Pressan - 10.11.1988, Síða 24

24
Fimmtudagur 10. nóvember 1988
bridge
Prósentur eru ékki allar þar sem
þær eru séðar. Segjum að þú eigir
ÁK8765 á móti G109 og ætlir að fá
alla slagina á litinn. Þú tekur á ás,
báðir með, ferð síðan inn í borð á
hliðarlit og spilar gosa; hægri-
handarandstæðingur fylgir lit með
lágu spili.
Þú átt úr vöndu að ráða. Á að
svína eða fella drottninguna fyrir
aftan?
Það er litið sem greinir á milli en
stundum ráða aðrar taktískar
ástæður valinu:
♦ Á87
¥G109
♦ G876
*G97
♦954
V D43
♦ D32
•í»ÁK62
♦ KD2
VÁK8765
♦ Á109
♦4
♦ G1063
V2
♦ K54
♦D10853
S gefur, allir á og opnar á 1-
hjarta. 1-grand í norður. Síðan er
fullmikið á spilin lagt með 3-hjört-
um og hækkun í fjóra.
Vestur spilaði út laufás og -kóngi.
Suður trompaði, lagði niður tromp-
skák
OMAR
SHARIF
ás og reyndi síðan kóng.
Þegar vestur reyndist eiga tromp-
drottninguna valdaða virtist lítill
skaði skeður. Suður hirti spaða-
slagina, endaði í blindum og svín-
aði tígli. Vestur lekk slaginn, tók á
trompdrottningu og spilaði sig út
með laufi. Vörnin beið síðan eftir
öðrurn tígulslag.
Einn niður.
Það er betri spilamennska að
reyna ekki að fella trompdrottningu
í 3. slag og spila smáu trompi þess í
stað. I 2—2-legu tapast að vísu
ónauðsynlegur slagur en á móti
vinnst að nú eru tvær innkomur í
borð og hægt að tvisvína í tíglinum;
75% vinningslíkur í stað 50% þegar
trompið er toppað.
(Glöggir lesendur sjá væntanlega
að fyrri íferðin gefur yfir 60% vinn-
ingsmöguleika: trompið 2—2 plús
tígulhjón: Kx/Dx : K/D í austur —
þýð.)
Manntafl í sunnanverðri Evrópu
Af þeim leiðum manntaflsins frá
Asíu og Afríku til Evrópu sem
nefndar voru hefur leiðin um Spán
líklega verið greiðust og mikilvæg-
ust. Márar náðu fótfestu á Spáni á
8. öld, réðu þar lögum og lofum
næstu sjö aldir og mótuðu mjög
spænska menningu. Um það ber
margt vitni á vorum dögum, ekki
síst glæsilegar hallir og mannvirki
er enn standa. Og manntaflið hafa
márarnir flutt með sér. Á spænsku
heitir skák axedrez, síðar ritað
ajedrez og giska menn á að það sé
komið úr arabísku: asj sjatranj, þar
sem asj myndi vera greinir. Og á
spænsku heitir biskupinn enn alfil,
en það er greinilega arabíska: al fil,
fíllinn. Á Spáni hefur biskupinn því
ekki útrýmt fílnum þrátt fyrir mik-
ið klerkaveldi.
Elsta rituð heimild um skák í
Evrópu er spænsk erfðaskrá frá ár-
unum milli 1000 og 1010. Þar
ánafnar spænskur greifi í Urgel i
Katalóníu kirkjunni taflmenn sem
væntanlega hafa verið miklir kjör-
gripir úr því þeirra er sérstaklega
getið í erfðaskránni. Önnur spænsk
erfðaskrá, sem varðveitt er á safni í
Barcelona, fjallar einnig um tafl-
menn sem kirkjunni eru gefnir.
Annars kemur stundum fram að
kirkjan er andvíg skáktafli. Það var
komið frá heiðingjum og oft var fé
lagt undir þegar teflt var, og hefur
taflið þá verið sett á bekk með öðr-
um fjárhættuspilum.
Elsta skákbók í Evrópu er líka
spænsk, gefin út árið 1283 að boði
Álfons konungs vitra, og glæsilega
úr garði gerð með fögrum mynd-
skreytingum. Spánverjar gáfu þessa
bók út að nýju árið 1972, en ekki
var á hvers manns færi að eignast þá
útgáfu, eintakið mun hafa kostað
5000 dollara. í bókinni er einnig
gerð grein fyrir kotru og fleiri leikj-
um sem Ieiknir eru á borði. Þar eru
á annað hundrað skákþrautir, flest-
ar í stíl araba, en nokkrar nýtísku-
legri. Ætli sé ekki rétt að líta á tvö
dæmi úr þessari bók:
GUÐMUNDUR
ARNLAUGSSON
Hér er það svartur sem á leik og
hann á að máta í þriðja leik.
Lausnin er 1-Hxe3 2 c5 + Ke6 3
Ke8 Hc8 mát.
Enn á svartur leik og hann á að
máta í þriðja leik. En hér eru sett
aukaskilyrði: Hann á að leika sín-
um manninum í hverjum leik og
máta hvíta kónginn á d2.
Lausn þessa dæmis er 1-Hxc3 2
Kdl Kf2 3 Kd2 Hfd3 mát.
í næstsíðasta þætti var sagt að ís-
lendingar virtust einir þjóða eiga
sögnina að tefla, aðrar þjóðir not-
ast við orð sem merkir að leika
(spilla, spielen, play o.s.frv.)
Til mín var hringt vestan af Vest-
fjörðum til að leiðrétta þetta. Fær-
eyingar eru hér í sama báti og við,
hjá þeim heitir sögnin að telva.
Þetta átti ég reyndar að vita en
mundi ekki eftir því í svipinn þegar
ég skrifaði þáttinn.
Annars mun orðið tafl einnig
finnast í fornum dönskum kvæð-
um, en frændur okkar Danir hafa
glatað þessu góða orði í rás tímans. ■
krossgátcm
5 10 15
Pressukrossgáta nr. 7.
Skilafrestur er til 23. nóvember og er utaná-
skriftin eftirfarandi: PRESSAN — krossgáta nr. 7,
Ármúla 36, 108 Reykjavik.
Verðlaunin eru að þessu sinni bók hins færeyska
sagnameistara Williams Heinesen, TÖFRALAMP-
INN, sem út kom hjá Forlaginu 1987. Þorgeir
Þorgeirsson þýddi bókina af sinni alkunnu snilld,
en hann hefur þýtt flestar af bókum Heinesens á
undangengnum árum. Það verður enginn svikinn
af Heinesen; þrátt fyrir að hann sé hálfníræður er
hann enn sem fyrr undursamlegur i sagnagerð
sinni, fléttar saman veruleika og draum og lætur
himinhvolfið loga af frásögnum.
Dregið hefur verið í PRESSU-krossgátu nr. 5 og
kom upp nafn Ingibjargar Guðmundsdóttur, Foss-
heiði 15, Selfossi. Hún fær senda bókina Drekktu
vín — lifðu lengur — lifðu betur, sem Tákn sf.
gaf út.