Lesbók Morgunblaðsins - 29.03.1980, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 29.03.1980, Blaðsíða 13
Víða sjást merki um trúrækni Möltubúa og algengt að fyrir sé komið í nánd við dyr og glugga myndum eins og hér sjást af heilagri guðsmóður og öðrum dýrlingum. Hér er byggt og búið þétt, — og ægir ýmsu saman. Fiskibátar og íbúðarhverfi við Sánkti Júliusarflóa. Margt er forvitnilegt og hrífandi á Mið- jarðarhafseyjunni Möltu, þar sem eldgam- all menningararf ur og lif naðarhættir blandast áhrifum frá yfirráðum Breta. NSSUMAR A MÖLTU konar pílagrímaferö út aö Sánkti Páls flóa. Við þurftum fyrst aö taka vagn ínn í Valetta, en þaöan liggja allar leiöir út um eyna. Fyrri helmingur leiöarinnar liggur gegnum samfellda byggö. Þetta hljóta þó aö hafa veriö aöskilin þorp, sem hafa tengzt svona saman í þessari afarþéttu byggö. Auövitaö heita þau hvert sínu dularfulla og óskiljanlega maltíska nafni, svo sem: Gwardamanga, Qormi, Birki- kara, Balzan, Naxxar, svo aö eitthvaö sé nefnt. Þegar fer aö nálgast Sánkti Páls flóa, er ekiö í gegnum stóran dal, Ghajn Rinana-dalinn, alþakinn akurspildum, en stórt Kristslíkneski horfír yfir hann úr vestri. Þegar horft er upp eftir lágum, aflíðandi hlíöum Möltu, viröist manni landið vera eintómt kalklttaö grjót. En þegar betur er aö gáö, reynast þetta vera mjóar akurspildur og grjóti hlaöiö framan viö þær. Viö höfum víst veriö þarna á milli uppskera, því aö á flestum akurspildun- um sáum viö ekki annaö en mold, þó kartöflugras og kál á stöku stað. En Möltubúar rækta líka hveiti, maís, tómata og melónur svo og appelsínur, sítrónur, vínber, olívur og fleira. Á stöku staö þarna í dalnum sást maöur rölta á eftir litlum vélknúnum plógi. Viö sáum tvær eöa þrjár vindmyllur, sem líklega eru notaöar vlö vatnsdreifingu. En á fjöl- mörgum ökrum var gríðarstórum vatnsmelónum raðað hringinn í kring á þakbrúnum húsa og skúra, sem þar stóöu. Viö komumst út að sánkti Páls flóa og sáum tilsýndar minnismerki um strand Páls postula úti á eyju í minni flóans. Nokkrum sinnum lá leiö okkar til Valetta, höfuðborgarinnar, ef við áttu erindi í banka eöa á flugskrifstofur. Valetta dregur nafn sitt af deValetta, sem lét reisa þessa víggirtu borg til varnar gegn Tyrkjum sem honum tókst með hjálp Sikileyinga aö reka af höndum sér eftir mikiö umsátur og blóöuga bardaga árið 1565. Skipulag og bygging borgar- innar var falin arkitekti páfans og nem- anda Michaelangelos Laparelli, sem ekki þótti minna duga til varnar Hund-Tyrkj- anum en tveggja mílna langur hlaöinn varnargaröur umhverfis alla borgina. Eftir rúm fjögur hundruð ár standa þessir rammgerðu veggir óskemmdir aö mestu. Kálbögglar á boröum „Hlemmur" þeirra MÖItubúa er rétt við borgarhlið Valetta. Þar standa gömlu, grænmáluöu strætisvagnarnir í rööum, hvert númer á sínum staö og þaöan er hægt aö komast með þeim um alla eyjuna. Lýöveldisgata (Republic street) tekur við beint innan viö borgarhliðið. Þaö er göngugata a.m.k. mestan hluta dagsins og sjaldan hef ég séö annan eins mannfjölda samankominn og þar á heit- um októberdegi í þessari tæplega 20 þúsund manna borg. Gatan liggur eftir endilangri borginni út á St. Elmo vígiö á nefi tangans, sem borgin er byggö á. Viö gengum hana alla. Næst borgarhliöinu eru glæsilegar verzlanir, bankar, skrif- stofur og opinberar tryggingar og stytta af Viktoríu gömlu drottningu á stóru torgi í grennd. En þegar lengra dregur inn á götuna, veröur allt fátæklegra í sniöum og sóöalegra. Okkur fannst að kálböggl- ar væru á borðum í hverju húsi þennan miövikudag eftir lyktinni aö dæma. Gam- almenni sátu fyrir dyrum úti og á einum stað sáum við dömu á óákveönum aldri meö litaö rautt hár draga til sín vistir í körfu bundna á reipi upp á aöra hæö úr vín- og matarbúöinni á neöstu hæö. Ekki geröum viö tilraun til inngöngu í St. Elmo virkið sökum brennandi sólar- hita og ærandi hávaöa í e.k. vinnuvél í grenndinni. En eftirminnilegt verður mér Maríulfkneskiö hátt, hátt uppi á vegg á bifreiöaverkstæöi þarna rétt hjá. Fersk blóm voru í tveimur vösum framan viö þaö og hefur eflaust þurft kranabíl til þess aö skipta um blóm í þeim. Lengst neðar á veggnum var krotað meö stórum, ójöfnum prentstöfum: Love JOHN. Viö gerðum heiðarlega tilraun til aö fara inn í Jóhannesarkirkjuna (St. Johns Co-Cathedral), en hún var lokuð. Til þess að láta þetta nú eitthvaö heita og geta sagt aö viö heföum skoöað eitthvað menningarlegt þarna í hðfuöborginni fórum viö inn í Höll Stórmeistaranna í fylgd málglaös leiösögumanns, sem sýndi okkur m.a. gamla þingsalinn meö rauö- bólstruðu sætunum og áföstum „skóla- púltum", sem voru fyrrum sæti þing- mannanna, danssalinn, ambassadora- salinn o.fi. Þarna voru gífurlega íburö- armiklar og fallegar Ijósakrónur úr Fen- eyja- og Bæheimskristal, ofin teppi meö sögulegum myndum, freskómyndir og stór málverk af konunglegum persónum svo sem Elísabetu II Bretadrottningu. Síöast sýndi hann okkur fagurbúinn sal meö grænu plussklæddu hásæti, þar sem forsetinn setur þingiö hverju sinni. Yfir sætinu var útskorið lýöveldismerki Möltu, fagurskreytt stefni á maltískum bát, dghajje, og sól með miklum geislum í baksýn. Stoltur sagöi hann okkur, aö Malta heföi oröiö lýöveldi 1964 (Malta varö sjálfstæö 1964, en lýöveldiö var stofnaö 13. des. 1974). Stolt sögðum við honum aö iýöveldiö okkar á íslandi heföi veriö stofnaö 20 árum fyrr. En hann lét sér fátt um finnast, hefur líklega haldiö aö yið værum aö draga dár aö sér; tala um ísland í þessum hita, hefur aö öllum líkindum aldrei heyrt þaö land nefnt. Merki Jóhannesarriddara Ekki urðum við víðar vör við lýöveldis- merki þeirra Möltubúa. En Möltukross- inn, Jóhannesarkrossinn, bar allstaöar fyrir augu. Hann var t.d. á huröahand- föngum og stólbökum á sólbaösstéttinni okkar og málaöur í botninn á sundlaug- inni. Svo má heita aö hann sé á hverjum minjagrip frá Möltu. Þetta er fornt merki Jóhannesarregl- unnar, sem kennd er viö Jóhannes skírara og var upprunalega stofnuö af ítölskum kaupmönnum í Jerúsalem til þess aö annast um pílagríma og sjúka, kristna menn. Jóhannesarriddarar tóku þátt í síðustu varnarbardögum krossfara, en flýöu til Kýpur eftir fall Accra 1291. 1309 slógu þeir eign sinni á eyna Rhodos og héldu henni yfir 200 ár. 1522 uröu Jóhannesarriddarar á Rhodos aö lúta í lægra haldi fyrir Suleiman Tyrkjasoldáni og flúðu frá eynni. Stórmeistari þeirra, de l'lsle-Adam, ferðaðist næstu sjö árin milli

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.