Vikublaðið


Vikublaðið - 02.07.1993, Blaðsíða 18

Vikublaðið - 02.07.1993, Blaðsíða 18
-\ 18 VIKUBLAÐIÐ 2. JULI1993 Áflæidiigi Ef ekki hefðu verið hressandi en gamalkunnug viðhorf Jónasar Kristjánssonar rit- stjóra í sjónvarpsþætti um stjórn- mál og siðferði sl. þriðjudagskvöld hefðum við ekki þurft að flækjast við kassann lengi og fengið svefh- frið löngu fyrir ellefu frétrir. Kenn- ing hans um að Islendingar hafi aldrei gengið í gegnum hina borg- aralegu byltingu og líti enn á sig sem þegna en ekki fullveðja borg- ara, kemur heim og saman við fyr- irgreiðsluviðhorfið og þá „hóf- legu" spillingu serrChér hefur við- gengist. Við höfum tilhneigingu til þess að umgangast valdsmenn eins og kóngurinn ríki hér enn. Til þess að líta á valdið sem óumbreytilega stærð sem ekki dugi að fást um en reynandi að nudda sér utaní það og hafa gott af því. Annars var þessi þáttur undir merkjum hinnar nýju dagskrár- stefhu að hafa samvalinn hóp manna til sjónvarpsumræðu. Þarna voru þrír kratar auk Jónasar að ræða sín á núlli um spillingu sem raunar allir voru sammála um að hefði minnkað nema helst hjá Al- þýðuflokknum og svo forsætisráð- herra. Krötunum þremur láðist hinsvegar alveg að fjalla um pró- fessorana í pólitíkinni og siðleg- heitin í því að dósentar og prófess- orar við Háskóla íslands gegni margvíslegum trúnaðar- og stjórn- unarstörfum fyrir pólitísku flokk- ana í landinu. Undarleg var þessi gleymska kannski ekki þegar þess er gætt að allir þrír eru þeir há- skólakennarar. Það hefði verið gaman að heyra viðskiptaprófess- orinn Agúst Einarsson lýsa þvf hvar mörk siðlegheitanna ganga í þess- um efnum eða hvort það geti ekki verið að hann hafi rúmlega pró- fessorslaun sín af trúnaðarstörfum fyrir krata, t.a.m. sem formaður stjórnar Seðlabankans. Stefán 0- lafsson situr á kratamiða sem stjórnarformaður Járnblendiverk- smiðjunnar og stýrir jafnframt Fé- lagsvísindastofhun Háskólans. Þessi hJið máianna hefði verð- skuldað umfjöllun. En sjónvarpið hefar semsagt tekið upp þá stefnu að hafa í þátt- um um þjóðfélagsmál karlmenn á líkum aldri, mest í sama fiokki og helst svipaða í útliti. Þannig var hver íhaldssprautan á fætur annarri leidd fram í umræðum um byggða- mál á dögunum. Þetta er hin besta stefha enda eins gott að vita hvar maður hefur sjónvarpið og fyrir hvað maður er að borga afhota- gjöld. Þessvegna er hér lagt til að efht verði til umræðna í sjónvarps- sal um einkavæðingu og þar veljist til þess að ræða saman Sveinn Andri Sveinsson stjórnarformaður Strætisvagna Reykjavíkur, Stein- grímur Ari Arason aðstoðarmaður fjármálaráðherra og Ólafur Dav- íðsson ráðuneytisstjóri hjá Davíð. Að sjálfsögðu þarf svo einkavininn Hannes Hólmstein Gissurarson til þess að stýra umræðum stallbræðra svo allt fari fram með fræðilegum og yfirveguðum brag og allrar ó- hlutdrægni sé gætt. Enda hafa þá kratar fengið einn þátt og íhaldið annan og í engu hallað milli stjórn- arflokkanna. RUV verður umfram allt að gæta jafhvægis. Þýðingar á barnabókum hafa batnað Dag hvern ber fyrir augu og eyru okkar flestra mikið af erlendu efhi, ýmist bein- línis á útlensku eða í þýðingum. Það fer ekki hjá því að þetta hafi áhrif á íslenskt mál. Trúlega eru hin óbeinu áhrif frá misgóðum þýðingum ekki síður afdrifarík en það að lesa eða hlusta á erlend tungumál. Þýðingar hafa á sér ís- lenskt yfirbragð enda þótt það risti oft og tíðum ekki djúpt og þær eru því lúmskari áhrifavaldur. Það er ókannað mál, að því er ég best veit, hversu skýran greinar- mun börn og unglingar geri á ís- Ásta Svavarsdóttir lensku og allri þeirri útiensku sem þau heyra, einkum í sjónvarpinu og f erlendum dægurlagatextum. Hins vegar má telja fullvíst að þau beri ekki kennsl á útlenskulegt málfar í þýddum textum þótt sæmilega máli farið fullorðið fólk geri það. Sé okkur metnaðarmál að skila málinu nokkurn veginn heilu til næstu kynslóðar er því mikilvægt að vel sé vandað til allra þýðinga og ekki síst þeirra sem ætlaðar eru börnum. Stór hluti þeirra barnabóka sem gefnar eru út hér eru þýddar og þær eru frómt frá sagt afar misjafn- ar að gæðum. Almennt virðist mér þó að allur frágangur þeirra og þar með talin þýðingin hafr batnað. Ég hef lesið ókjör af bókum fyrir dæt- ur mínar ungar undanfarin sex eða sjö ár, flestar nýlegar en líka nokkr- ar sem hafa legið í rykugum pappa- kössum í þrjá áratugi. Oft er sam- anburðurinn ekki gömlu skrudd- unum í hag og stundum hef ég sop- ið hveljur yfir þýðingunni á göml- um eftirlætisbókum (í slíkum til- vikum er þýðanda yfirleitt ekki get- ið á titilsíðu). Sumar þessara bóka eru klassískar og hafa verið gefnar út síðar, iðulega í nýrri eða endur- skoðaðri þýðingu eins og einhverj- ar af bókum Astrid Lindgren. Heimurinn fer því ekki að öllu leyti versnandi. Og það ef fagnaðarefhi hversu margir góðir þýðendur og rithöfundar hafa fengist við barna- HnÉII bókaþýðingar - Þorsteinn frá Hamri, Vilborg Dagbjartsdóttir, Þórarinn Eldjárn o.fl. - og eru margar þeirra ekki einungis á ágætu máli heldur er stíllinn þann- ig að unun er að lesa þær. Starfið í ríkidæminu í Norska húsinu Það er ekki oft sem maður gefur sér tíma til að staldra við í safhahúsum, skoða þau vel og rækilega og fræðast um innanstokks- muni og sögu þeirra. Víðsvegar um land er að finna velbúin söfh og áhugasama safhverði, sem- segja skemmtilega frá. Á ferð okkar í Stykkishólmi um daginn litum við stuttlega (því miður) inn í Norska húsið, sem á sér á sér mikla sögu. Efhið í húsið var sótt til Björgvinjar árið 1828. Þar var á ferð Arni Ólafsson Thorlacius, fæddur á Bíldudal 1802, og kominn af einum ríkasta kaupmanni á sinni tíð, Ófafi Þórðarsyni Thorlacius. Húsið er sérlega vel byggt og viðir hinir voldug- ustu. Norska húsið hýsir nú byggðasafh með sér- staka áherslu á hús efhaðra borgara á síðustu öld. Safhvörður er Þóra Magnúsdóttir þjóðfræðingur, sem var fyrst til að ljúka sérstöku námi í faginu eft- ir að Háskóli íslands tók upp þjóðfræðikennslu. En hvaían kom henni áhuginn? Eg hef alltaf verið fyrir gamla muni og allt sem á sér einhveria sögu. Mér finnst gaman að sýsla við þessa hluti, sumir eiga sér skemmtilegar sögur. / hverju er statfþittfólgið? Að sjá um safhið fyrst og fremst. Safha ýmsum munum í safhið, koma í vega fyrir skemmdir á munum, hreinsa þá, merkja og skrá. Finna út hverjir hafa smíðað gripina og notað þá. Setja upp sýningar og halda fyrirlestra, taka á móti sýningar- gestum og uppfræða. Það má bara kalla þetta varð- veisfu. Upp á háalofti eru munir sem þurfa sína meðferð og svo þarf að koma þeim fyrir á viðeig- andi stöðum. Þannig að það er nóg að gera. Vantarþig muni ísafnið? Já, reyndar. Okkur vantar ýmislegt sem þarf helst að vera örlítið „ríkmannlegt" skulum við segja. Það er til lýsing Oscars Clausen á þessu húsi eins og það var í tíð Árna Thorlacius. „Þegar inn kom varð fyrst fyrir hin stóra forstofa með stigan- um upp á loftið; vinstra megin stóð afar vönduð eikardragkista með fjórum skúffum, en 2 voldug- um koparhringjum í hverri skúffu." Fleiru mætti lýsa, en heimilið var hið ríkmannlegasta. Hvernig skoða gestir safnið? Sumir ganga frekar stórum skrefum um, svona einn hring og svo út aftur. Aðrir gefa sér tíma til að spyrja og eru mjög áhugasamir. Eru bíl söfn eins á Islandi? Nei, sem betur fer ekki. Við reynum nú að halda í svolitla sérhæfingu og Norska Húsið hér í Stykkishólmi er dæmi um slíkt. Hvernig eru launin? Menn geta bara skoðað taxta BHMR. Erþetta skemmtilegt starf? Já, alveg rosalega. Eg væri ekki í þessu ef það væri ekki gaman. En þetta er þolinmæðisvinna. Hvað hefðir þú orðið efþú hefðir ekki farið út á þessa braut? Ætli ég hefði ekki orðið bóndi eða dýralæknir. Ég hef óskaplega gaman af öllu sveitalífi og hesta- mennsku. Þóra Magnúsdóttir safh- vörður við skrifborð sr. Arna Þárarinssonar sem fannst t Hrútsholti t Eyjahreppi og var gefið safninu. Mynd: Ól.Þ. Sviðsljósið Börn að ttna blám við Blindraskóla S t Kiev. Úr myndröðinni Dagur t lífi Sovét- rikjanna, 1981. Mynd: Mary Ellen Mark. Rétthafi: IMP/George Eastman House Ljósmyndakonan Mary Ellen Mark Amánudagskvöldið heldur banda- ríski ljósmyndarinn Mary Ellen Mark fyrirlestur um ljósmyndir sínar að Kjarvalsstöðum, en sýning á verk- um hennar hefur staðið yfir þar síðan 22. maí. Mary Ellen Mark er um þessar mundir einn þekktasti heimildaljós- myndari heims og spannar sýning þessi fyrstu 25 árin af ferli hennar. Hún hefur að geyma 125 myndir, allt frá blindum börnum í Úkraínu til fjöl- leikahúslistamanna á Indlandi. Mary Ellen Mark útskrifaðist sem fréttaljós- myndari 1964 eftir nám í listasögu og listmálun. Hún fékk strax Fullbright-styrk til að ljósmynda í Tyrklandi, en þar dvaldi hún í eitt ár. Eftir heimkomuna til Bandaríkjanna hóf hún að skrásetja með myndavél sinni hvaðeina sem vakti áhuga hennar; mannlíf í Central Park, mótmælendafundi, kvenna- hreyfinguna og líkamsræktarmenn. Hún hlaut fljótlega frægð fyrir ljós- myndir sínar og myndraðir en meðal þeirra eru. „Deild 81", „Eiturlyfjaneyt- endur í London", „Heimilislaus fjöl- skylda", „Góðgerðarstofhanir móður Teresu" og „Indversk fjölleikahús". Sýningin að Kjarvalsstöðum hefur ver- ið fjölsótt og hlotið góða dóma. Vegna óviðráðanlegra ástæðna lýkur henni fyrr en áður var auglýst, eða miðviku- daginn 7. júlí. Aðgangur að fyrirlestr- inum á mánudagskvöldið er ókeypis og hefst hann kl. 20.30.

x

Vikublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikublaðið
https://timarit.is/publication/310

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.