Tíminn - 10.12.1975, Blaðsíða 14

Tíminn - 10.12.1975, Blaðsíða 14
14 TÍMJNN Miðvikudagur 10. desember 1975. /jl/ Miðvikudagur 10. desember 1975 II HÉILSUGÆZLA Slysávarðstofan: slmi 81200, eftir skiptiborðslokun 81212. Sjúkrabifreið: Reykjavik og Kópavogur, slmi 11100, Hafnarfjörður, slmi 51100. Kvöld, nætur og helgidaga- varzla apóteka i Reykjavík vikuna 5. desember til 11. desember er i Lyfjabúð Breið- holts og apóteki Austurbæjar. Það apótek, sem fyrr er nefnt, annast eitt vörzlu á sunnudög- um, helgidögum og almennum frldögum. "Sama apotek annast nætur-* vörzlufrá kl. 22 að kvöldi til kl. • 9 að morgni virka daga, en til kl. 10 á sunnudögum, helgi- dögum og almennum frídög- um. Athygli skal vakin á þvi, að vaktavikanhefst á föstudegi og að nú bætist Lyfjabúð Breiðholts inn l kerfið i fyrsta" sinn, sem hefur þau áhrif, aó framvegis verða alltaf, sömu tvöapotekin um hverja vakta- viku I reglulegri röð, sem endurtekur sig alltaf óbreytt. Kópavogs Apótek er opið öll kvöld til kl. 7 nema laugar- daga er opið kl. 9-12 og sunnu- daga er lokað. Hafnarfjörður — Garða-; hreppur.Nætur-og helgidaga- varzla upplýsingar, á slökkvi- stöðinni, slmi 51100. Upplýsingar um lækna-* og lyf jabUðaþjónustu eru gefnar I simsvara 18888. Reykjavik-Kópavogur. A laugardögum og helgi- dögum eru læknastofur lokaðar, en læknir er til viötals á göngudeild Land- spitala, simi 21230. Jlfim sóktiai-t imiir á Landa- kotsspitala: Mánudaga til föstud. kl. 18.30 til 19.30. Laugard og sunnud. kl. 15 til 16. Barnadeild all.a daga frá kl. 15 til 17. Upplýsingar um lækna- og lyf jabúftaþjónustu eru gefnar I simsvara 18888. Heilsuverndarstöð Reykjá- vikur: Onæmisaðgerðr fyrir fullorðnagegnmænusótt fara fram i Heilsuverndarstöð Reykjavikur á mánudögum kl. 16.30-17.30. Vinsamlegast hafið með ónæmisskirteini. LÖGREGLA ÖG SLÖKKVILIÐ Reykjavik: Lögreglan simi 11166, slökkvilið og sjUkrabif- reiö, slmi 11100. Kópavogur: Lögreglan simi 41200, slökkvilið og sjUkrabif- reið, simi 11100. Hafnarfjörður: Lögreglan,' slmi 51166, slökkvilið slmi 51100, sjUkrabifreið, sími' 51100. Vaktmaður hjá Kópavogsbæ. líila nasim i 41575, slms vari. Rafmagn: í Reykjavlk" og Kópavogi I sima 18230. í Háfnarfirði, slmi 51336. Bilanavakt borgarstofnana." Simi 27311. Svarar alla virka daga frá kl. 17 siðdegis tll kl. 8 árdegis og & helgidögum er svarað allan sólarhringinn. Tekið er við tilkynningum um bilanir á veitukerfum borgar- innarog I öðrum tilfellum sem borgarbUar telja sig þurfa að. fá aðstoð borgarstofnanna. Félagslíf Kvenfélagið Seltjörn minnir á jólafund i félgsheimilinu 10.' des., sem hefst með borðhaldi kl. 19.30. Konur i Styrktarfélagi van- gefinna. Jólavaka verður i Bjarkarási fimmtudaginn 11. desember kl. 20.30. Kvennadeild Skagfirðinga- félagsins í Reykjavik heldur jólafund i Lindarbæ sunnu- daginn 14. des. kl. 18. Sr. Þórir Stephensen og frú hans verða gestir fundarins. Nauðsynlegt er að tilkynna þáltlöku sem fyrst. Heimiltað taka með sér gesti. I.O.G.T. St. Einingin nr. 14. Fundur verður i kvöld kl. 20.30 I Templarahöllinni v/Eirlks- götu. Dagskrá: 1. Kosning embættismanna. 2. Jólavaka I umsjá Rebekku Eiriksdóttur og Sigrúnar Gissurardóttur. 3. Kaffiveitingar. Félagar fjölmennið á þennan slðasta fund fyrir jól. Æðstitemplar verður til viðtals á fundarstað frá kl. 17-18. Simi 13355. Æ.T. Kvennadeild styrktarfélags lamaðra og fatlaðra: Heldur jólafund i Lindarbæ miðviku- daginn 10. des. kl. 8.30. Biskupinn flytur jólahug- vekju. Ýmislegt fleira verður til að setja jólastemningu á fundinn. Stjórnin. Kvenfélag Asprestakalls heldur jólafund sinn I kvöld miðvikudaginn 10. des. kl. . kl 18.30. Kór aldraðra á Hrafn- istu kemur I heimsókn, jóla- hugvekja og kirkjukórinn syngur. Nemendasamband Löngu- mýrarskóla: Jólafundur verður i Lindarbæ fimmtu- daginn 11. des. kl. 20.30. Fundarefni: Hugvekja, söng- ur, happdrætti og fl. Kvennadeild Flugbjbrgunar- sveitarinnar. Munið jöla- fundinn miðvikudaginn 10. des kl. 20.30. Söngur, upplestur, jólapakkar, selt verður jóla- skraut. Fjölmennið og takið með ykkur gesti. Stjórnin. Kvenfélag Breiðholts. Jóla- fundur verður miðvikudaginn 10. des. kl. 20.301 samkomusal Breiðholtsskóla. Fundarefni: Sýnikennsla á jólaskreyting- um, frá Blóm og ávextir. Karlar og konur velkomin á fundinn. Stjórnin. Tilkynning Frá Mæörastyrksnefnd. Gleðjið ykkur sjálf, — gefið sjálfum ykkur jólagjöf. Mæðrastyrksnefnd. Nefnd sú, er vinnur á vegum austfirsku átthagafélaganna að þvi, að Inga T. Lárussyni tónskáldi, verði reistur minnisvarði, svokölluð IngaT- Lárnefnd, hefur opnað giró- reikning nr. 19760, sem þeir geta greitt inn á, sem styðja vilja þessa fyrirætlun. ReikningsnUmerið 19760 er ártal næsta árs að viðbættu einu nUlli, en á þvi ári er ætlað að varðinn risi i fæðingarbæ tónskáldsins, Seyðisfirði. Ingi lézt áríð 1946, svo að á næsta ári eru liðin 30 ár frá andláti hins ástsæla listamanns. Þriðji iðnvæddra stórvelda. Nýlendu- veldin hagnýttu sér náttúruauð- lindir i nýlendunum og einokuðu þar fyrir sig markað fyrir iðnaðarvörur. Jafnframt var ¦ fjárfest i nýlendunum og hið ódýra vinnuafl nýlendubUanna hagnýtt. Þannig festist sú skipan i sessi á 20. öld, að þjóðir þriðja heimsins urðu nær eingöngu hrá- efnaframleiðendur og kaupendur iðnaðarvara frá iðnríkjunum. Eftir siðari heimsstyrjöldina hafa viðskiptakjörin verið þannig að heimsmarkaðsverð hráefna fór stöðugt lækkandi en verðlag á iðnaðarvörum hækkaði. Þetta hafði m.a. I för með sér að bilið milli lifskjara Ibúanna i löndum hráefnaframleiðandanna og hins vegar iðnrikjanna breikkaði stöð- ugt. Það sem einkennt hefur mest þróun alþjóðamála s.l. 20 ár er frelsisbarátta þjóða þriðja heimsins. Hver þjóðin á fætur annarri hefur brotið af sér nýlendufjötrana, og öðlast sjálf- stæði. Þannig má segja.aödagar nýlendudrottnunar séu á enda. Jafnframt verða þær kröfur háværari á alþjóðavettvangi að stórátak verði gert til aö stuðla að þróun og framförum i hinum snauða heimshluta. Forskot^ iðnrikjanna og yfirráð þeirra yfir" fjármagni, tækniþekkingu og alþjóijaviðskiptum valda þjóðum þriðja heimsins miklum erfiðleik- um og þetta dregur úr möguleik- um þróunarlandanna til að minnka bilið milli rikra þjóða og snauðra. Sú alþjóðlega verka- skipting, sem áður var vikið að milli hráefnaframleiðenda og iðnrikjanna hefur á þessari öld orðið æ fastskorðaðri og er helzti þröskuldurinn á vegi hinna nýfrjálsu rikja i sókninni til betri Hfskjara og efnahagslegs sjálf- stæðis. En hvað er það sem einkennir þróunarland i dag? Eftirfarandi atriði einkenna einkum þróunar- löndin: Ófullnægjandi næring, þ.e. dagleg fæða sem inniheldur minna en 2.700 hitaeiningar og 40 grömm af dýraeggjahvitu pr. dag. Há dánar- og fæðingartala og mikill ungbarnadauði. Þjóðar- tekjur á mann eru undir 700 doll- arar. Orkunotkun er undir 20 megawattstundum af vélrænni orku á IbUa á ári. Há hlutfallstala ólæsra, eða yfir 5-10% tiu ára ibúa og eldri. Ráðandi sjálfsþurftar- búskapur, sem þýðir að þorri ibú- anna hei'ur framfæri ai' land- búnaði.Einhliða útflutningur þ.e. meginhluti útflutnings sam- anstendur af 2-3 hráefnategund- um. Loks er menningarsnið þró- unarlanda mjög fastmótað, sem gerir þjóðfélagið tiltölulega ónæmt fyrir snöggum breyting- um. Enhvaðerunnt að gera til að stuðla að þróun i þessum rikjum og auðvelda þeim að koma á mannsæmandi lifskjörum,þ.e. að vinna bug á þeim skorti og neyð er þjakar alþýðu þriðja heims- ins? Ofterlátiðað því liggja, að svo framarlega sem þróunarlöndun- um takist að stemma stigu við örri fólksfjölgun, bæta menntunarástandið og iðnvæðast af kappi, jafnframt aukinni þró- unaraðstoö frá hinum riku þjóð- um, þá muni með hæfilegum að- lögunartima takast aðminnka til muna bilíð milli þróuðu iðnrlkj- anna og þróunarlandanna. Slikt er þó eklri einhlitt. Bent hefur verið á, að aðgerðir til að tak- marka barneignir nái skammt i þróunarlöndunum meðan menntunarskorturinn er eins og nii er, heilbrigðisþjónusta I lág- marki og jafnframt hafi fram- leiðsluhættir i landbúnaði inilril áhrif á fjölskyldustærðina á landsbyggðinni. Hvað iðnþróun snertir er reynslan sU að aukinn iðnaður stuðlar að þróun á afmörkuðum svæðum en breikkar bilið milli þjóðfélagshópa innan þróunar- landanna, ogofthefur iðnvæðing i för með sér að rikin verða háðari fjölþjóðahringum er einoka tækniþekkingu og ráða f jármagn- inu, en I þróunarlöndunum er fjármunamyndun of lltil til að mikil innlend f járfesting eigi sér stað. Jafnframt bendir margt til þess að framundan sé ný alþjóð- leg verkaskipting, þar sem þjóð- um þriðja heimsins verði ætlað að framleiða þær vörur á sviði iðnaðar sem háþróuð iðnriki vilja ekki lengur standa i að þurfa að framleiða sjálfjþ.e. þróunarlönd- in framleiði þær klassisku iönaðarvörur, sem ekki þarf sér- menntað vinnuafl til að f ramleiða en iðnrikin einoki flnni iðnað er krefst sérhæfs vinnuafls t.d. raf- eindaiðnað o.s.frv. Þvi verði leið iðnþróunar ekki til að binda endi á biliö milli rikra þjóða og snauðra. Æ fleiri hallast þvl i vaxandi mæli að þvi, að þrtíunar- löndunum beri að leggja höfuð- áherzlu á að auka matvælafram- leiðslu. Það verði fyrst og fremst gert með þvi að efla landbiínað- inn, sem jafnframt hefur i för með sér aukna eftirspurn eftir vinnuafli. En eitt af stóru vanda- málum þróunarlandanna er at- vinnuleysið. Slik stefna sé mikil- vægasta aðgerðin til að draga úr vannæringu og flæki jafnframt 2100 Lárétt: 1) Dýrin. 5) Andi. 7) Komist. 9) Draup. 11) Gramm. 12) Tónn. 13) Svei. 15) Gljúfur, 16) Reykja. 18) Strauja. Lóðrétt: 1) Hár. 2) Reyki. 3) Komast. 4) Vond. 6) Biðji. 8) Timabils. 10) Forfaðir. 14) Hnöttur. 15) Op. 17) Lit. Ráðning á gátu no. 2099. Lárétt: 1) Kettir. 5) Oti. 7) Nón. 9) Inn. 11) GG. 12) óa. 13) Ans. 15) Fag. 16) öra. 18) Okátur. Ldðrétt: 1) Kdngar. 2) Tún. 3) TT. 4) III. 6) Snagar. 8) Ogn. 10) Nóa. 14) Sök. 15) Fat. 17) Rá. i 13 ' J w. . P6 |4 10 W?1 JK " m ¦r þróunarlöndin ekki fastar I við- skiptanet það» sem iönrikin drottna yfír. Þeir, sem leggja áherzlu á þetta sjónarmið, telja að beina beri allri þróunaraðstoð inn á þá braut að aðstoba þró- unarrikin við að bæta og auka landbúnaðarframleiðsluna, veita skuli tækniaðstoð og stuðla að búnaðarfræðslu. Auðvelda verði þeim að vinna úr afurðunum og stuðla að samvinnuverzlun. Jafn- framt beri að stórauka aðstoð á sviði menntunar, félags- og heilbrigðismála. Enn aðrir draga i efa gagnsemi þróunaraðstoðar. Sík aðstoð sé aðeins tilraun ríkra þjóða til aðbreiða yfir arðrán iðn- ríkjanna,. nær væri að rýmka viðskiptakjörin og binda endi á hina nýju nýlendustefnu. Jafn- framt þvi hefur þróunaraðstoð verið misnotuð og aðeins þjónað þeim tilgangi að ná tökum á við- komandi landi eða koma eigin af- urðum á framfæri. Ekki er að undra þó skiptar skoðanir séu um vandamál þró- unarlandanna og gagnsemi að- stoðar við þau. Við sem biium i iðnrlkjunum og heyrum aðeins úr fjarlægð vannæringu og skort alþýðu þriðja heimsins, komumst ekki hjá þvi að taka afstöðu til þessa stærsta dandamáls á alþjóðavettvangi 1 dag, þ.e. hið ört vaxandi bil milli rikra þjóða og snauðra. Jafnframt þvi er okkur, sem betur þekkjum offitu og hungurlopa, nauðsyn að hug- leiða hvert stefnir. Visindamenn hafa á undanförnum árum sent frá sér hverja skýrsluna á fætur annarri um, aðef ekki verði grip- ið I taumana þá nálgist mannkyn- ið ragnarök. Hinum taumlausa hagvexti undanfarinna áratuga séu takmörk settog ráðamenn og þjóðir verði að gripa i taumana áður en i ógöngur er komið. Til þessa hafa menn þó um of valið þann kost að stinga höfðinu i sandinn að dæmi strútsins. Hér skal ekki farið nánar inn á þessar framtiðarspár, en lesendum þessarar skýrslu skal bent á bók- ina „Endimörk vaxtarins" er út kom á vegum Menningarsjóðs haustið 1974 og úr þeirri bók er eftirfarandi tafla tekin, sem sýnir hvert stefnir iheimskerfiokkar ef ekkert er að gert: Þeir, sem unnu að gerð þessar- ar skýrslu, sem hér liggur fyrir, hafa á fjölmörgum fundum fjall- að um ástandið i þróunarlöndun- um og markmið aðstoðar Islands við þau. Þvi miður virðist svo sem skilningur ráðamanna og vilji til að sinna málefnum hinna snauðu þjóða sé af ærið skornum skammti. Það viðhorf hefur hins vegar verið rikjandi hjá Aðstoð Islands við þróunarlöndin, að Is- lendingum bæri siðferðileg skylda til að veita þróunaraðstoð. Löggjafinn setti einnig lög um að- stoðina á grundvelli þess. Ekki eru nema liðlega 100 ár siðan islenzka þjóðin bjó við ámóta lífs- skilyrði og alþýða þriðja heims- ins i dag. Á alþjóðavettvangi heyjum við sömu baráttu og riki þriðja heimsins fyrir yfirráðum yfir eigin náttúruauðlindum. 1 þeirri baráttu hafa þróunarlöndin reynzt okkar bezti bandamaður. Þróunaraðstoð, sem Islendingar veita,getur aldrei orðið umfangs- mikil, en við getum veitt verðugt fordæmi með þvi að setja okkur, að ná þvi 1% marki sem S.Þ. hafa ætlað aðildarrikjum að ná. SU að- stoð, sem þegar hefur verið veitt hefur tekið mið að þvi, i hverra þágu fjármununum er varið, hverra llfskjör er verið að bæta. Grundvallarspurning varðandi alla þróunaraðstoð er: Þróun fyrirhvern? Stofnunin Aðstoð Is- lands við þróunarlöndin litur svo á að vel hafi tekizt til með val á verkefnum og löndum og bindur miklar vonir við að geta haldið áfram á sömu braut, ef fjár- veitingarvaldið sýnir vaxandi skilning á þessu brýna málefni er snertir framtiðar-þróun á alþjóðavettvangi. ÞÖkkum af alhug auðsýnda samUð og vináttu við a'ndlát og Utför eiginmanns mins, föður, tengdaföður og afa Kalmans Steinbergs Haraldssonar vélsmiðs, Bólstaðarhllð 40. Auður Hjálmarsdóttir, Svala Kalmansdóttir, Kristln Kalmansdóttir, Hólmar Bragi Pálsson, Anna Kalmansdóttir, Snæbjörn Halldórsson, Dröfn Kalmansdóttir, Leif Nielsen, Birgir Kalmansson, Shirley Kalmansson, Kristrún Kalmansdóttir og barnabörn. Móðir min Jóhanna Hjelm Hörpugötu 1, Reykjavlk andaðist á Borgarspitalanum aðfaranótt 8. des. Jarðarförin tilkynnt siðar. Fyrir hönd systkina og annarra vandamanna. Matthildur Sigurjónsdóttir.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.