Þjóðviljinn - 16.05.1976, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 16.05.1976, Blaðsíða 7
Sunnudagur 16. maí 1976. ÞJÓÐVILJINN — SlOA 7 Á fundi hjá Alþýðu- banda lagsfélaginu í Reykjavík flutti Svanur Kristjánsson lektor fram- söguerindi um þátttöku æskufólks og verkafólks í starfi flokksins/ en hana taldi hann háskalega litla. Margt var athyglisvert í erindi Svans og fer endur- sögn á þvi hér á eftir. Svanur kvaðst I upphafi með æskulýð eiga við fólk undir þri- tugsaldri sem ekki væri verka- fólk. En verkafólk væri i ræðu hans faglært og ófaglært verka- fólk, sem vinnur erfiðisvinnu. Ef til vill er, sagði hann, ekki mjög margt sameiginlegt með þessum hópum tveim. En eitt er mjög mikilvægt og það er sú stað- reynd, að báðir þessir hópar koma litið, allavega alltof litið, við sögu i starfi Alþýðubanda- lags. Þetta kemur bæði fram i fundasókn, þátttöku i almennu starfi Abl og svo blátt áfram i þvi að þessir hópar eru tiltölulega fá- mennir a.m.k. i flokksfélaginu i Reykjavik. Gegn sjálfsánægju Þetta er uggvænleg þróun, sem menn hafa haft alvarlega til- hneigingu til' að hundsa. Þarna er á ferð sama háskalega sjálfs- ánægjan sem kemur fram i ýms- um plöggum eins og drögum að stjórnmálaályktun 1974, þar sem segir að sigurvegarar kosning- anna þá um sumarið séu Abl. og Sjálfstæðisflokkurinn, og að ,,A1- þýðubandalagið hefur á hinn bóg- inn eflst og vaxið jafnt og þétt og aukið fylgi sitt við hverjar kosn- ingar hin siðari ár." Þarna er ekki litið á það, að Sjálfstæðis- flokkurinn hafði unnið 6,5% at- kvæða i þessum kosningum, feng- ið 42,5% og hafði ekki haft hærra hlutfall siðan 1933. En Alþýðu- bandalagið hafði aðeins bætt við sig 1,2% atkvæða frá 1971 ög var ekki orðið eins öflugt atkvæða- lega og það var þegar það var stofnað 1956. Þeir sem fóru Mér sýnist að minna fari fyrir æskufólki i Abl. nú en var um tima — sumt af þvi unga fólki sem kom inn i allrikum mæli 1967—71 fór aftur úr flokknum. Hluti þess hefur unnið i pólitisku starfi — i háskólanum, iðnnemasamtökum, eða þá i samtökum sem talin eru ,,til vinstri" vib Alþýbubandalag- ið, þótt sú staðsetning geti orkað tvimælis. ÆSKUFÓLK, VERKAFÓLK ar, blaðamenn o.s.frv.). Það les góðar bækur, sækir leikhús, sinfóniutónleika. Er á móti hern- um og bandariskri heimsvalda- stefnu. Hefur áhuga á verndun gamalla húsa og les sunnudags- blað Þjóðviljans af kostgæfni o.s.frv. Áherslur Það er vissulega þýðingarmik- ið að gera sér grein fyrir þessu brotthvarfi og afleiðingum þess að þetta fólk segir heldur neikvæð tiðindi af reynslu sinni i Alþýðu- bandalaginu. Nú má segja sem svo, að það hafi hvort sem var ekki verið neinn ávinningur i mörgum þeirra sem kjósa að starfa „til vinstri". Það fólk er gjarna i leit að sálufélögum, nýrri fjölskyldu, afstaða þess er meira eða minna trúarleg. Og i sambandi við gagn- rýni þessa fólks má taka það fram, að við islenskar aðstæður erréttað hafna hugmyndum Len- ins um útvalinn hóp samsæris- manna sem „færir" verkalýðnum byltinguna. Gagnrýni En á hitt er að lita, að aðrir þeirra sem hafa horfið úr Abl. eða vilja ekki taka þátt i starfi þess hafa mikið til sins máls þegar þeir gagnrýna flokkinn. Þeir telja, að þar sé um of einblint á þingstarf og kosningafylgi, en vanrækt f jöldabarátta — á vinnu- stöðum, i skólum, i ýmsum fé- lagsmálahreyfingum o.s.frv. Þá hefur þaðog haft neikvæð áhrif á þetta fólk, hve valdalaust Alþýðu- bandalagsfélagið i Reykjavik reynist — ákvarðanir eru i reynd teknar annarsstaðar — i þing- flokki, af ráðherrum ef flokkurinn á aðild að stjórn, i miðstjórn, eða á ritstjórn Þjóðviljans. Þetta finnst þeim allt draga úr póli- tiskri umræðu og gildi hennar, minna frekar á borgaralegan flokk en sósialiskan. Hverjir eru í forystu? Alltof litil þátttaka verkafólks i flokksstarfinu á sér ýmsar sögu- legar orsakir. Þar segja til sin á- hrif neyslusamfélags, langs vinnutima, þá er verkafólk i þeirri merkingu, sem ég nota hér, ingunum 1971 og 1974. En það skal minnkandi stétt tiltölulega i sam- tekið fram, að samt er Aibl. með félagi þar sem millistétt stækkar hæst hlutfall allra flokka, af ört. Hér við bætist að það er hefð i verkafólki i framboði. flokknum að menntamenn séu Bændur eru um 10% frambjóð- mikils ráðandi. í yfirliti yfir menntun þing- -g, u .j manna sem hafa setið á Alþingi ,g c E ,2 ~ 1923—71 kemur i ljós: 5- £• 2 2, £- < < fc m <e Ilaskolaprof.........................42,1% 55,2 28,4 52,4 25,0 Stúdentspróf.........................9,5% 10,3 3,0 7,1 28,6 Starfsmenntun......................23,5% 24,2 29,8 20,2 21,4 Gagnfræðapróf......................12,7% 10,3 20,9 8,3 10,7 Barnaskólapróf......................12,2% 17,9 12,0 14,3 eða minna (Ath: i hverjum dálki eru nú- enda, iðnaðarmenn og fólk úr verandi flokkar og fyrirrennarar ýmsum þjónustugreinum eru þeirra — ihaldsflokkur, sósial- önnur 10%. Þetta hlutfall hefur istaflokkur o.s.frv. Meb starfs- haldist nokkub stöbugt. menntun er i reynd einkum átt við Stærstir hópar frambjóðenda kennaraskóla, samvinnuskóla, Alþýðubandalags og fyrirrennara bændaskóla og sjómannaskóla). þess eru 1) kennarar og skóla- Miðað við önnur Norburlönd er stjórar 2) rithöfundar og blaba- það sérislenskt fyrirbæri hve menn 3) framkvæmdastjórar og margir háskólamenn og stúdent- forstjórarýmislegra stofnana eba ar eru 1 forystulibi verklýðsflokk- fyrirtækja. Siðan 1956 hefur hlut- anna beggja. 1 Sviþjóð voru 65% ur þessara hópa aukist nokkuð þingmanna (1962) ekki með neiu jafnt og þétt. 1974 voru þeir 72% próf umfram barnaskólanám. frambjóbenda. Danski sósialdemókrataflokkur- , inn var stofnaður á áttunda tug AstðBÖUr fyrri aldar. Þegar Viggo Kamp- mann var árið 1960 kosinn for- Astæðurnar fyrir þessari þróun mabur flokksins þótti þab nokkub eru margskonar. Rikjandi hug- varasamt, þvi ab hann var há- myndafræbi, hugmyndir um ab skólagenginn. við búum i þjóðfélagi „hinna jöfnu tækifæra", aö „hver sé Pcpm hÍnfSpnHlir sinnar gæfu smiður" koma þar 1 1 aiiiujuuunuui viðsögu.Rikjandimatávinnuog Ef ab litib er sérstaklega á skójagöngu. Verkafólk hefur meb frambjóbendur Alþýbubanda- ýmsum hætti fengib trú á lagsins og fyrirrennara þess, þá menntamönnum en vantrú á kemur þetta út (Ath: skobaðir eru sjálfu sér. En menntamenn hafa allir frambjóðendur i einmenn- aftur á móti trú á forystuhæfileik- ingskjördæmum 1931—59, eftir um sjálfra sin (gildi sérþekkingar þab þrir efstu menn i öllum kjör- o.fl.). dæmum — en ab þvi er Reykjavik Útkoman er siban svo, að mjög varðar eru tekin fjögur efstu sæt- mikið fer fyrir þvi fólki i flokkn- in frá 1931—1974) um sem kenna má til menningar- Fram til 1949 eru verkamenn i róttækni. Þetta fólk stundar meira en fimmtungi frambobs- gjarna einhverskonar millistéU- sæta. Siban hefur þab hlutfall arstarf (kennarar, leiklistarfólk, minnkað og náði ekki 10% i kosn- opinberir starfsmenn, rithöfund- í sjálfu sér er ekkert rangt við þetta. Spurningin er hinsvegar sú, hvort þessari menningarrót- tækni hætti ekki til að missa sjón- ar á nokkrum höfuðatriðum i stjórnmálum. Að minnsta kosti leggja ekki áherslu á þau sem skyldi. Ég á við stéttabaráttuna sjálfa, baráttu fyrir jöfnuði i þjóðfélaginu, baráttu fyrir mann- sæmandi kaupi fyrir dagvinnu, fyrir breytingum á þjóðfélaginu — og þar með verkalýðnum sjálf- um. Aherslu á það, hvaða stéttir mynda grundvöll þjóblifsins. Vib skulum ekki gleyma þvi, ab þab ætti að vera hlutverk mennta- manna ab berjast gegn þeirri hugmyndafræbi, sem hindrar þróun og þroska verkalýbsstétt- ar. Hvað ber að gera? Ef ab spurt er hvab skal til bragðs taka þá er sjálfgert að nefna markmið eins og meira lýð- ræði innan flokksins, meiri áhrif flokksmanna, meiri umræbu. Baráttan sé viðtækari— þ.e. ekki bundin vib þing og kosningar. Það má einnig benda á praktisk atriði eins og blátt áfram það, að skrif- stofan sé betur rekin, ab ekkert standi á framkvæmdaratribum. Þá er mjög naubsynlegt ab berjast i öllum áróðri gegn rikj- andihugmyndafræði. Og þar und- ir fellur að vib beitum okkur fyrir öðru mati á gildi vinnu og skóla- göngu. Vib þurfum ekki endilega skýrari stefnuskrá en vib nú höf- um, en allavega skýrari stefnu. Ég veit vel ab breytingar sem um munar eru erfibar i framkvæmd. En við verðum að muna, að sósialiskur flokkur verður ab varðveita sérkenni sin, annars á hann það á hættu að úrkynjast og verða ab kosningamaskinu. 1 þeim efnum er þróun Alþýbu- flokksins viti til varnaðar. Sósial- istar eiga að móta stefnu sina sameiginlega. Og fylgja henni eftir, fela fulltrúum sinum að fara eftir henni og sjá til þess að svo sé gert. Vanrækslusyndir okkar eru margar. Það væri ofmælt að segja að við flytum sofandi að feigðarósi. En kannski erum vib i þessum efnum eins og' milli draums og vöku.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.