Morgunblaðið - 11.11.2006, Qupperneq 10

10 LAUGARDAGUR 11. NÓVEMBER 2006 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
sem á austanverðu Norðurlandi. Við
kröfugerðina hafi lögmenn ríkisins
horft fram hjá fordæmum Hæstarétt-
ar í þjóðlendumálum og vísar Ólafur
sérstaklega í hæstaréttardóm sem
varðar land í eigu Úthlíðar í Biskups-
tungum sem ríkið gerði tilkall til í
þjóðlendumáli.
Dómur verður álitsgerð
Tilkall Reykjahlíðar til öræfanna
sunnan Mývatns byggir sem fyrr seg-
ir m.a. á dómi frá 1506 sem í sátu sex
manns. Ólafur segir að lögmenn rík-
isins geri lítið úr þýðingu hans, að því
er virðist vegna þess að þeir telji sig
ekki sjá að dómurinn hafi verið kveð-
inn upp til að leysa úr ágreiningi.
Lögmennirnir hafi því ákveðið að
kalla dóminn álitsgerð en Ólafur segir
að það sé ekkert annað en fölsun. Rök
ríkisins fyrir þessu séu haldlaus og
það hafi engan rétt eða forsendur til
að breyta dómi í álitsgerð 500 árum
eftir að hann var kveðinn upp. Það sé
ekki síður alvarlegt að lögmenn rík-
isins hunsi einnig þinglýsta landa-
merkjabréfið frá 1891. Ólafur bendir
Eftir Rúnar Pálmason
runarp@mbl.is
FORMAÐUR Landeigenda Reykja-
hlíðar ehf. í Mývatnssveit telur að við-
ræður við ríkið um þjóðgarð norðan
Vatnajökuls séu í algjöru uppnámi
eftir að ríkið lagði fram kröfur um
þjóðlendumörk í landi Reykjahlíðar.
Landeigendur vísi kröfum ríkisins al-
farið á bug og það sé furðulegt að á
sama tíma og ríkisstjórnin einkavæði
á flestum sviðum standi hún í þjóð-
lendumálinu jafnframt fyrir mesta
eigna- og hlunnindaráni sem um geti
hér á landi.
Reykjahlíð hefur löngum verið tal-
in stærsta jörð í einkaeigu hér á landi
en landeigendur segja að þinglýst
skjöl séu til fyrir eignarhaldi Reykja-
hlíðar á landi sem nái allt frá Mývatni
og að Jökulsá á Fjöllum og síðan suð-
ur í miðjan Vatnajökul. Í kröfulýsingu
ríkisins um þjóðlendumörk á austan-
verðu Norðurlandi er gerð krafa til
80–90% þessa lands.
Getgátur og rangfærslur
Ólafur H. Jónsson, formaður Land-
eigenda Reykjahlíðar ehf., segir kröf-
ur ríkisins með miklum ólíkindum og
að í þeim séu bæði ótrúlegar getgátur
og rangfærslur. Tilgangur þjóðlendu-
laganna hafi verið að skrá eign á landi
sem enginn átti en í tilfelli Reykja-
hlíðar sé verið að ganga á eignarrétt
sem hafi verið staðfestur með dómi
árið 1506 og aftur með þinglýstu
landamerkjabréfi árið 1891. „Eignar-
réttur manna langt aftur í aldir, hjá
okkur í 500 ár, er ekki virtur, heldur
veður þessi ríkisgæs alveg niður í
bæjarhlaðið hjá fjölda landeiganda á
Íslandi og heimtar meira,“ segir Ólaf-
ur. Landeigendur stefni á fullnaðar-
sigur í þessu máli og takist það ekki
fyrir íslenskum dómstólum verði leit-
að til Mannréttindadómstóls Evrópu.
Hann bendir einnig á að landeigendur
hafi í árhundruð greitt eigna- og fast-
eignaskatta til ríkis og sveitarfélaga
af þessum eignum.
Ólafur segir að hvergi á landinu
hafi ríkið gert svo óbilgjarnar kröfur
á að í 500 ár hafi ríkið aldrei véfengt
landamörk Reykjahlíðar og hann
spyr hvað valdi þessari stefnubreyt-
ingu og hvort ríkið eigi rétt á 500 ára
áfrýjunarfresti. „Þetta er í raun og
veru rán um hábjartan dag,“ segir
hann og bætir við að landeigendur
hafi fleiri skjöl sem styrki kröfur
þeirra.
Krafla er innan þess landssvæðis
sem landeigendur telja til eignar-
lands Reykjahlíðar en ríkið gerir nú
kröfu til. Ólafur bendir á að þegar
virkjað hafi verið í Kröflu hafi ríkið
greitt fyrir með vatni og því að leggja
hitaveitu í Reykjahlíð. Þá hafi aldrei
komið til álita að Krafla tilheyrði ekki
Reykjahlíð.
Stefnt að opnum fundi
Það er fjármálaráðherra, Árni M.
Mathiesen, sem setur fram kröfugerð
fyrir hönd ríkisins í þjóðlendumálum.
Ólafur kallar eftir ábyrgð ráðherrans
og spyr hvort hann geti ekki komið
því til leiðar að lögmenn hans taki
mark á aldagömlum dómum og þing-
lýstum skjölum eins og gert sé hjá
siðmenntuðum þjóðum.
Ólafur segir að stefnt sé að því að
halda opinn fund í Skjólbrekku í Mý-
vatnssveit 30. nóvember á vegum
sveitarfélaga og landeigenda á aust-
anverðu Norðurlandi. Fundurinn
verði opinn öllum og þingmönnum
kjördæmisins, fjármálaráðherra
Árna M. Mathiesen og fjölmiðlum
verði sérstaklega boðið á hann.
Viðræður um þjóðgarð í upp-
námi vegna þjóðlendumála
Í HNOTSKURN
» Reykjahlíð hefur löngumverið talin stærsta jörð í
einkaeigu hér á landi en verði
farið að kröfum ríkisins munu
um 80–90% landsins tilheyra
ríkinu sem þjóðlenda.
» Landeigendur ætla aðverja sinn rétt fyrir dómi.
» Formaður landeigend-afélagsins segir að við-
ræður um þjóðgarð norðan
Vatnajökuls séu í uppnámi.


















         
 

 

       


 

 


 

 
  
Morgunblaðið/RAX
Eiga Eigendur Reykjahlíðar segjast hafa þinglýst skjöl sem sanni eign-
arrétt þeirra á víðáttumiklum öræfum. Þar er m.a. Herðubreið.
FRJÁLSLYNDA flokknum tókst
svo sannarlega í vikunni að beina
umræðunni að málefnum innflytj-
enda. Líklega fyrst með ummælum
Magnúsar Þórs Hafsteinssonar,
þingflokksformanns Frjálslynda
flokksins, í Silfri Egils á Stöð 2 sl.
sunnudag. Þar sagði hann m.a. að
stemma yrði stigu við straumi inn-
flytjenda til Íslands.
Magnús sagði á heimasíðu sinni,
þann sama dag, að stuðningsyfirlýs-
ingum hefði rignt yfir hann í kjölfar
umræðunnar í Silfri Egils. „Íslenska
þjóðin er ekki nema 300.000 manns
og við verðum að stjórna flæði út-
lendinga inn í landið,“ skrifar hann
m.a. á síðuna sína.
Þingmaðurinn tók málið upp í fyr-
irspurnartíma á Alþingi á mánudag
og síðan aftur í utandagskrárum-
ræðu degi síðar. Fréttablaðið birti á
fimmtudag skoðanakönnun, sem
framkvæmd var á þriðjudag, um
fylgi flokkanna og kom þar í ljós að
fylgi Frjálslynda flokksins hafði
tæplega fimmfaldast frá könnun
blaðsins í ágúst. Yrðu niðurstöður
kosninganna í samræmi við þá út-
komu fengi flokkurinn 7 þingmenn,
en fékk fjóra í síðustu kosningum.
Varla er hægt að draga aðra álykt-
un en þá að fylgisaukninguna megi
rekja beint til afstöðu Frjálslyndra
til málefna innflytjenda. Hvort sú
aukning er tímabundin eða ekki á
tíminn einn eftir að leiða í ljós.
Magnús er þó ekki fyrst nú að tjá
sig um þessi mál. Í apríl sl. mælti fé-
lagsmálaráðherra fyrir frumvarpi
ríkisstjórnarinnar um frjálst flæði
vinnuafls frá átta nýjum aðildarríkj-
um Evrópusambandsins. Miðað var
við að lögin tækju gildi 1. maí. Í um-
ræðum um frumvarpið gagnrýndi
Magnús ríkisstjórnina fyrir að
fresta ekki gildistöku laganna, um
þrjú ár, til þess að búa vinnumark-
aðinn betur undir breytingarnar.
Þingflokkur Frjálslyndra greiddi
síðan einn atkvæði gegn frumvarp-
inu.
Gunnar Örlygsson, sem gekk úr
Frjálslynda flokknum í Sjálfstæð-
isflokkinn vorið 2005 átaldi hins
vegar sína gömlu félaga á Alþingi í
vikunni. Hann taldi, eins og fleiri, að
þeir hefðu farið of geyst í um-
ræðuna um þessi mál – á stundum
með öfgafullum hætti. Hann fullyrti
að flokkurinn hefði breytt stefnu
sinni gagnvart útlendingum.
Frjálslyndir
stela senunni
ÞINGBRÉF
Arna Schram
Í KRÖFUGERÐ ríkisins segir m.a.
að af heimildum um landnám verði
ekki ráðið að öræfin og heiðar norð-
an, austan og sunnan Mývatns hafi
verið numin í öndverðu, heldur hafi
landnámið, að því er talið sé, ein-
ungis tekið til Mývatns og und-
irlendis þar í kring. Um annað hafi
orðið til samnotaréttur.
Í kröfugerðinni er þetta sagt
styðjast við lýsingu máldaga Auð-
unar rauða Hólabiskups frá árinu
1318, þar sem var tiltekið að kirkju í
Reykjahlíð hafi tilheyrt hálft heima-
land, og sama komi fram í máldaga
Péturs Nikulássonar Hólabiskups
árið 1394. Þá er sérstaklega tekið
fram að ekki sé fallist á að vitn-
isburðir Þórólfs Hranasonar og
Finnboga lögmanns Jónssonar frá
1506 eða dómur frá sama ári geti
talist grundvöllur beins eignarréttar
Reykjahlíðar á „auræfi oll fyrir aust-
a[n] myvatn“.
Sonurinn var eigandi
Í kröfugerðinni segir að svo virð-
ist sem af tilteknu tilefni hafi verið
aflað vitnisburða um meint eign-
arhald á umræddum öræfum, án
þess að séð verði að þeir vitnisburðir
hafi átt sér nokkra stoð í eldri heim-
ildum. Þá er bent á að einn þeirra
sem bar vitni var fyrrnefndur Finn-
bogi Jónsson sem síðan tilnefndi sex
manna dóm sem svo virðist hafa lagt
vitnisburði hans og Þórólfs Hrana-
sonar til grundvallar. Að lokum hafi
Finnbogi staðfest dóminn sjálfur,
eins og réttarskipun þess tíma hafi
gert ráð fyrir. Í kröfugerðinni er
einnig vakin sérstök athygli á því að
eigandi Reykjahlíðar á þessum tíma
var Þorsteinn Finnbogason, sonur
Finnboga lögmanns.
„Ekki verður séð af umræddum
„dómi“ að um tiltekinn ágreining
hafi verið að ræða milli tveggja að-
ila, heldur hafi dómurinn fremur
verið álitsgerð. Þá er hann einnig að
öðru leyti í verulegu ósamræmi við
þágildandi reglur svo að ekki verður
á honum byggt,“ segir í kröfugerð
ríkisins.
Bar vitni, til-
nefndi dóm
og staðfesti
hann svo