Tíminn - 18.01.1974, Blaðsíða 3

Föstudagur 18. janúar 1974.
TÍMINN
3
Tæpu dri eftir Heymaeyjargosið:
Eyjar risnar úr öskunni
í bókstaflegum skilningi
í DAGSKRA — blafti, sem Her-
mann Einarsson kennari gefur út
i Eyjum —er frá þvi skýrt, aft 10.
janúar hafi 2125 menn verift
skráöir búsettir i Vestmannaeyj-
um. Þann dag hafa þvi rétt 40%
af fbúafjöldanum fyrir gosift i
ársbyrjun 1972 verift komin til
Eyja til fastrar búsetu. AUt
bendir til þess, aft fólki, sem i
Eyjar flyzt, muni hraftfjölga á
næstu vikuin og mánuftum. ,
t desembermánuði var búsloð
fjörutiu og niu einstaklinga og
fjölskyldna úr Eyjum flutt heim,
og pantaður hefur verið heim-
flutningur búslóðar áttatiu og niu
aðila i janúar, og þar að auki
nokkuð i febrúar. Talsvert er
komið af bilum til Eyja. nær
fjögur hundruð börn er i barna-
skólanum og hundrað og tuttugu
unglingar i gagnfræðaskólanum.
Sjúkrasamlagið er i þann
veginn að opna skrifstofu úti i
Eyjum, og bæjarfógetaembættið
flyzt þangað um mánaðamótin.
þótt gert sé ráð fyrir, að þjónustu-
skrifstofa verði einnig opin um
sinn i Reykjavik. Aaðlskrifstofur
banka og sparisjós eru lika að
flytjast heim, en aðalskrifstofa
Einars H. Eirikssonar skattstjóra
verður áfram i Reykjavik, en
menn frá henni dveljast nokkra
daga i senn i Eyjum til þess að
veita leiðbeiningar og aðstoð. Nýr
kaupfélagsstjóri, Georg Her-
mannsson, sem áður var starfs-
maður Kaupfélags Borgfirðinga i
Borgarnesi, mun veita kaup-
félaginu forstöðu, og er hann
kvæntur konu úr Eyjum, Helgu
Helgadóttur.
Mötuneyti Viðlagasjóðs hefur
rýmt gagnfræðaskólann og er nú i
húsi Arsæls Sveinssonar við
Strandveg, og verður þar i vetur
rekin matstofa á vegum Eyja-
bergs og Vinnslustöðvarinnar.
Fiskiðjan mun fljótlega opna
matsal á þriðju hæð húss sins. og
unnið er að matsal tsfélagsins.
Þrjár matsölur verða þvi i Eyj-
um i vetur, en þar að auki er svo
Hótel HB, þar sem nýir eigendur
eru nú með fimmtán manna flokk
iðnaðarmanna, sem vinna að
endurbótum ýmsum.
A föstudaginn var voru tveir
bæjarst jórnarfundir haldnir
samtimis til þess að samþykkt
um byggingaráætlun Vestmanna-
eyja gæti hlotið löglega afgreiðslu
á einum degi. En nú á að gera
nýtt ibúðasvæði i Eyjum
byggingarhæft svo fljótt sem auð-
ift er, reisa þar hús, sem bærinn
mun ýmist leigja eða selja. og
hefjast siðan handa um bygging-
ar. Jafnframt verður leitað úr-
ræða til þess að leysa til bráða-
birgða þá húsnæðiseklu. sem fyr-
irsjáanleg er i Eyjum, og verða
kannaðir möguieikar á að kaupa
og flytja inn tilbúin hús og kaupa
hús, sem til greina koma i landi,
af viðlagasjóði.
t framkvæmdanefndinni eru
Georg Tryggvason, Guftmundur
Kárlsson og Fáll Zóphóniasson,
cn varamaður þeirra allra er
Sigurgeir Kristjánsson. Að auki
mun félagsmálaráðuneytið skipa
einn mann i nefndina, henni til
aðstoðar og ráðuncytis.
Þá hillir undir það, að Vest-
mannaeyjar l'ái nýja ferju á
miðju ári 1975, og komu þeir
Ilelgi Bergs, formaður Viðlaga-
sjóðs, og lljálmar R. Bárðarson
siglingamálastjóri til Eyja fyrir
nokkru til þess að ræða við bæjar-
fulltrúaog fleiri um þetta mál. Ef
allt gengur vel, ætti hönnun,
samning útboðslýsingar og
smiðatimi að taka átján mánufti.
Einna mest báru menn um tima
kviðboga lyrir þvi, að það kynni
að dragast, að Vestmannaeying-
um yrfti tryggð nóg raforka. En
nú virftist mega reiða sig á, að
aflvélar þær, sem pantaðar voru
handa rafveitunni, verði allar
komnar áleiðis i lok þessa mán-
aðar, og ekki er annaft vitað en
spennir, sem von er á frá Belgiu,
verði til reiðu um svipað leyti.
Útlagningarprammi er á leiö-
inni til landsins með hálfan annan
kilómetra af vatnsleiðslupipum
til þess að tengja við vatnsleiðsl-
una, og einnig á þar að vera meft
tvö þúsund og tvö hundruð metra
langur rafstrengur, er tengja á
við rafstrenginn i Klettsvik, er
siðar verður lagður inn með
Heimakletti og inn á Eiðið. Með
tilkomu þessa rafslrengs verður
hætt að nota loftlinuna úr Kletts-
vik um Heimaklett á skansinn.
Dregið hefur
úr bílaflutn-
ingi eftir
áramót
Eimskip hefur flutt
um 700 bíla frd
nóvemberlokum,
þar af 1 00 notaða
FRA ÞVi i nóvemberlok s.l. hafa
veriftfluttir um 701) bílar til lands-
ins á vegum Eimskips, mest
megnis nýir. Eru hér mefttaldir
bflar, sem eru núna á leiftinni
heim ineft Goftafossi.
I Norfolk biða núna um 150
bilar, sem væntanlega verða
komnir hingað um miðjan næsta
mánuð. Eins og kunnugt er tók
Eimskip á leigu svæði við höfnina
i Norfolk fyrir bilana
fyrir jól, en að sögn
Sigurlaugs Þorkelssonar hjá
Eimskip hefur þvi svæði nú verið
sagt lausu. Auk þess er kunnugt
um a.m.k. eitt erlent skip, sem
flutt hefur bila hingað nýlega.
Arni Steinsson, fulltrúi hjá
Eimskip, kvaðst búast við þvi, að
aðeins um 100 af þessum 700 bil-
um hafi verið notaðir. Af þeim 150
bflum, sem biða vestra, kvaðst
Arni búast við, að væru um 50
notaftir. Sagði Arni, að svo virtist,
Framhald á bls. 8.
AAálaferli Sveins Benediktssonar og Agnars Bogasonar:
20. málið á sakaskrá
Agnars Bogasonar
— en hann er „manna ólíklegastur til þess að siðbæta
þjóðfélagið" að þvi er segir i blaðagrein eftir Svein Ben.
um ,,þennan nýja Sólon íslandus".
„AGNAR nokkur Rogason hefur á
þriftja áratug haft tilburði til aö
Íeika siftgæftispostuia i blafti sinu
og virftist telja sjáifan sig eins
konar Sólon islandus.......Ekki
verftur meft sanni sagt, aft honum
hafi tekizt aö leika þetta hiutverk
öllu hönduglegar en Sölva Helga-
syni forftum, enda er Agnar
manna óliklegastur tii þess að
siöbæta þjóftfélagift. Ekki breytir
eðlift sér... Þá er leitaft til Agnars.
llann er alltaf tilbúinn og þrifst
bezt, eins og púkinn i fjósinu i
Odda forftum, á tjótu orft-
bragfti....Eftir aft ég hef birt
framangreindar tilvitnanir i
fundargerftir stjórnar Sildarverk-
smiftja rikisins og lýst málavöxt-
um, stendur þessi nýi Sólon is-
landus enn einu sinni afhjúpaður
seni ósannindamaftur og róg-
beri”.
Hvað er nú hér á ferðinni, kynni
margur að spyrja. Jú, þessi um-
mæli er að finna i dómi, sem
kveðinn var upp á bæjarþingi
Reykjavikur 10. des. s.l. i málinu
nr. 8177/1971, Sveinn Benedikts-
son gegn Agnari Bogasyni. Stefán
Már Stefánsson kvað upp dóminn.
Framangreind ummæli, innan
gæsalappanna, eru úr grein, sem
stefnandi i málinu, Sveinn Bene-
diktsson, reit i eitt dagblaðanna
sem svar við grein, sem birtist
nafnlaus á forsiðu Mánudags-
blaðsinsi 6. tölublaði 23. árgangi,
dagsettu mánudaginn 22. febrúar
1971. Ritstjóri og ábyrgðarmaður
þessa blaðf er sem kunnugt er
stefndi, Agnar Bogason. Útgef-
anda er hins vegar ekki getið i
hausnum.
Umrætt mál var höfðað vegna
þessarar forsiðugreinar Mánu-
dagsblaðsins. Sáttatilraunir
reyndust árangurslausar. Málið
var þingfest 29. júni 1971, en
munnlegur flutningur fór ekki
fram fyrr en 6. desember s.l.
Um skip /,fyrir
norðan strið" o.fl.
Hin umdeilda grein var undir
fyrirsögninni: „Sveinn Ben. og
Haförninn”. A þeim tima, sem
hér um ræðir, var stefnandi,
Sveinn Benediktsson, stjórnar-
formaður Sildarverksmiðja rikis-
ins.
Hér verður sagt litillega frá
grein þessari og drepið niður á
stöku stað. t greininni segir, að
óhætt sé að fullyrða, að fádæma
stjórnleysi hafi rikt hjá Sildar-
verksmiðjum rikisins um langt
árabil, ,,og er þar fyrir máske um
að kenna stjórnarformanninum
Sveini Benediktssyni, sem vegna
embættis sins er allsráðandi”.
Þar segir enn fremur, að á
meðan sildin var og hét, hafi ver-
ið ákveðið að kaupa flutningaskip
til að flytja hana austan úr hafi til
Siglufjarðar. Tvö skip háfi verið i
boði, og auk þess eitt nokkuð
stærra skip, „sem S.B. stjórnar-
formaður hafði að sögn söluum-
boð fyrir”, eins og segir i grein-
inni. Er siðan látið i veðri vaka,
að Sveinn hafi i krafti embættis
sins komið þvi til leiðar, að þetta
siðastnefnda skip hafi verið keypt
og sagt, að sölulaun hans hafi
verið „smá kr. 3.2 milljónir að
sögn”.
Til aö loftið
veröi hreinna
Þá segir i greininni, að siðar
hafi komið i ljós, að geymar skips
þessa hafi verið stórkostlega
tærðir. „Sveinn fór með einn
mann með sér til þess að skoða
skipið, — það er að segja þeir fóru
aldrei niður i geyma skipsins....”
„Þegar farið var að ræða um hina
stóru galla á skipinu i blöðum
bæjarins, þá var Sveinn fljótur að
segja, að þeir hefðu fengið 2 sér-
fræðinga frá Noregi til að skoða
skipið, en þvi miður komu þeir
aldrei að sögn vélstjóra þeirra,
sem á Haferninum voru. Sveinn
mun hafa verið á öðru máli”.
Agnar Bogason
Sveinn Benediktsson
t lok greinar Mánudagsblaðsins
segir, að mál þetta ætti aö falla
undir opinbera rannsókn, „svo að
loftið yrði hreinna og hið sanna
fengistfram”. Er spurt, hve lengi
„Haförninn” eigi að liggja vift
bryggju, án þess að nokkuð sé
gert, en kosta muni 40 milljónir
að gera við það.
Stefnandi
Af hálfu stefnanda var þvi m.a.
haldið fram, að umrædd grein
Mánudagsblaðsins fæli i sér stað-
hæfulausar aðdróttanir og æru-
meiðingar um stefnanda, en að-
dróttanirnar kvaðst stefnandi
hafi hrakið lið fyrir lið i grein i
Morgunblaðinu.
Stefndi
t dómnum kemur fram, aö
stefndi viðurkennir, að hin um-
deildu ummæli séu röng, og
kveðst ekki sjá neitt athugavert
við það, að þau séu dæmd dauð og
ómerk. Aftur á móti telur stefndi
fráleitt, að til komi refsing eða
greiðsla skaðabóta, þar sem
stefnandi, Sveinn Benediktsson,
hafi goldið liku likt i lyrrnefndri
svargrein. Benti stefndiít nokkur
ummæli i þessari grein, og er fá-
einna þeirra getið i upphafi
þessarar fréttagreinar.
Agnar greiöi Sveini
85 þúsund — 30
þúsund i rikissjóð
Helztu atrið dómsorðsins voru
þau, að framangreind ummæli
voru dæmd ómerk. Stefndi skal
greiða stefnanda 50 þús. krónur i
miskabætur, 10 þús. til að stand-
ast kostnaö við birtingu dómsins i
dagblaði (dagblöðum) og 25 þús. i
málskostnað. Þá greiði stefndi 30
þús. króna sekt i rikissjóð. Varð-
hald i 10 daga komi i stað sektar-
innar, ef hún verður ekki greidd
innan aðfararfrests i málinu.
Stefnda, Agnari Bogasyni, er og
skylt að birta forsendur dómsins
og niðurstöður i 1. tbl. Mánudags-
blaðsins eftir birtingu dómsins.
19 dómar skv. sakaskrá
...og þó tveir að auki!
1 dómnum segir, að af saka-
vottorði Agnars Bogasonar komi
fram, ,,að hann hafi verið dæmd-
ur i 19 málum (leturbr. blaða-
manns) fyrir brot gegn 108., 229.,
234. og 235 gr. almennra hegn-
ingarlaga”. Ennfremur kemur
fram i dómnum, að á sakavott-
orði stefnda sé ekki getið tveggja
dóma, sem kveðnir hafi verið upp
á bæjarþingi Reykjavikur, þar
sem stefnda hafi verið refsaö fyr-
ir brot gegn 234. og 235. grein al-
mennra hegningarlaga.
—Step
Frystihúsin verður
að reka órið
um kring
Tóinas Arnason, fram-
k væmdast jóri vift Fram-
kvæmdastofnun rikisins,
skrifafti i nóvember si. grein i
Austra, blaft Framsóknar-
manna á Austurlandi, um
uppby ggingu hraftfrysti-
iftnaftarins á Austurlandi og
þýftingarmikift hlutverk liinna
nýju skutlogara i þvi sam-
baudi. i nifturlagi greinar
sinnar segir Tómas:
„A öl 1 ii Austurlandi nani
franileiftsluverftmæti frysti-
húsauna árift 1972 uin 880
millj. kr. Þar af var verkaft i
salt fyrir um 120 millj. kr. og
eiua millj. i skreift. A þessu ári
verftur framleiftslan miklu
meiri. Þar kemur margt lil. i
fyrsta lagi hefur vélvæftingu
og hagræftiugu frystiiftnaftar-
ius á Auslurlaudi fleygt mjög
frum. i öftru lagi liafa mót-
tökuskily rfti verift stórbætt.
m.a. komift á kassamóttöku á
mörguin slöftum. i þriftja lagi
liefur loftnufry sting vaxift
mjög. Þá liel'ur skuttogara-
flotinn verift aft koinasl smátl
og smátt i gagnift, sem þýftir
vaxandi vinnslu. Allt þetta og
fleira veldur vaxandi fram-
leiftslu til liagsbóta fyrir lund
og þjóft. A þessu ári iiiiin þeg-
ar t'ara aft gæta árangurs af
uppbyggingunni. Er raunar
augljóst, aft framleiftsla
frystiluisanna verftur miklii
meiri en á sl. ári. Ol' siicinmt
er aft iielna tiilur i þessu sam-
bandi, en þær liggja fyrir
innan tíftar.
Fram leiðslustefna
Þessi framleiftslustefna er
öftrum þræfti byggft á stórsókn
islendingu i landbelgisniálinu,
svo og á vaxandi eflirspurn
eflir fiskafurftum á beztu niat-
yadamörkuftum veraldarinn-
ar. Meft hiuni stórbuga upp-
byggingu fiskiftjuveranna er á
vissan liátt verift aft brjóta
blaft i okkar sjávarútvegi. Ilér
áftur var aftslaftan vift fisk-
verkunina raunverulega mift-
uft vift aft laka á inóti fiskinum
á vissum tiniuni og gera aft
lionum og verka hann.
H róefnisöf lun
Tiltöluiega litift fastafjár-
magn var bundift i verkunar-
stöftvunum. Nú er liins vegar
Iagt fram mikift stofnfjár-
magn til umbóla og eflingar
fiskiftjunnar. Til þess aft
standa undir rekstrinum er
ekki lengur nægilegt aft reka
þessi fyrirtæki á vertiftar-
grundvelli. Þaft verftur aft
reka þau allt árift um kring.
Þaft verftur aft fullnýla þessi
s l ó r v i r k u f r a m I e i fts I u t æ k i.
Þaft er þvi nauftsynlegt aft afla
hráefnis allt árift. Þetta kallar
á skipulegri uppbyggingu
heilla svæfta, þannig aft bægt
sé aft l'lytja aflann til eftir
þörfum. Hér er um aft ræfta at-
vinnubyItingu i vissum skiln-
ingi, sem ætti aft tryggja slöft-
ugri atvinnu. Þaft er svo mál
út af l'yrir sig aft ræfta um,
hversu injög mikil framl'ör
felst i þvi aft taka á móti aflan-
um kössuftum, geymdum i
kældri móttöku, og vinna hann
siftan i vel vélvæddu fyrsti-
húsi.
Frystihúsift eru ekki lengur
vinnustaftur á vertiðinni, held-
ur allt árift. Þcgar, af þeirri
ástæftu er nauftsynlcgt aft
leggja fé af mörkum til þess
aft bæta vinnustaftinn, sém
slikan og bæta alla aftstöðu
starfsfólksins, bæði við vinnu
og einnig aft þvi er tekur til
hvildartima og fristunda. A
sama tima sem fiskiftjurnar
þurfa starfsfólk árift um kring,
vaxa skyldur þeirra vift þetta
sama fólk. Þaft er ekki afteins
fólkift i Seftlahankanum, sem á
aft vinna vift góft vinnuskil-
yrfti.” — TK.