Dagblaðið Vísir - DV - 31.05.1995, Blaðsíða 10

Dagblaðið Vísir - DV - 31.05.1995, Blaðsíða 10
10 MTÐVIKUDAGUR 31. MAI1995 Utlönd Hreíndýr í heimsókn í Longyearbyen á Svalbarða. Húsin eru frábrugðin því sem gerist á íslandi og standa yfirleitt á staurum. Frost er í jörðu allt niður á 300 metra allan ársins hring og því ekki hægt að byggja á hefðbundinn máta. DV-myndir Reynir „Við búum ekki beinlínis í ferða- töskum en þær eru alltaf innan seil- ingar. Þegar búið er á hóteli veit maður alltaf að sá dagur mun renna upp að maður þarf að fara. Við eig- um flest okkar rætur annars staðar og okkur er það ljóst að hér munum við ekki bera beinin," segir Hall- vard Holm, skólasrjóri í Longyear- byen á Svalbarða. Hann hefur búið þar allt síðan 1962 og stjórnar nú grunnskóla eyjarinnar þar sem 170 nemendur á aldrinum 7 til 19 ára stunda nám. Myrkur í tvo mánuði Alls búa um 1100 Norðmenn í Longyearbyen þar sem um tvo mán- uði á ári er myrkur en sól er á lofti allan sólarhringinn sex mánuði á ári. Hallvard segir að skammdeginu fylgi ekki nein sérstök vandamál umfram það sem gengur og gerist. Sálræn vandamál skjóti aftur á móti upp kollinum þegar tveggja mánaða myrkrinu lýkur og sólin sýnir sig á ný. „Ef myrkrið fer að þrúga fólk um of þá senda læknar sjúkrahússins það til meginlandsins. Sumt fólk hefur það líka fyrir reglu að taka sér frí yfir þennan tíma og fara á suð- lægari slóðir. Þegar myrkrið skellur á verður fólk dálítið viðkvæmara en áður og það hægir á öllu mannlífi. Sumir eiga erfitt með svefn og það hlýtur að vera skiljanlegt þegar litið er til tveggja mánaða myrkurs," seg- ir Hallvard Vandamálin koma með birtunni „Sjálfur hef ég þann mælikvarða að þegar mér finnast allir á eyjunni vera orðnir skrýtnir þá sé eitthvað að hjá mér. Þegar langur vetur er að baki og sólin birtist á ný koma vandamálin upp. Það er til gamalt orðatiltæki sem segir að með birt- unni komi vandamálin. Það á sér þær eðlilegu skýringar að þegar sól- in fer að skína og enn er allur þessi snjór finnur fólk meira fyrir því að á sama tíma er allur gróður að taka við sér á meginlandinu," segir Holm. Það kostar norska ríkið stórfé, eða 3 milljarða á ári, að halda sam- félaginu og námunum gangandi.'Sú spurning vaknar hvort Svalbarði geti einhvern tíma orðið byggð sem stendur undir sér sjálf. „Það vantar alla þá grunnþætti sem þurfa að vera fyrir hendi til að Svalbarði geti staðiö á eigin fótum. Hér er ekki fiskvinnsla eða annað það sem þarf að vera til að staður- inn geti staðið undir sér sjálfur. Það þarf aö flyrja inn alla þá hluti sem þarf til að íifa því lífi sem nútíma- fólk krefst. Byggð hér verður því aldrei varanleg," segir Hallvard. Hann flutti sjálfur til Svalbarða 1962 þegar byggðin var enn á frum- Hallyard Holm, skólastjóri í Longyearbyen á Svalbarða, í hópi nemenda. stigi. Hann hefur séð hana þróast til nútímabyggðar og þrátt fyrir að hafa verið á förum árlega framan af hefur hann nú ákveðið að ljúka starfsævinni þarna á norðurhjara. „Flestir sem hingað koma eru komnir til að vera takmarkaðan tíma. Það má segja að einstaklingar dvehist hér að meðaltali í 6 til 8.ár en fjölskyldur í 10 til 12 ár þó auðvit- að séu til undantekningar frá því. Ég veit um eitt dæmi þar sem fjórði ættliðurinn var að fæðast," segir Holm. ísbirnir ógna Það er í raun sáralítill munur á mannlífinu í Longyearbyen og á Pat- reksfirði, svo dæmi sé tekiö. Fólkið er eins og það er leikfélag á staðn- um, saumaklúbbar og raunar allt sem tengist félagsmálum. Þá eru ekki færri en þrír vínveitingastaðir og hótelin eru einnig þrjú til aö mæta ferðamannastraumnum. Inn- fæddir þurfa ekki að óttast snjóflóð eins og frændur þeirra á Patreks- firði en í staðinn hafa þeir ísbirnina sem allir óttast. í einstaka tilfellum eiga þeir það til að ráðast á fólk, ærðir af sulti. Það er fólki enn í fersku minni þegar ísbjórn réðst á unga norska konu í vetur og varð henni að bana. Samfélagið lamaðist fyrst eftir þann atburð en nú er fólk komið yfir mesta áfallið. Atburðurinn er fólki þó ofarlega í huga og margvíslegar varúðarráð- stafanir hafa verið gerðar til að fyr- irbyggja slys vegna ísbjarna. Leik- skólinn er víggirtur með girðingu sem ísbirnir komast ekki í gegnum og fólk er ítrekað varað við þeim möguleika að slíkar skepnur geti hvenær sem er birst. Nokkur dæmi eru um að isbirnir hafi komið inn í byggðarlagið í skjóli myrkurs og gramsað í ruslatunnum íbúanna í leit að æti. Eiturlyfjavandi óþekktur Holm skólastjóri segir að börn og unglingar í Longyearbyen séu yfir- leitt mjög öguð og það sé vandræða- lítið að reka skólann. Hann segir raunar að mörg þeirra vandamála sem við er að glíma annars staðar séu óþekkt í Longyearbyen. „Við þekkjum ekki eiturlyfja- vanda hér innan skólans og drykkjuvandamál eru fátíð. Ég get nefnt að það hefur engin rúða verið brotin í skólanum siðan hann tók til starfa og engar skemmdir hafa orð- ið á innanstokksmunum eða eignum skólans af völdum nemenda. Þetta fullyrði ég að sé mjög fátítt í skólum þar sem oft gengur mikið á. Hér þekkja allir alla og þar með hefur fólk mikla yfirsýn yfir mannlífið í heild sinni," segir Hallvard Holm. -rt

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.