Tíminn - 13.01.1996, Blaðsíða 8

Tíminn - 13.01.1996, Blaðsíða 8
Laugardagur 13. janúar 1996 Frá Akureyri. jakob Björnsson, bœjarstjóri á Akureyri, í vibtali um atvinnumálin: Tímamyndir Þl. Erum á leið að því marki sem vib settum okkur Jakob Björnsson, baejarstjóri á Akureyri, segir að þrátt fyrir ákveðnar haettur í þeim efnum sé ekki rétt að amast við nýjum framkvæmdum. Þær muni efla íslenskt atvinnulíf sem heild og því koma flestum landsmönnum til góða í einhverri mynd. Málið snúist fyrst og fremst um á hvern hátt önnur byggðalög geti nýtt sér þann ávinning sem verða muni af öflugra atvinnu- lífi. Hann segir að forráðamenn Akureyrarbæjar muni eiga við- ræður við framkvæmdavaldið í landinu um þessi mál, en heima- menn verði einnig aö horfa í eig- in barm og athuga hvað þeir sjálfir geti gert. í þeim efnum verði ekki síst horft til sjávarút- vegs og skipaiðnaðar og losað um eignir Akureyrarbæjat til þess að auðvelda bæjaryfirvöld- um að standa við bakið á at- vinnusköpun. Þar á meðal verði hlutur bæjarins í Útgerðarfélagi Akureyringa seldur. Framkvæmdunum ber að fagna — Nú hefur Höfðabakkabúin verið byggð og ákveðið að breikka Vesturlandsveg að Elliðaárbrú. Stœkkun álversins í Straumsvík er ákveðin og framkvœmdir hafnar. Rœtt er um nýjan ofn við Járn- blendiverksmiðjuna á Grundar- tanga og líkur fyrh því að banda- ríska fyrirtcekið Columbia muni staðsetja álbrœðslu á sama stað innan tíðar. Þá er rœtt um loðnu- brœðslu í Helguvík á Reykjanesi, sinkverksmiðju og jafnvel fleira. Geta norðlenskar byggðir á nokk- urn hátt varist því að vinnuaflið streymi suður á bóginn, verði þessi þróun að veruleika? „Allar þessar framkvæmdir og jafnvel þótt aöeins hluti þeirra verði að veruleika munu hafa veruleg áhrif á atvinnulíf lands- manna, afkomu þjóðarbúsins og lífskjör fólksins í landinu. Slíkri uppbyggingu ber að fagna. Hún bindur enda á langt stöðnúnar- tímabil og sýnir að erlendir fjár- festingaraðilar líta á ísland sem vænlegri kost en verið hefur. Hinu er ekki að leyna aö allar þessar framkvæmdir eru áform- aðar á suðvesturhorni landsins og sú hætta er vissulega fyrir hendi að af því hljótist fólks- flutningar af landsbyggðinni á suövesturhornið. En vegna þess Eftir langa stöönun og áratuga bib þess ab erlendir aöilar leggi fjármuni til stór- ibjuframkvœmda hér á landi virbast ýmis teikn vera á lofti um breytingar íís- lensku atvinnulífi. Þessu valda einkum breyttar abstœbur í efnahagslífi Vestur- landa, en einnig er sú vinna, sem íslensk stjórnvöld hafa lagt fram til þess ab kynna kosti landsins fyrir þeim abilum erstarfrœkja orkufrekan ibnab afýmsum toga, farin ab skila árangri. Verbi þcer framkvœmdir, sem þegar er búib ab ákveba eba farib ab rœba um, ab veruleika, munu þœr þýba miklar breytingar í efnahags- og atvinnulífi landsmanna. En þar sem öllum þeim atvinnufyrirtœkj- um, sem rœtt hefur verib um, er œtlabur stabur á subvesturhorni landsins, brenn- ur sú spurning á íbúum landsbyggbarinnar hvort sá efnahagsbati, sem afþeim mun leiba, komi einungis byggbunum vib Faxaflóa til góba, auk þess ab ýta undir verulega byggbaröskun frá því sem fyrir er. hversu mikið er í húfi fyrir þjóð- arbúið er engan veginn rétt að ráðast gegn framkvæmdum og ekkert hefst upp úr nöldri. Ég tel hins vegar mikla skammsýni af hálfu stjómvalda að líta ekki út fyrir Faxaflóasvæðið. Við því verða landsbyggðarmenn aö bregðast og hugleiða hvað þeir sjálfir geti gert til þess að efla at- vinnulífið. Er ég horfi til minnar heimabyggðar, Akureyrar og Eyjafjarðarsvæðisins, þá tel ég að við eigum ýmsa möguleika ef okkur auðnast að nýta þá á rétt- an hátt." Ekki til góðs ef 80% þjóðarinnar búa viö Faxaflóa — Er œtlunin að roeða við stjórn- völd um þann vanda sem getur skaþast norðan heiða vegna fyrir- hugaðra stórframkvœmda á Faxa- flóasvœðinu? „Við munum eiga viðræður við þingmenn og stjórnvöld um þessi mál og þar mun bera á góma á hvern hátt við getum nýtt okkur þann ábata sem leiða mun af almennri eflingu at- vinnulífsins. Þar mun einnig verða rætt um hvað fram- kvæmdavaldið hugsi sér að gera gagnvart landsbyggðinni þegar kemur að þessum verkefnum. Við munum spyrja ákveðinna spurninga um hvort það sé vilji stjórnvalda að beina atvinnulífi landsmanna í svo miklum mæli að Faxaflóasvæðinu og hvort menn hafi hugsað áhrif slíkrar byggðaþróunar til enda. Miklir búferlaflutningar kosta fjármuni og ég tel það á engan hátt til góðs fyrir íslenskt samfélag ef allt að 80% landsmanna þjappa sér saman á því svæði, eins og svartsýnustu spádómar segja að muni verða á næstu árum. Gegn þessu verðum við, sem búum úti á landi, aö vinna af alefli." Búferlaflutningar vegna tímabundinna verkefna eru óæski- legir — Mun það, ef ráðist verður í umfangsmiklar framkvœmdir á Suðvesturlandi, ekki þýða að fólk tekur sig upp og flytur þangað sem atvinnu er að hafa? „Sú hætta er að einhverju leyti fyrir hendi. En við skulum einn- ig gæta þess að mesta vinnan við þær framkvæmdir, sem rætt er um, er tímabundin. Þegar fyrir- tækjunum hefur verið komið á fót, þá kalla þau aðeins á lítinn hluta þess vinnuafls sem þarf meðan á byggingaframkvæmd- um stendur. I vissum tilfellum mætti hugsa sér að fólk sækti at- vinnu við byggingaframkvæmdir frá öðrum stöðum af landinu án þess að um búferlaflutninga yrði að ræða. Slík er vel þekkt og má nefna Búrfells- og Sigölduvirkj- anir sem dæmi um þesskonar framkvæmdir. Á þeim tveimur áratugum, sem liðnir eru frá því stóru virkjanirnar á Suðurlandi voru byggöar, hafa samgöngur breyst mikið og að því leyti er ekkert því til fyrirstöðu' að fólk sæki vinnu tímabundið í aðra landshluta. Slíkt gæti meira að segja leyst að einhverju leyti þann vanda sem skapast, ef ráð- ist verður í framkvæmdir sem kalla tímabundið á mikið vinnu- afl. Búferlaflutningar vegna tímabundinna verkefna skapa veruleg vandamál og eru því óæskilegir. Þar á ég við vanda- mál á borð við húsnæði, sem þarf að byggja á sama tíma og framkvæmdirnar standa yfir. Húsnæði sem síðan er óvíst hvort nýtast myndi nægilega vel, þegar hægist um aftur. Þessi vandamál komu upp í byggðum Suðurlands; til dæmis á Hvols- velli og Hellu þegar virkjana- framkvæmdum lauk þar á sínum tíma." Þættir atvinnulífsins verba aö vinna hver meb öörum — Er ekki varhugavert að treysta á að fólk sœki atvinnu suður á, land án þess að um búferlaflutning verði að rœða? „Ég nefni þetta sem einn af þeim möguleikum sem fyrirhug- aðar stórframkvæmdir geta skap- að. Fyrst og fremst verður að huga að athöfnum á heimavelli. Þar eru sjávarútvegsmálin í fyrir- rúmi og ýmiss konar matvæla- vinnsla. Þá er ferðaþjónustan einnig stór þáttur í atvinnusköp- un og gjaldeyrisöflun og þar á Akureyri og Norðurland mikla möguleika. Mín skoðun er sú að allir þættir atvinnulífsins verði að vinna hver með öðrum, en ekki berjast um hylli manna og yfirráðasvæði, og að því tel ég aö við höfum verið að vinna hér á Akureyri, þótt enn verði margt að gera í þeim efnum. Sambærilegt at- vinnuleysi á Suövest- urlandi — Nú hafa verið erflðleikar í at- vinnulífi á Akureyri um nokkurt skeið og talsvert atvinnuleysi. Er lausn þess vanda ekki lykillinn að því að ráðast megi gegn fóiksfiótta á Faxaflóasvœðið? „Við gerum okkur grein fyrir því að þeir erfiðleikar, sem orðið hafa í atvinnulífi á Akureyri, eru að miklu leyti afleiðing af ýms- um breytingum í atvinnulífinu á undanförnum árum. Öflugur og árangursríkur atvinnurekstur fyrri ára reyndist barn síns tíma og ekki nægilega viðbúinn snöggum breytingum sem urðu í efnahagslífinu hér heima, í.al- þjóðamálum og viðskiptum á er- lendum mörkuðum. Þar á ég fyrst og fremst við iðnaðinn á Gleráreyrum, en einnig á þetta að nokkru leyti við um aðra at- vinnustarfsemi. Á undanförnum árum hefur verið unniö að upp- byggingu þessa iðnaðar að nýju, miðað við breyttar forsendur, og árangur þess er nú að koma fram. Það hefur mikið verið talað um atvinnuleysið á Akureyri, þótt það hafi ekki verið meira en víða á suðvesturhorninu. í því sambandi má nefna Reykjavík, Hafnarfjörð og Suðurnesin. í nóvember voru um 400 manns á atvinnuleysisskrá á Akureyri og 482 um nýliðin áramót, en ára- mótin eru ætíð erfiðasti tími árs- ins að þessu leyti. Þetta er minna atvinnuleysi en á sama tíma á undanfömum árum, og má í því sambandi benda á að um ára- mótin 1994 til 1995 voru 590 manns skráöir án atvinnu á Ak- ureyri. Þegar talað er um allt að 400 skráða atvinnulausa í um 15 þúsund manna bæjarfélagi, þá verður að gera ráð fyrir að veru- legur hluti þess fólks ætti raun- verulega að vera á öðrum lífeyr- istryggingum en atvinnuleysis- bótum. Þar á ég við fólk, sem ekki nýtur fullra starfskrafta af ýmsum orsökum. Þar er til dæm- is um að ræða fólk, sem er að komast á lífeyrisaldur eða getur ekki af einhverjum ástæðum tek- ið þátt í hvaða störfum sem er. Því miður þarf oft að leysa hluta þessa félagslega vanda með því að taka fólk inn á atvinnuleysis- skrá sem rétt ætti aö eiga á öðr- um lífeyri, sökum þess að það á erfitt með að stunda algenga vinnu. Það er verkefni félags- málayfirvalda að finna út með hvaða hætti unnt er að gera slíkt. Oft er þessu fólki þungbært að þurfa að sækja framfæri sitt

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.