Morgunblaðið - 20.05.2001, Blaðsíða 56

MORGUNBLAÐIÐ, KRINGLUNNI 1, 103 REYKJAVÍK, SÍMI 569 1100, SÍMBRÉF 569 1181, PÓSTHÓLF 3040,
ÁSKRIFT-AFGREIÐSLA 569 1122, NETFANG: RITSTJ@MBL.IS, AKUREYRI: KAUPVANGSSTRÆTI 1 SUNNUDAGUR 20. MAÍ 2001 VERÐ Í LAUSASÖLU 165 KR. MEÐ VSK.
HEILDARVERÐMÆTI útfluttra
sjávarafurða jókst um 20% þrjá
fyrstu mánuði ársins miðað við sama
tíma í fyrra. Þar hefur mest áhrif
88,4% verðmætaaukning í útflutningi
á loðnumjöli en einnig jókst verðmæti
á landfrystum fiski um tæp 23% og
verðmæti á nýjum og ísuðum fiski um
tæp 19%. Reikna má með að 10,8%
þessarar aukningar megi rekja til
gengisbreytinga og rúmlega 9% til
verðhækkana og verðmætaaukningar
af öðrum sökum.
Þrjá fyrstu mánuði síðasta árs nam
heildarverðmæti útfluttra sjávaraf-
urða 22,7 milljörðum króna en þrjá
fyrstu mánuði ársins 2001 voru heild-
arverðmæti útfluttra sjávarafurða
27,1 milljarður og nam aukningin því
4,5 milljörðum króna, eða 19,9%.
Verðhækkun afurða milli ára nam
11,8% í heildina tekið og magn út-
flutnings jókst um 7,3%. Verðmæti
útflutnings á mjöli og lýsi jókst úr
rúmum tveimur milljörðum fyrstu
þrjá mánuði ársins 2000 í 3,7 milljarða
á sama tímabili á þessu ári, eða 83,4%.
Verð hækkaði um 11,7% á milli ára en
heildarmagn útfluttra mjöl- og lýsis-
afurða jókst um 64%. Þar sem ætla
má að áhrif gengisbreytinga nemi
tæpum 11% hefur aukið magn mest
áhrif á verðmætaaukningu í mjöli og
lýsi.
Verðmæti frystra sjávarafurða í
landi jókst úr 7,3 milljörðum í tæpa 9
milljarða, sem er 22,7% aukning, sem
fyrst og fremst má rekja til gengis-
breytinga og 12,5% magnaukningar.
Verðmæti sjófrystra afurða minnkaði
örlítið sem og verðmæti síldarsöltun-
ar, en verðmæti hertra afurða jókst
úr 216,6 milljónum í 398,8 milljónir,
eða 80% aukning þar sem verðhækk-
anir nema 38,4%.
Þórður Friðjónsson, forstöðumað-
ur Þjóðhagsstofnunar, segir að aukn-
ingu í verðmæti útfluttra sjávaraf-
urða megi aðallega rekja til aukins
útflutnings á loðnumjöli. Hann segir
að gera megi ráð fyrir að útflutningur
hafi dregist saman í apríl og maí
vegna verkfalls sjómanna, en verk-
fallið muni þó hafa lítil áhrif á heildar-
útflutning sjávarafurða á þessu ári og
minni útflutningur sjávarafurða í
þessum mánuðum verði unninn upp á
síðari hluta ársins.
Verð sjávarafurða
hækkaði um 9%MAÐUR lést þar sem hann var við
eggjatínslu í Akrafjalli. Maðurinn fór
að heiman á föstudag og þegar hann
kom ekki heim til sín aðfaranótt
laugardags var lögreglu gert viðvart.
Þyrla Landhelgisgæslunnar var þá
send til að leita mannsins. Lík hans
fannst um tíuleytið í gærmorgun og
er talið að hann hafi hrapað til bana.
Maðurinn, sem var á miðjum aldri,
var búsettur á höfuðborgarsvæðinu.
Hann var einn á ferð við eggjatínsl-
una.
Hrapaði til
bana í
Akrafjalli
TRILLUKARLAR héldu í gær
fund á Austurvelli og afhentu að
honum loknum Árna M. Mathie-
sen sjávarútvegsráðherra ályktun
fundarins, þar sem skorað er á
alþingismenn að fella úr gildi
ákvæði laga um nýtt veiðikerfi
krókabáta og segjast trillukarlar
ekki vilja frekari kvótasetningu.
Að því loknu gengu forystumenn
trillukarla til fundar með sjávar-
útvegsráðherra til að fara yfir
stöðu mála.
Í ályktuninni kemur fram að
kvótasetning krókabáta sé til-
komin vegna túlkunar sérfræð-
inganefndar á dómi Hæstaréttar,
en nýrri dómur hafi leitt í ljós að
niðurstaða nefndarinnar hafi ekki
verið sú sem rétturinn hafði
meint. „Forsendur fyrir nýju
veiðikerfi eru því rangar. Stjórn-
völdum er heimilt að stjórna veið-
um krókabáta án þess að þeir
verði kvótasettir og dagar verði
framseljanlegir,“ segir í álykt-
uninni.
Þá segir enn fremur að ábyrgð
Alþingis sé mikil þar sem ljóst sé
að nýtt veiðikerfi muni hafa í för
með sér óbætanlegan skaða á ís-
lenskri alþýðumenningu og valda
fjárhagserfiðleikum tuga sveitar-
félaga og fyrirtækja, auk eigna-
og tekjuskerðingar þúsunda fjöl-
skyldna. „Alþingismenn – fund-
urinn ítrekar og krefst þess að
þið komið í veg fyrir slíkar hörm-
ungar,“ segir í ályktun trillu-
karla.
Þingfundur stóð enn þá yfir
þegar Morgunblaðið fór í prentun
og var reiknað með að hann gæti
staðið yfir fram á kvöld og jafn-
vel fram á nótt.
Mótmæla
frekari
kvóta-
setningu
Smábátasjómenn á
fundi á Austurvelli
Morgunblaðið/Jim Smart
Trillukarlar kveiktu á blysum framan við Alþingi til að minna á kröfur um að þingmenn felli úr gildi ákvæði laga um nýtt veiðikerfi krókabáta.
BIRGIR Ísleifur Gunnarsson,
bankastjóri Seðlabankans, segir að
þrátt fyrir ýmis hættumerki í ís-
lensku fjármálakerfi sé það mat
bankastjórnar að fjármálakerfinu sé
ekki hætta búin eins og sakir standa.
Í grein sem fjallar um stöðugleika
fjármálakerfisins og birtist í nýjasta
hefti Peningamála kemur fram að
óhóflegur viðskiptahalli og útlána-
aukning fjármálastofnana geti hugs-
anlega leitt til fjármálakreppu í ljósi
þess að fjármálastofnanir séu nú
verr í stakk búnar til að bregðast við
skyndilegum samdrætti.
Að sögn Birgis Ísleifs hefur Seðla-
bankinn að undanförnu snúið sér í
vaxandi mæli að því að huga að stöð-
ugleika fjármálakerfisins og birt út-
tekt á stöðugleikanum tvisvar á ári í
Peningamálum. Greinin sem birtist í
heftinu í gær er af þeim rótum runn-
in og hugsuð sem fræðileg úttekt á
stöðu fjármálakerfisins. „Í henni fel-
ast vissulega aðvörunarorð til þeirra
stofnana sem á þessum markaði
starfa, þ.e.a.s. banka og annarra
fjármálafyrirtækja. En þótt bent sé
á viss atriði, sem farið hafi á verri
veg frá því að síðasta úttekt var gerð
og þrátt fyrir að það séu viss hættu-
merki, þá er niðurstaðan sú að það sé
ekki líklegt að stöðu innlendra lána-
stofnana sé hætta búin eins og sakir
standa og aðstæður eru í þjóðfélag-
inu í dag. En þær verða auðvitað að
gæta vel að sér og þetta er í sam-
ræmi við þau aðvörunarorð sem við
höfum flutt bönkum í all langan tíma,
bæði varðandi útlánaaukningu og
eiginfjárhlutfall þeirra.“
Minni hagvöxtur en verið hefur
Valur Valsson, bankastjóri Ís-
landsbanka-FBA, segist engin merki
sjá um yfirvofandi fjármálakreppu
og fá teikn á lofti um skyndilegan
samdrátt. Hann segir efnahags-
ástandið einkennast af minni hag-
vexti, sem leiði til þess að á öllum
sviðum efnahagslífsins hægi á þró-
uninni. Þar á meðal dragi úr verð-
hækkunum líkt og þegar hafi gerst á
hlutabréfamarkaði.
„Hins vegar sé ég ekki neitt tilefni
til að tala um yfirvofandi kreppu. Ég
sé ekki nein merki þess á Íslandi.
Það hefur einungis hægt á hagvext-
inum, en það er ennþá hagvöxtur.
Þegar við berum ástandið núna sam-
an við það, þegar við gengum síðast í
gegnum efnahagslega erfiðleika á
fyrri hluta síðasta áratugar, þá voru
aðstæður með allt öðrum hætti en
núna. Þá höfðu þjóðarframleiðsla og
þjóðartekjur lækkað mjög mikið og
fyrirtæki og einstaklingar höfðu
miklu minni greiðslugetu. Ég sé ekki
nein sambærileg merki núna.“
Áhyggjur af háu vaxtastigi
Sigurður Einarsson, forstjóri
Kaupþings, segir að staðan í fjár-
málakerfinu sé erfiðari en hún hafi
verið um mjög langt skeið, en hins
vegar séu fá merki þess að skyndi-
legur samdráttur í hagkerfinu geti
valdið fjármálakreppu. Hann segir
gríðarlega hátt vaxtastig í landinu
vera mesta áhyggjuefnið og koma
verst niður á fyrirtækjum.
Sigurður segir að verulegan hluta
útlánaaukningar megi fremur rekja
til gengisbreytinga, en ekki vegna
þess að menn hafi verið að auka út-
lánin og það verði að skilja þar vel á
milli.
Engin kreppumerki
Forsvarsmenn fjármálafyrirtækja segja fá merki um samdrátt
♦ ♦ ♦
SVANIRNIR svörtu sem hafa hald-
ið til á Fáskrúðsfirði undanfarið
hurfu á braut í síðustu viku. Þeir
sáust fljúga út fjörðinn síðastliðið
fimmtudagskvöld og tóku ákveðna
stefnu til hafs en ekki er þó ljóst
hvert förinni var heitið.
Svanirnir undu hag sínum vel í
nokkurn tíma enda vel fóðraðir af
heimamönnum, trúlega nægilega
til að geta flogið á næsta áfanga-
stað.
Svörtu svan-
irnir farnir