Dagblaðið - 06.06.1978, Blaðsíða 15

Dagblaðið - 06.06.1978, Blaðsíða 15
DAGBLAÐIÐ. ÞRIÐJUDAGUR6. JÚNÍ 1978. 15 Rætt vid Erró— síðari hluti „MIKKi MUS OG REMBRANDT" LISTAHATIÐ 1978 A.I.: „Þú hefur ávallt unnið mikiö í seríum, og með seríur innan mynda. Hvernig stendur á þessu? Eru þetta áhrif frá kvikmyndum?" Err6: „Ég veit ekki. Hugmyndirnar hrannast upp og virðast nægja í margar myndir. Annars hef ég ætíð stundað kvikmyndahús, lifði í þeim meðan ég var í Paris og svo siðar í New York með Warhol og Jonas Mekas." A.I.: „Hvað tók það þig langan tima að komast á réttan kjöl fjárhagslega í París?" Err6: „ítölsku safnaramir björguðu mér. Þeir voru stundum óprúttnir og þá þurfti maður að elta þá til Ítaliu. Ætli það hafi ekki tekið mig 3—4 ár að verða sjálfbjarga." A.I.: „Fyrir utan málun og ferðalög, þá ertu árið 1962 kominn út í meiri háttar uppákomur og kvikmyndir. Hvernig atvikaðist það?" Err6: „Mig langaði að prófa eitthvað nýtt. Nú, þessar uppákomur eru að sjálfsögðu í beinan karllegg frá súrreal- ísku uppákomunum og það var Lebel sem var mikið á bak við þetta í Frakk- landi. Ég hef áður minnst á kvik- myndadellu sem ég hafði. Mig langaði að prófa sjálfur, skipti á málverki og 16 mm Bolex vél og út úr þessu kom „Grimaces" (Grettur), þar sem fjöldi listamanna fetti sig og gretti við sér- stakt „soundtrack". Bolex vélin var töluvert merkileg. Hún gekk frá manni til manns í listamannaheimin- um. Mig minnir að John Chamber- lain, myndhöggvarinn, hafi loks skipt á henni og hassi (hlær)" A.I.: „Voru þarna einhver tengsl við uppákomur Ameríkumanna eins og Kaprows?" Err6: „Mikil ósköp. Þegar Kaprow og félagar hans komu til Parísar, þá að- stoðuðum við þá við sviðsetningu hjá Sonnabend. En þegar við komum til New York þá vildu þeir ansi lítið gera fyrir okkur." Erótikin kraftmeiri við stækkun A.I_- „Erótík er snar þáttur af þinni list, aUt fram á þennan dag." Err6: „Þetta er svo mikilvægur hluti af lifi okkar allra. Nú, svo er það líka dálítið „súbversíft" að vekja rækilega athygli á erótík, mála stór verk með slíku inntaki. Erótíkin verður kraft- meiri við stækkun, hún breytir líka áherslum. Litil „shunga" mynd frá Japan gjörbreytist þegar hún er stækk- uð." Err6: „Ég var ekki að gera gys að þess- um málverkum. Hins vegar eru t.d. Guðsmæður þessara málverka mér engu mikilvægari en t.d. Andr6s önd. Ég felli þetta tvennt saman til að sjá hvað skeður og andstæðurnar eru mikilvægar, — bæði inntaksand- stæður og svo aðferðirnar. Flöt teikni- mynd kemur eins og kinnhestur á vandlega málað málverk. Ég segi ekki að Rembrandt hafi ekki meira að segja en t.d. Mikki mús. Alvara Rem- brandts skiptir vissulega máli. En ég held samt að skynjun okkar á t.d. Rembrandt hafi breyst við tilkomu teiknimyndanna, við sjáum verk hans óðruvísi. Nú, svo hef ég ávallt gaman af hinu óvænta — þegar einhver rekur við í kirkju til dæmis. Það koma svo stórkostlegir hlutir fyrir mann sem eru eins og opinberanir. Ég gleymi þvi aldrei hvað kom fyrir mig á Indlandi. Ég var í strandrikinu Góa og var að „sutfa". Þá datt einn vinur minn og ég greip hann og braut í mér viðbein í leiðinni svo það stóð út úr. Ég var færður til læknis þar eins og skot, - settur á bekk þar sem ég sat um stund. Svo komu læknar, en í stað þess að krukka í mig og laga brotið, þá kné- féllu þeir og báðust fyrir. Einhver sagði mér þá að ég minnti þá á Búddha. Síðan var sárabindi tekið af, alblóðugt. Gluggar eru þarna opnir og mikið um hrafna, tamda og villta. Þar sem sárabindið lá á gólfinu flugu tveir hrafnar inn, tóku sinn í hvorn enda bindisins og ætluðu út, en flugu út um tvo glugga, þannig að sárabindið slengdist á vegginn og myndaði langt rautt strik. Þetta fannst mér maka- laust. Reglulegur „táchismi" En svo ég haldi mér við teiknimyndirnar — þær komu til sögunnár i New York 1963 og ég held að málverk inin hafi einnig orðið litsterkari og flóknari eftir Ameríkuförina. New York hefur þessi áhrif á mann, ég fyllist þar mikilli vinnugleði." Þegar Ferró varð Erró A.I.: „Þrír atburðir vöktu athygli blaða á þér á þessum tíma — nafn- breytingin þegar Ferró varð Erró,. sýning í Mílanó og svo páfamyndin i Róm.Viltu rifjaþetta upp fyrir okkur." Erró: „Jú, til var annar Ferró, gamall karl sem málaði myndir eftir pöntun. Ég var farinn að fá pantanir, þar sem beðið var um myndir með trjám til vinstri, húsum til hægri o.s.frv. Svo fór karl í mál og notaði lög frá fasista- ogAUendeogChile A.I.: „Konur i lífi þinu?" Err6: (hlær) „Ég hef ávallt verið hepp- inn með konur. Ég hef eflaust reynt mjög á þolrifin í þeim. En allur við- skilnaður minn við konur hefur ávallt verið án biturleika — við erum góðir vinir eftir á, þær eru nú vel giftar flestar." A.I.: „Eitt af því sem fer að bera mikið á i verkum þínum eftir 1960 eru til- vitnanir í aðra málara, lífs og liðna og svo samsetning teiknimyndafigúra og frægra málverka. Með hvaða hugar- fari gerir þú þær myndir?" tímanum í Frakklandi (Vichy) sem banna mönnum að taka sér nöfn. Ég lá vel við höggi, útlendingurinn. Þessu máli tapaði ég þrisvar og var andstæð- ingur minn með einn helsta lögfræð- ing Frakka í málinu. Þetta varð nokk- uð alvarlegt, því það lá við að allar eignir mínar yrðu seldar á uppboði upp í málskostnað. Nú, lögmaður karlsins bjargaði málinu með því að stinga upp á því að ég gæfi eftir eitt „eff' og ég tók því eins og skot. í Mílanó var áriö 1961 sýnd Sharpe- ville mynd sú sem þú minntist á áðan, en þá kom lögreglustjóri auga á það að í einu horni hennar voru einhverjar verur við hið óguðlega athæfi sem, eins og hann sagði „almenningur nefnir 69" og bannaði hann myndina í Mílanó. Þetta varð mikill blaðamatur. Ég gerði síðar aðra mynd með a.m.k. sextíu og níu verum í sextíu og niu iðk- un og sendi honum ljósmyndina. Nú, um páfamyndina er lítið að segja. Ég hafði málað Jóhannes páfa við hlið naktrar konu eftir Modigliani og þegar átti að sýna hana i Róm, bannaði Vatikanið hana. Hún var tekin út af listamanna endilega, heldur er t.d. mikið af vélabúnaði orðinn hreinn skúlptúr — geimferðatæki til dæmis." A.L: „Eru þá „space" myndirnar eins konar lofsöngur um fegurð þessara tækja?" Erró: „Vissulega má líta á þær þannig." A.I.: „En er þá listamaðurinn ekki genginn í lið með vélvæðingunni?" Erró: „Ekki endilega. Ég hugsa að í framtíðinni verði myndlist eins konar skæruhernaður, gegn vélvæðingu." A.I.: „Árið 1967 fórst þú ásamt öðrum breyti yfir í sól." A.I.: „Hvernig er vinnu þinni svo hátt- að?" Errö: „Ég vinn fastan vinnudag ef ég get, frá 6—7 á morgnana til 5—6 á daginn. Á kvöldin hitti ég kunningja og skemmti mér. Mér er illa við helgar og vinn þær einnig. Nú, ég á alls kyns hjálpartæki, epískóp, linsur og sýningarvélar sem ég nota til skiptis. Einnig vinn ég mikið fríhendis. Ég reyni að breyta um vinnuaðferðir eins mikið og mögulegt er — byrja hægra megin á einu málverki, svo vinstra Ha, ha, ha-hamingjuland. sýningunni og sýnd annars staðar. Þetta er allt vatn á myllu blaða." A.I.: „Þegar leið á sjötta áratuginn fórst þú í æ ríkara mæli að láta gera grafik eftir málverkunum. Hvaða til- gangi þjónaði það?" Errö: „Þaö er kannski ekki alveg rétt — ég breytti grafikinni dálítið frá mál- verkunum. Ég sé eftir að hafa ekki unnið alveg nýja grafík þá, ég hefði haft meiri ánægju af því. Nú, grafik gerði ég og geri ef ég er beðinn um það og það er eitthvað„súbversíft" við það að láta ekki rika safnara vera eina um það að njóta verkanna, heldur dreifa eftirmyndum þeirra til almennings." A.I.: „Á þessum tíma fara andstæður einnig að vera skarpari í myndum þin- um. Skrimslum er tefit gegn þckktum mannsandlitum o.s.frv." Err6: „Þetta eru bæði prófanir á nýj- um myndrænum möguleikum og svo eins konar kjaftshögg. Þær þurfa ekki endilega að vera árásir á tiltekna menn — heldur spurningar: „Hvað mundi ske, ef..." Áhorfandinn hrekkur við, undrast og eitthvað nýtt hefur komið fyrir hann. Nú, það má kannski segja lika að allt i heiminum sé afstætt — maður horfir á helgimyndir með vitn- eskjuna um Mikka mús i kollinum. Ekkert er einstætt heldur litast það af 611 u því sem i kringum það er." A.I.: „Hvaða þýðingu hafa ferðalögin fyrir þig?" Errö: „Mér finnst gott að skipta um umhverfi. Staðir orka misjafnlega á mann og starfsþrek manns. Mín ferða- lög eru»líka söfnunarferðir, ég viða að mérbýsnafefni." Breytt hlutverk listamannsins A.I.: „Hefur ekki hlutverk listamanns- ins breyst á siðustu árum?" Err6: „Hann er kannski hættur að vera uppfinningamaður forma, heldur tekur hann það sem fyrir er, hagræðir því, fægir það og breytir því. Hand- bragðið er aftur orðið mikilvægt, eins og á endurreisnartímanum. Sam- keppnin er líka orðin meiri, ekki milli í eftirminnilega ferð til Kúbu. Segðu okkur frá henni." Erró: „Stórkostleg ferð það. Við vorum fjórir listamenn sem fengum boð um að koma þangað og vinna. Það var tekið á móti okkur eins og kóngafólki og þarna var ég í 4 mánuði. Það var engin kvöð á okkur að skilja eftir málverk en okkur leið svo vel þarna að við gerðum það allir. Nú eru þessi verk í Nútímalistasafninu í Havana. Þetta gætu íslendingar gert til að eignast verk eftir helstu lista- menn nútímans, bjóða þeim hingað í vinnu og skemmtiferð í nokkra mán- ! uði. Þetta er enginn vandi." A.I.: „Arið 1968 hefst myndröðin „American Interiors" eða „Bandarisk búsæld" sem ég nefni svo." Err6: „Já. Þá var Víetnam stríðið í há- marki og ég hafði miklar áhyggjur af þróun mála. Þarna var stærsta her- þjóð, veraldar að ganga í skrokk á bændaþjóðfélagi, sprengja heimili Jwirra. Þá datt mér i hug að athuga hvernig Austurlandabúar litu út, t.d. inni á heimili miðstéttarfjölskyldu í ja, Amarillo i Texas eða nálægt, með vopn og aUt sitt hafurtask. Þessar myndir vöktu athygli og kannski hafa þær hjálpað við að breyta hugarfari manna." A.I.: „Hvernig undirbýrð þú myndir þinar?" Erró: „Ég dreg að mér fjölda mynda sém ég flokka og geymi. Ég á til dæmis mikið safn af Ieggjum, höndum, höfðum o.s.frv. á spjaldskrá sem ég get leitað til. Ef mig vantar rigningu þá fletti ég upp á henni í skránni og at- huga hvers konar rigningu ég á á lager (hlær). Nú, svo enda þessar rigningar spekúlasjónir kannski á því að ég megin í öðru, nota episkóp við eitt og vinn frihendis við annað." A.I.: „Er ekki listmálun aUt að því gamaldags iðja nú á dögum?" Err6: „Jú. Helst þyrfti maður að geta notað tölvu. En það er gaman að keppa við vélina og ég held einmitt að á vélvæddum timum, þá sé hand- bragðið eins konar andóf." A.I.: „Á sýningu þinni að Kjarvals- stöðum eru a.m.k. þrenns konar ástar- lifsmyndir. í sumum virðist þú leggja að jöfnu kynferðislegt ofbeldi og fas- isma." Err6: „Já. Þetta er sama tóbakið, ekki satt. í Japönsku seriunni, þar sem hernaður og ástarlíf eru sýnd, þar rhá túlka myndirnará nokkra vegu. Ástar- lif og hernaður geta verið andstæður, annað er líf-vekjandi en hitt deyðandi. Nú, svo má einnig segja að árásarhvöt mannsins og erótisk hvöt hans séu líkar. Líka er auðvelt að sjá hvað hernaður er oft erótískur — öll þessi fallisku vopn, rakettur, rifflaro.s.frv." A.I^ „Hvað með Crumb-seriuna, þar sem þú notar teiknaða pornógrafíu með fasiskum plakötum. Ertu að deila á Crumb karlinn?" Erró: „Nei, ég er miklu frekar að sýna fram á fáránleika fasistaáróðursins með því að tefla honum gegn þessum sprenghlægilegu pornógrafísku teikn- ingum." A.Ij „Að lokum. Hvað vUtu segja um þá myndlist sem þú hefur séð á íslandi?" Err6: „Mér líst vel á hana. Ég hef séð marga skemmtilega hluti. Mér fmnst helst vanta einhverja fígúratifa til- burði. Ég held að ungir málarar hér hefðu gott af sUku. En ég er vongóður um þróun mála." MynJlist 11 AÐALSTEINN INGÖLFSSON

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.