Fréttablaðið - 27.02.2006, Blaðsíða 18

27. febrúar 2006 MÁNUDAGUR
FRÁ DEGI TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 – prentmiðlar RITSTJÓRAR: Kári Jónasson og Þorsteinn Pálsson FRÉTTARITSTJÓRI: Sigurjón M. Egilsson AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Jón Kaldal FRÉTTASTJÓRI: Arndís
Þorgeirsdóttir VARAFRÉTTASTJÓRI: Trausti Hafliðason RITSTJÓRNARFULLTRÚI: Steinunn Stefánsdóttir RITSTJÓRN OG AUGLÝSINGAR: Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík AÐALSÍMI: 550 5000
SÍMBRÉF Á FRÉTTADEILD: 550 5006 NETFÖNG: ritstjorn@frettabladid.is og auglysingar@frettabladid.is VEFFANG: visir.is UMBROT: 365 – prentmiðlar PRENTVINNSLA: Ísafoldarprentsmiðja
ehf. DREIFING: Pósthúsið ehf. dreifing@posthusid.is Fréttablaðinu er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum
á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. issn 1670-3871
Bolla Bolla og Bolla
Mega tilboð
Fiskibollur 499kr/kg
Fiskfars 399kr/kg
Mikið úrval
fiskrétta
-Þú getur alltaf treyst á prinsinn-
Hlíðasmári 8 • S:5547200 • www.hafid.is
Síðasta vika var um margt fróðleg á hlutabréfa- og gjald-eyrismarkaði. Sveiflurnar voru þörf áminning um ýmsa þætti sem lúta að hagsæld hér á landi.
Meðal þess sem viðbrögð vikunnar leiddu í ljós er að þótt við
séum okkar eigin gæfu smiðir í efnahagslegu tilliti erum við
ekki óháð kröftum á mörkuðum heimsins og þeim lögmálum sem
um þá gilda. Á margan hátt má segja að markaður hér á landi
hafi sýnt styrk og þroska með viðbrögðum sínum. Markaðurinn
sveiflast með sama hætti og hann myndi gera á flestum mörkuð-
um heimsins, lækkaði við vondar fréttir og leiðrétti þá lækkun
þegar í ljós kom að fréttirnar voru ekki jafn vondar og virtist í
fyrstu.
Hreyfingin var líka þörf áminning um að ekki er á vísan að
róa á markaði. Þannig hefur almenningur sýnt hlutabréfum vax-
andi áhuga að undanförnu, án þess að meta til fulls að ávinning-
ur og áhætta eru samofin fyrirbæri. Vondar fréttir geta svipt
menn viðunandi ávöxtun til margra ára ef tímasetning kaupa er
röng. Slík hætta er meiri þegar hagkerfi nálgast topp hagsveiflu.
Full ástæða er því fyrir venjulegt fólk að fara varlega á markaði
nú og vera þess meðvitað að hægt er að tapa á fjárfestingu í
hlutabréfum.
Fjármálakerfið og staða þjóðarinnar í efnahagslegu tilliti er
sterk, en mikilvægt er að halda skynsamlega á málum. Ríkið
þarf að halda aftur af útgjöldum sínum og nota tímann í
uppsveiflunni til að hagræða í rekstri. Það er sársaukaminnst að
taka til þegar næg atvinna er í landinu.
Þegar rykið settist eftir lánshæfismat Fitch einkenndist
umræðan hér á landi af yfirvegun og stillingu. Í erlendum fjöl-
miðlum, einkum í Danmörku, mátti greina feginleikatón um það
að teikn væru á lofti um að fyrri fullyrðingar um bóluhagkerfi
væru réttar.
Það kann að vera að hlutabréfamarkaður eigi eftir að lækka
og nokkuð ljóst er að gengi krónunnar mun gefa eftir þegar til
lengri tíma er litið. Það er hins vegar fjarri lagi að einhvers
konar hrun sé í spilunum. Einkavæðing og kerfisbreytingar í
hagkerfinu hafa gert það að verkum að meiri sveigjanleiki er í
hagkerfinu en áður. Aðlögun ætti því að taka skemmri tíma og
vera sársaukaminni en áður.
Í útlöndum hefur mönnum gengið illa að skilja rætur þeirrar
efnahagssprengju sem orðið hefur á Íslandi. Þar er verk að vinna
fyrir íslensk fyrirtæki og stjórnvöld. Hitt er svo verra að innan-
lands eru margir þeir sem hafa áhrif á umræðuna jafn fullvissir
og erlendir fjölmiðlar um að útrás íslensks viðskiptalífs og vöxt-
ur fjármálafyrirtækja séu byggð á misskilningi.
Það má því vel spyrja að því hvort ekki sé frekleg tilætlunar-
semi að ætla erlendum fjölmiðlum að skilja íslenskan efnahags-
veruleika, þegar við á heimavelli sáum ranghugmyndum og vill-
andi áherslum inn í umræðuna.
Breytingar í efnahagsumhverfi okkar og atvinnulífi síðustu
ár hafa verið gríðarlegar. Ekki er því að furða að einhverjar
eftirlegukindur séu áttavilltar í þessum breytta heimi. Það er
sjálfsagt og eðlilegt að við tökum viðvaranir um að ekki sé nægj-
anlega varlega farið og metum þær af skynsemi. Öllum er ljóst
að við fetum veginn eftir bjargbrún þenslunnar. Við slíkar kring-
umstæður geta tvenns konar tilfinningar orðið okkur til tjóns.
Önnur er fífldirfska og hin er lofthræðsla.
SJÓNARMIÐ
HAFLIÐI HELGASON
Sveifla á mörkuðum var heppileg
áminning á markaði.
Skynsemi á
bjargbrúninni
Ástæða er til að hlusta á varnaðar-
orð kennara um að í bígerð sé að
skerða nám til stúdentsprófs - ekki
bara stytta það. Spurt er: hví
skyldu íslensk ungmenni vera
fjögur ár að því sem evrópsk ung-
menni gera á þremur árum? Það
er reyndar sérlega áhrifarík og
lævísleg röksemd á þessum tímum
þegar sjálfsmynd þjóðarinnar
finnur einkum speglun í Silvíu
Nótt, þessari skringilegu blöndu
af Ragnheiði Birnu úr Þetta er allt
að koma og eyðingargyðjunni Kalí
með tunguna úti, fullri af ofsa-
fengnu oflæti og bernskri sjálf-
hverfu...
Já - hví ættu íslenskir krakkar
að vera ári lengur í menntaskóla
en jafnaldrar í Evrópu? Kannski
er ekki rétt spurt. Mætti ekki allt
eins spyrja: hví geta evrópsk ung-
menni lært það á þremur árum
sem tekur þau íslensku fjögur ár.
Svarið liggur í undirbúningnum - í
grunnskólanum. Af einhverjum
ástæðum virðist tíminn ekki nýt-
ast sem skyldi hjá íslenskum börn-
um, að minnsta kosti ekki ef miðað
er við börn í Evrópu sem almennt
virðast læra meira og markvissar
en þau íslensku. Þegar maður fylg-
ist með blessuðum börnunum
nema á augabragði öll júróvisjón-
lögin, hvert orð í hverju lagi, þá
spyr maður sig óneitanlega hvort
ekki væri hægt að nýta þetta ógn-
arnæmi til fleiri hluta líka.
Ekki sýnist vera óhætt að
skerða nám í framhaldsskólunum
fyrr en við höfum verið sannfærð
um að nám í íslenskum grunnskól-
um sé sambærilegt við það sem
gerist best í Evrópu.
Önnur spurning sem velta
mætti fyrir sér: hvað er að? Hver
er nákvæmlega vandinn? Of mikil
menntun? Hvers vegna er svo
brýnt að draga úr menntun
íslenskra ungmenna? Vantar fólk í
álverin? Eða eru íslensk ungmenni
of vel menntuð þegar komið er í
framhaldsnám? Benda umsagnir
háskólakennara til dæmis í stærð-
fræði um undirbúning nýnema við
háskólana til þess að nú sé brýnast
af öllu að skerða nám í þessum
greinum?
Það er helst að maður hafi orðið
var við raddir um nauðsyn þess að
stytta nám frá því fólki sem kallar
sig alltaf „atvinnulífið“ - eða „við-
skiptalífið“ - þegar það tekur til
máls og er sennilega sama fólkið
og skrifar á nokkurra ára fresti
skýrslur um að Íslendingar skuli
taka upp ensku. Hugsunin virðist
þá sú að atvinnulífið þurfi á því að
halda að þetta menntaða vinnuafl
komi fyrr á vinnumarkaðinn, nýt-
ist fyrr. En hinar svokölluðu þarf-
ir atvinnulífsins geta aldrei orðið
einhlítur mælikvarði á það hvern-
ig íslenskri menningu skuli hátt-
að.
Fyrst og fremst er ástæða til að
leggja eyrun við því sem kennarar
segja um þessi mál, því að þeir
þekkja vitanlega best til þeirra -
kennararnir vita best hvernig
börnin koma undirbúin í fram-
haldsskólana, hvað þau læra þar,
hverju verður fórnað nái hug-
myndir menntamálaráðherra
fram að ganga. Óneitanlega hefur
manni stundum virst sem forysta
samtakanna hafi gengið fram af
meiri röggsemi en nú, og undar-
legt að fylgjast með hálfgerðu
karpi þessara forystumanna við
umbjóðendur sína, þar sem þeir
eru nánast að biðja þá um að vera
ekki að skipta sér af þessu, en
skuli „treysta“ forystunni; þarna
skortir átakanlega á samhljóm.
Það hvarflar að manni að ef til vill
hafi verið gengið á baráttuelds-
neyti stéttarinnar og forystu henn-
ar í hinu langa verkfalli grunn-
skólakennara í fyrra.
Án þess að vilja gerast talsmað-
ur frjálshyggju og anarkisma:
þarf ekki fyrst og fremst að draga
dálítið úr miðstýringu í íslensku
skólakerfi? Láta völdin í hendur
kennurunum og skólastjórunum í
stað þess að í ráðuneytinu sitji
fólk við að skipuleggja allt milli
himins og jarðar? Hvað er málið
með öll þessi samræmdu próf sem
skólastarfið miðast svo mikið við
að börnin þurfi að standast - og
voru meira að segja látin taka eftir
að hafa húkt heima mánuðum
saman meðan geisaði verkfall?
Hvað mæla þessi próf, hvað segja
þau okkur, hvernig gagnast þau
börnunum?
Vantar fólk í álverin?
Í DAG
STYTTING NÁMS
Í FRAMHALDS-
SKÓLA
GUÐMUNDUR ANDRI
THORSSON
Hvers vegna er svo brýnt að
draga úr menntun íslenskra
ungmenna? Vantar fólk í
álverin?
Mest lesna viðskiptablaðið
AUGLÝSINGASÍMI
550 5000
FYLGIR FRÉTTABLAÐINU ALLA MIÐVIKUDAGA
Sa
m
k
væ
m
t
fj
ö
lm
ið
la
k
ö
n
n
u
n
G
a
ll
u
p
o
k
tó
b
e
r
2
0
0
5
.
Ekki andskotalaust
Hverfulleiki lífsins er Össuri Skarp-
héðinssyni alþingismanni hugleikinn
í pistli sem birtist á heimasíðu hans.
Innblásinn af hremmingum nokkurra
starfssystkina sinna býður Össur upp á
merkilega og mannlega innsýn í starf
stjórnmálamannsins, sem er því miður
fágætt.
„Það er að minnsta
kosti ekki and-
skotalaust að á
örfáum
misserum
hafa sex
eða sjö
þing-
menn lent í einhvers konar heilsu-
farsvanda sem liggur einhvers staðar
á milli verulegra áfalla og stóráfalla,“
segir hann og bendir á að það er langt
því frá einsdæmi að þingmenn séu
hætt komnir á þjóðvegum landsins,
eins og henti Steingrím J. Sigfússon
á dögunum. Nefnir hann meðal
annars að Einar K. Guðfinnsson sjávar-
útvegsráðherra hafi eitt sinn fengið
grjóthnullung í gegnum bílrúðuna, en
málgleðin skildi á milli feigs og ófeigs.
„Það er stundum heilsusamlegt að
vera málglaður. Einari var svo mál að
tala að hann hallaði sér fram í sætinu
- og slapp því við grjótið.“
Vaxandi baugar og vanrækt börn
Það er ekki alltaf tekið út með sæld-
inni að vera í framlínu stjórnmálanna
og breitt bak þarf til að þola álagið
sem fylgir. „Mín sjóuðu augu sjá þegar
ungir ráðherrar bogna tímabundið
undir oki þungs málaflokks, biðja
um frið með augunum, horast, súpa
hveljur - af því þeir eru mannlegir
og sjá ekki alltaf framúr endalausu
verki,“ segir hann og rekur dæmi um
hið sífellda áreiti sem fylgir því oft
að vera í forystuhlutverki; bauga sem
vaxi í öfugu hlutfalli við fylgið, síma
sem ekki hætti að hringja og börn
sem ekki sé hægt að sinna „með
tilheyrandi samviskubiti.“ Sumir söðla
um áður en þeir „springa á limminu“,
aðrir eftir.
Össur býður þó forystusauðunum
vonarglætu og klykkir út með þeim
orðum að sjálfur er hann „fjaður-
magnaðri í spori en fyrir ári síðan - og
hugsanlega léttari í lund.“
bergsteinn@frettabladid.is