal barneigna á
konu lækkaö úr 7,1 barni í 2,9 á
þrem áratugum. Búddatrúarmenn
byggja Taíland, og þar hefur barna-
fjöldinn á konu minnkað úr 6,5 í
2,1 á aldarfjórðungi. íslamskir
Túnisbúar eru fremstir meðal Afr-
íkuþjóða í takmörkun viðkomu
með fræðslustarfsemi, hún er nú
komin niður í 1,9 af hundraði ár-
lega.
Það sem mestum ýflngum veldur
er að einlíflsklerkar kaþólsku
kirkjunnar fást alls ekki til að við-
urkenna það sem konumar vita,
af tvennu illu era lögleyfðar fóstur-
eyðingar skárri kostur en þær sem
ella fara fram á laun við afleitar
aðstæður og með bráðum lífsháska
fyrir konuna sem í hlut á.
Fóstureyðingar eru ámóta marg-
ar í Bandaríkjunum og Brasilíu. í
Bandaríkjunum eru þær löglegar
og þar verða 10.000 konur fyrir
sjúkrahúsvist vegna eftirkasfa á
ári hverju. í Brasilíu eru fóstureyð-
ingar ólöglegar, og þar koma
400.000 konur á sjúkrahús á ári
hverju vegna eftirkasta eftir þær.
Skoðanir aimarra
Sumarklædda sjarmtröllið
„Utanríkisráðherrafundurinn í Barentshafsráð-
inu í gær endaði sem smugudagurinn stóri. Sumar-
klædda sjarmtröllið, málrófsmaðurin Jón Baldvin
Hannibalsson, utanríkisráðherra íslands, fékk sína
smugu til viðræðna við stórabróður í Noregi og hinn
léttpirraða rússneska björn. Um leið opnaöi Björn
Tore Godal utanríkisráðherra stóra smugu í barátt-
unni fyrir inngönguna í Evrópusambandið.“
Úr ritstjórnargrein í Nordlys 16. sept. 1994.
Clinton ætlar að gera allt einn
„Bill Clinton forseti heldur fast við þá stefnu sína
að leita ekki staðfestingar hjá þinginu fyrir innrás í
Haítí. Þar með á hann ekki á hættu að verða undir
í þinginu með fyrirætlanir sem virðast æ vafasam-
ari og óvinsælli með hverjum degi sem líður. Með
þessu móti brýtur hann gegn fyrirmælum stjórnar-
skrárinnar um skiptingu valdsins. Þetta grefur og
undan möguleikanum á skjótum árangri við að
hrekja bófana úr valdastólunum á Haítí og eykur
líkurnar á langvinnum átökum þar.“
Úr forystugrein The Washington Post 15. sept. 1994.
Noregi ýtt út af sviðinu
„Nú lítur út fyrir að Torvald Stoltenberg tapi
slagnum um að verða næsti framkvæmdastjóri
NATO. Alþjóðlegar fréttastofur segja að Willy Claes,
utanríkisráðherra Belgíu, sé nokkuð öryggur um að
fá stöðuna. Þaö sem er áhugavert í þessu máh er að
það er skólabókardæmi um hvemig Noregi verður
ýtt út af sviði öðryggismála í Evrópu standi landið
utan Evrópusambandsins."
Úr forystugrein Verdens Gang 14. sept. 1994.