Fréttablaðið - 27.02.2006, Blaðsíða 16

27. febrúar 2006 MÁNUDAGUR16
fréttir og fróðleikur
> Skipting kennara eftir aldri 2005
Svona erum við
Dauðarefsingar
hafa lengi verið
umdeild leið til
þess að fullnægja
réttlætinu í
sakamálum og
fjölmörg mann-
réttindasamtök
um allan heim for-
dæma dauðarefs-
ingar, án tillits til
eðli glæpsins sem
dæmt er fyrir.
Geta dauðarefs-
ingar fullnægt réttlætinu?
Ef litið er til framkvæmdar dauðarefs-
inga í Bandaríkjunum er ljóst að kerfið
þar er mjög óréttlátt því tilviljanir og
fordómar ráða miklu um það hverjir
hljóta dauðadóm. Þyngstu rökin gegn
dauðarefsingum eru þó þau að dauða-
refsing verður ekki aftur tekin. Jafnvel
sá sem telur réttlætinu ekki fullnægt fái
sakamaður ekki hæfilega refsingu hlýt-
ur að fallast á að enn meira óréttlæti
hlýst af því að dæma saklausan mann
til dauða.
Heldur þú að dauðarefsingar minnki
glæpatíðni?
Fjölmargar rannsóknir, sem gerðar hafa
verið í Bandaríkjunum þar sem dauða-
refsingar hafa verið við lýði, benda alls
ekki til þess að dauðarefsingar minnki
glæpatíðni. Fælingarmáttur dauðarefs-
ingar virðist því stórlega ofmetinn.
SPURT & SVARAÐ
DAUÐAREFSINGAR
Ómannúðleg
refsing
SALVÖR NORDAL
Forstöðumaður
Siðfræðistofnunar
Háskóla Íslands.
Áratugum saman hefur Norður-Kórea verið eitt
leyndardómsfulla land heimsins, en það er eitt
fárra landa sem enn eru undir kommúnistastjórn
og fá afar fáir útlendingar að sækja það heim.
Leiðtogi Norður-Kóreu hefur vakið mikla forvitni
margra, en lítið er vitað um hann.
Hver er Kim Jong-il?
Kim Jong-il erfði leiðtogaréttindin eftir föður
sinn, Kim Il-sung, sem stofnaði ríkið árið 1948.
Þó getur sonurinn aldrei hlotið forsetatitilinn
sem eilíflega tilheyrir föðurnum. Kim Il-sung lést
árið 1994 og tók sonur hans við leiðtogastarfinu
þremur árum síðar.
Kim Jong-il er afar sjaldan ljósmyndaður og lætur næstum aldrei heyra
í sér í útvarpi eða sjónvarpi. Á undanförnum árum hefur hann hitt nokkra
helstu leiðtoga heims, meðal annars forseta Suður-Kóreu og forsætisráð-
herra Japans. Eftir fundi sem þessa hefur honum verið lýst sem hlédræg-
um glaumgosa með vandlega blásið hár sem gengur í þykkbotna skóm
og þykir koníak gott. Hann er 64 ára og virðist eiga við einhver
heilsuvandamál að stríða. Honum er gefið að hafa samið sex óper-
ur á tveimur árum og að hafa hannað stóran turn í höfuðborginni
Pjongjang. Hann á þrjá syni, en hefur enn ekki útnefnt neinn þeirra
sem erfingja leiðtogatignarinnar.
Hvernig er lífið í Norður-Kóreu?
Fátt er vitað um daglegt líf í Norður-Kóreu. Öllum fjölmiðlum er
stjórnað af ríkinu og í þeim er ekki sagt frá neinu sem gæti komið
stjórninni illa. Til dæmis er aldrei sagt frá hungursneyðum sem
reglulega herja á Norður-Kóreubúa. Landið reiðir sig mikið á erlend
fjárframlög og telja erlendar hjálparstofnanir að um tvær milljónir
manna hafi farist þar úr hungri á síðasta áratug. Auk þess berast
óljósar fregnir af miklum mannréttindabrotum svo sem pyntingum,
opinberum aftökum, þrælkun, ungbarnamorðum og nauðungarfóstur-
eyðingum. Í landinu er jafnframt einn stærsti starfandi her heims. Um 23
milljónir manna búa í Norður-Kóreu, sem nær yfir 122.762 ferkílómetra -
tæplega 20.000 ferkílómetrum stærra svæði en Ísland. Flestir eru trúlausir,
en aðhyllast sterkar þjóðarhefðir.
FBL GREINING: NORÐUR-KÓREA ER EITT DULARFYLLSTA LAND HEIMS:
Hulduleiðtoginn Kim Jong-il
Íslendingar hafa umsvifa-
mikinn atvinnurekstur
í Eystrasaltslöndunum,
sérstaklega í Lettlandi, og
starfa á ólíkum sviðum, allt
frá súkkulaðiframleiðslu til
timburframleiðslu, heild-
sölu og hafna- og fasteigna-
rekstrar.
Íslensku athafnamennirnir í Lett-
landi eru nokkrir. Gísli Reynisson
ræðismaður er meðal umsvifa-
mestu Íslendinganna í Lettlandi.
Hann á og
rekur stærstu
og þekktustu
súkkulaði- og
sætabrauðs-
verksmiðju
landsins,
Laima-Stabur-
adze, og svo á
hann einnig
safaverksmiðj-
una Gutta og
pitsu- og samlokuframleiðsluna
Euro-Food. Verksmiðjurnar eru
flestar í miðborg Riga. Laima er
þekktasta súkkulaði- og sæta-
brauðsmerki Letta.
Gísli á einnig tvær hafnir, sem
eru í hópi stærstu hafnanna í Riga.
Hann á auk þess fasteignafélag og
rekur tvö gríðarstór fyrirtækja-
hótel undir nafninu Nordic
Industrial Park í úthverfum Riga.
Fyrirtækin leigja sér þá húsnæði
hjá Nordic Industrial Park. Hann
hefur einnig fjárfest í timbur-
vinnslu og rekur meðal annars
fimm sögunarmyllur og skyldan
rekstur, til dæmis trukkafyrirtæki
og flutningaskip. Í kringum grúpp-
una eru líka 25 verslanir.
Allt er þetta í samvinnu við
aðra Íslendinga og lettneskan fjár-
festi.
Jón Helgi Guðmundsson,
stjórnarformaður Norvik, er
umsvifamikill í timburframleiðsl-
unni en hann á tvö fyrirtæki,
timburverksmiðjurnar Byko-Lat
og CED í Lettlandi. Byko-Lat
framleiðir timbur, glugga, hurðir,
girðingar og timburhús, meðal
annars fyrir íslenskan markað, og
starfa yfir 300 starfsmenn í verk-
smiðjunni í Valmiera. CED fram-
leiðir einnig timbur og aðrar vörur
og starfa þar hátt í 300 manns.
Jón Helgi er einnig með aðra
starfsemi í landinu, þar á meðal
Depo-byggingavöruverslanirnar í
Riga. Umsvifin á því sviði eru að
aukast en verslanirnar eru nú
þegar tvær og stefnt er að því að
opna tvær til þrjár til viðbótar á
næstu misserum. Verslanirnar eru
afar stórar, á bilinu 6.600 og upp í
fjórtán þúsund fermetra hver.
Jón Helgi vakti athygli nýlega
þegar hann keypti Lateko-banka í
samstarfi við aðra. Loks hefur
hann verið með fasteignafélag,
aðallega um fasteignirnar sem
Depo-verslanirnar eru í.
Jákúp Jacobsen í Rúmfata-
lagernum og félagar hans reka
hraustlegt uppbyggingastarf í
Eystrasaltslöndunum. Jákup er nú
þegar með sautján Rúmfatalagera
undir nafninu Jysk, sex þeirra eru
í Lettlandi, sjö í Litháen og fjórir í
Eistlandi. Á næstu átta árum er
stefnt að því að verslanirnar verði
25 talsins.
Jákúp á einnig meirihluta í
fasteignafélagi sem nú þegar á
fjórar verslanamiðstöðvar og eru
fjórar á teikniborðinu.
Lýður Friðjónsson, fyrrverandi
stjórnandi hjá Coca Cola í Rúss-
landi, er fyrrverandi samstarfs-
maður Gísla. Hann á meðal annars
sögunarmyllu í Ligatne, sem er
ellefta stærsta sögunarmylla
landsins, og svo á hann hlut í heild-
sölunni Karsten á móti öðrum.
Heildsalan veltir jafnvirði fimm
til sex milljarða íslenskra króna.
Þá er ótalið Nordic Barter, sem
er með vöruskipti og innflutning á
timburhúsum, svo að það helsta sé
nefnt. ■
NORDIC INDUSTRIAL PARK Gísli Reynisson
ræðismaður er mjög umsvifamikill í Lett-
landi og rekur meðal annars fasteignafélag
sem á þetta gríðarstóra fyrirtækjahótel
undir nafninu Nordic Industrial Park.
FRÉTTABLAÐIÐ/KASPARS GOBA
STERKIR Í TIMBRINU Gísli Reynisson
ræðismaður, Jón Helgi Guðmundsson,
stjórnarformaður Norvik, og Lýður Friðjóns-
son, fyrrverandi stjórnandi hjá Coca Cola,
eru í timburframleiðslu í Lettlandi. Myndin
er tekin hjá Byko-Lat, sem er í eigu Jóns
Helga. FRÉTTABLAÐIÐ/KASPARS GOBA
STABURADZE Verksmiðjan Staburadze er
í miðborg Riga eins og aðrar verksmiðjur
Gísla Reynissonar ræðismanns. Staburadze
framleiðir fyrst og fremst sætabrauð.
FRÉTTABLAÐIÐ/GHS
Stórir í súkkulaði og timbri
ÞEKKTASTA VÖRUMERKIÐ Laima er stærsta og þekktasta súkkulaði- og sætabrauðsmerkið
í Lettlandi en það er í eigu Gísla Reynissonar ræðismanns. Laima rekur einnig litlar búðir
eða kaffihús eins og sést á þessari mynd. FRÉTTABLAÐIÐ/GHS
UMSVIFAMIKILL Í LETTLANDI Gísli Reynisson er ræðismaður í Lettlandi og stundar þar
atvinnurekstur af ýmsu tagi. Hann er sennilega umsvifamestur eða með umsvifamestu
Íslendingunum í Eystrasaltsríkjunum. FRÉTTABLAÐIÐ/KASPARS GOBA
FRÉTTABLAÐIÐ
Í LETTLANDI
GUÐRÚN HELGA
SIGURÐARDÓTTIR
ghs@frettabladid.is
25
-4
4
Á
R
A
45
-6
4
Á
R
A
65
Á
R
A
O
G
E
LD
R
I
24
Á
R
A
O
G
Y
N
G
R
I
0,7%
39,7%
1,7%
44,5%
Amfetamínframleiðsla
talin umsvifamikil
Litháíska mafían
nær fótfestu
á Íslandi
Rannsókn lögre
glu
vindur sífellt up
p á sig
dv215 26.2.2006 21:15 Page 1